Giá năng lượng tác động thế nào đến lạm phát Mỹ?

Giá dầu diesel tại Mỹ hôm thứ 11/9 vượt 6 USD/gallon (1 gallon = 3,78 lít) lần đầu tiên trong lịch sử, trong khi giá xăng vẫn ở gần mức cao nhất kể từ năm 2022.

Đồng thời, ngoài các trạm xăng và cảng hàng không, có rất ít dấu hiệu cho thấy chi phí nhiên liệu tăng vọt đang lan sang nền kinh tế nói chung, làm tăng giá các sản phẩm như thực phẩm và quần áo.

Đối với hầu hết người Mỹ, tác động của giá dầu mỏ đến lạm phát thể hiện rõ nhất và nhanh nhất ở giá xăng. Theo Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA), giá xăng tăng nhanh sau khi Mỹ và Israel tấn công Iran vào cuối tháng 2, đạt mức trung bình trên toàn quốc khoảng 4,30 USD/gallon vào ngày 11/9, tăng 44% kể từ khi chiến sự bắt đầu.

Trong khi đó, giá vé máy bay trong tháng 8 tăng 23,4% so với một năm trước. Dữ liệu liên bang cho thấy người Mỹ ngày càng sẵn sàng chi mạnh cho các chuyến đi, khiến các hãng hàng không dễ dàng chuyển chi phí nhiên liệu máy bay tăng cao sang hành khách. Và điều đó có thể chưa sớm thay đổi khi giá cổ phiếu cao tiếp tục làm ngân sách dành cho du lịch trở nên dồi dào hơn.

Nhà kinh tế trưởng Jeffrey Roach của LPL Financial viết trong một bản ghi chú hôm 11/9 rằng “những người thuộc thế hệ bùng nổ dân số đang đi du lịch và ăn uống bên ngoài sẽ không cắt giảm nhu cầu chỉ vì lãi suất quỹ liên bang tăng 25 điểm cơ bản”.

Câu hỏi lớn là liệu giá nhiên liệu cuối cùng có bắt đầu làm tăng giá các hàng hóa và dịch vụ khác hay không. Mặc dù ô tô chạy diesel khá hiếm, loại nhiên liệu này đóng vai trò thiết yếu ở phía sau chuỗi cung ứng và đặc biệt đắt đỏ. Giá dầu diesel đã tăng hơn 60% kể từ cuối tháng 2, vượt mức tăng của xăng thông thường, và gần đây đạt mức cao nhất từng được ghi nhận.

Theo nhà kinh tế học tại Đại học bang Michigan David Ortega, nhiên liệu này cung cấp năng lượng cho máy kéo và máy gặt của nông dân, đồng thời giá nhiên liệu tăng đã khiến chi phí vận chuyển nông sản tới các siêu thị đắt đỏ hơn. Các mặt hàng dễ hư hỏng như hải sản và sữa đặc biệt dễ bị tác động vì vận chuyển trong điều kiện làm lạnh tiêu tốn nhiều nhiên liệu hơn.

Tin tốt đối với những người tiêu dùng đã mệt mỏi vì lạm phát là cho đến nay, tác động vẫn còn hạn chế. Bộ Lao động Mỹ cho biết hôm 11/9 rằng giá tiêu dùng cơ bản, không bao gồm thực phẩm và năng lượng, trong tháng 8 tăng 2,4% so với một năm trước, đúng với dự báo của các nhà phân tích và thấp hơn một chút so với mức tăng theo năm của tháng 7.

Giá thực phẩm tăng cao hơn một chút, 2,7% trong năm tính đến tháng 8, nhưng các nhà kinh tế cho biết họ chưa nhận thấy dấu hiệu cho thấy giá năng lượng đang có tác động đáng kể đến giá thực phẩm.

Bà Grace Zwemmer thuộc Oxford Economics cho biết giá năng lượng cao hơn chỉ có tác động rất nhỏ đến lạm phát cơ bản trong quý II. Bà ước tính tác động này sẽ tăng trong quý III, nhưng vẫn ở mức hạn chế. Mặc dù lạm phát cơ bản không bao gồm chi phí năng lượng trực tiếp, giá dầu và khí đốt vẫn có ảnh hưởng đến chỉ số này.

Theo nhà kinh tế Sung Won Sohn, các doanh nghiệp thường không muốn chuyển hóa đơn năng lượng cao hơn sang khách hàng. Nhiều công ty sử dụng các công cụ phòng hộ để đối phó với giá nhiên liệu tăng, và giá dầu đã hạ nhiệt trong mùa Hè trước đợt tăng mới nhất. Chiều 11/9, dầu thô dao động quanh mức 100 USD/thùng, tăng khoảng 45% so với đầu tháng 7.

Nếu các doanh nghiệp không còn cho rằng hóa đơn nhiên liệu của họ sẽ sớm giảm trở lại, họ sẽ có xu hướng tăng giá nhiều hơn. Người tiêu dùng nếu kỳ vọng lạm phát kéo dài thường sẽ nhanh chóng mua hàng, qua đó tạo thêm áp lực tăng giá.

Nhà kinh tế Sohn viết trong một bản ghi chú gửi khách hàng hôm 11/9 rằng “lạm phát năng lượng không dừng lại ở trạm xăng. Nó di chuyển bằng xe tải, máy bay và tàu chở hàng đến gần như mọi cửa hàng ở Mỹ.”