Gia tăng lừa đảo tài chính: Ngân hàng siết chặt kiểm soát

Tình trạng lừa đảo tài chính đang gia tăng mạnh với nhiều chiêu thức ngày càng tinh vi, đe dọa đến tài sản của người dân. Các ngân hàng đã triển khai hàng loạt biện pháp bảo vệ, nhưng người dùng vẫn cần chủ động nâng cao cảnh giác để tránh trở thành nạn nhân.

*Lừa đảo tài chính bùng phát

Các ngân hàng gần đây đã liên tục phát đi cảnh báo về các chiêu trò lừa đảo ngày càng tinh vi nhằm đánh cắp thông tin và chiếm đoạt tài sản của khách hàng. Những thủ đoạn này không ngừng biến tướng, lợi dụng sự bất cẩn của người dùng để thực hiện hành vi gian lận.

Theo cảnh báo từ Ngân hàng TMCP Tiên Phong (TPBank), thủ đoạn lừa đảo nhằm đánh cắp quyền kiểm soát tài khoản ngân hàng của khách hàng thông qua thao tác khóa truy cập ứng dụng di động đang trở nên phổ biến.

Cụ thể, các thông tin cá nhân của người dùng được kẻ gian thu thập qua mạng xã hội hoặc các nguồn phi pháp, sau đó cố tình nhập sai mật khẩu nhiều lần để tài khoản bị khóa. Tiếp theo, kẻ gian mạo danh nhân viên ngân hàng, liên hệ với chủ tài khoản qua điện thoại hoặc ứng dụng mạng xã hội, hướng dẫn khôi phục tài khoản bằng đường link giả mạo. Nếu khách hàng làm theo, thiết bị của họ có thể bị cài đặt mã độc, tạo điều kiện để kẻ gian kiểm soát tài khoản và thực hiện giao dịch trái phép.

Tương tự, Ngân hàng TMCP Quốc tế (VIB) cũng cảnh báo hiện tượng các đối tượng lừa đảo thường giả danh nhân viên ngân hàng, cơ quan chức năng hoặc đơn vị vận chuyển, tiếp cận khách hàng qua điện thoại, tin nhắn hoặc mạng xã hội. Các kịch bản quen thuộc được đưa ra như: Yêu cầu xác nhận đơn hàng trực tuyến hoặc cung cấp thông tin tài chính để xử lý vấn đề pháp lý; Gọi điện thông báo về các khoản phí duy trì thẻ, phí thường niên và đề nghị hủy thẻ nếu khách hàng không đồng ý; Chào mời các ưu đãi hấp dẫn như miễn phí thường niên, nâng hạn mức thẻ, hỗ trợ thanh toán nợ hoặc giảm lãi suất; Gửi hình ảnh văn bản có dấu mộc đỏ qua email hoặc tin nhắn để lừa khách hàng vào bẫy nhận khuyến mãi giả mạo.

Sau khi chiếm được lòng tin, kẻ gian sẽ yêu cầu khách hàng chụp hình thông tin thẻ, đăng nhập vào các đường link giả mạo hoặc cài đặt ứng dụng chứa mã độc. Từ đó, chúng đánh cắp thông tin thẻ và thực hiện giao dịch trái phép.

VIB khẳng định rằng các chương trình khuyến mãi, điều chỉnh phí hoặc lãi suất do kẻ gian đưa ra đều là giả mạo. Ngân hàng không hợp tác với bên thứ ba để mời chào cấp tín dụng, nâng hạn mức thẻ hay miễn phí dịch vụ qua các số điện thoại không chính thức.

Hay như thông báo mới đây của Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), đã có không ít người bị rơi vào bẫy lừa đảo mạo danh nhân viên giao hàng. Theo đó, kẻ gian sẽ gọi điện thông báo khách hàng vắng mặt khi nhận hàng, yêu cầu hủy đơn hoặc chuyển khoản gấp để giữ đơn hàng. Khi nhận được tiền, chúng ngay lập tức cắt liên lạc hoặc gửi đường dẫn giả mạo yêu cầu nhập thông tin tài khoản để chiếm đoạt tiền.

*Tăng cường các biện pháp bảo vệ khách hàng

Trước thực trạng lừa đảo trực tuyến ngày càng tinh vi, các ngân hàng liên tục cảnh báo khách hàng nâng cao cảnh giác, bảo vệ thông tin cá nhân và tài khoản ngân hàng. Cụ thể, chỉ nên cài đặt ứng dụng từ các nền tảng chính thức như Google Play hoặc App Store, tuyệt đối không chia sẻ mã OTP, mã PIN, mật khẩu Soft Token cho bất kỳ ai. Đồng thời, cần thận trọng khi nhận cuộc gọi từ số lạ, tránh cung cấp giấy tờ tùy thân, hình ảnh cá nhân hoặc gọi video với người không quen biết. Mọi hướng dẫn liên quan đến giao dịch tài chính chỉ nên tiếp nhận qua các kênh chính thống từ ngân hàng.

Ông Vũ Mạnh Hưng - Giám đốc Ngân hàng số - Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) cảnh báo, tội phạm công nghệ cao thường lợi dụng các ứng dụng ngân hàng di động để thực hiện hành vi lừa đảo. Ông nhấn mạnh việc tải và cài đặt các ứng dụng không rõ nguồn gốc hoặc nhấp vào đường link lạ là một trong những nguyên nhân chính khiến người dùng rơi vào bẫy của kẻ gian. Do đó, tuyệt đối không nên thực hiện những hành động này. Hiện nay, ngay cả ngân hàng cũng không gửi bất kỳ đường link nào qua tin nhắn SMS. Ngoài ra, nhân viên ngân hàng không bao giờ yêu cầu khách hàng cung cấp mã OTP, vì đây là thông tin bảo mật quan trọng.

Về phía cơ quan quản lý, Ngân hàng Nhà nước đã ban hành nhiều quy định nhằm nâng cao bảo mật trong lĩnh vực thanh toán điện tử. Một trong những giải pháp quan trọng là áp dụng xác thực sinh trắc học theo Quyết định 2345/QĐ-NHNN về triển khai các giải pháp an toàn, bảo mật trong thanh toán trực tuyến và thanh toán thẻ ngân hàng. Cùng với đó, Thông tư 17/2024/TT-NHNN và Thông tư 18/2024/TT-NHNN đã siết chặt quy định về mở và sử dụng tài khoản thanh toán, thẻ ngân hàng. Theo lộ trình, từ ngày 1/1/2025, khách hàng chưa cập nhật hoặc xác thực sinh trắc học chỉ được thực hiện giao dịch tại quầy, đồng nghĩa với việc không thể chuyển khoản, rút tiền, thanh toán hóa đơn hay giao dịch tại ATM. Ngoài ra, khách hàng có giấy tờ tùy thân hết hạn cũng sẽ bị tạm ngưng thực hiện mọi giao dịch tài chính trên các nền tảng số.

Trước yêu cầu trên, thời gian qua, các ngân hàng đã đẩy mạnh triển khai công tác hỗ trợ khách hàng hoàn tất xác thực sinh trắc học. Theo số liệu cập nhật đến tháng 2/2025, đã có khoảng 95,2 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân được đối chiếu dữ liệu sinh trắc.

Ông Phạm Anh Tuấn - Vụ trưởng Vụ Thanh toán Ngân hàng Nhà nước cho biết, việc tích hợp xác thực sinh trắc học vào hệ thống ngân hàng sẽ giúp kiểm chứng danh tính khách hàng dựa trên cơ sở dữ liệu dân cư. Điều này không chỉ giúp đảm bảo tài khoản, thẻ ngân hàng thuộc về chính chủ mà còn ngăn chặn tình trạng thuê mướn, mua bán tài khoản trái phép - một trong những phương thức phổ biến được sử dụng để thực hiện hành vi lừa đảo.

Cũng theo ông Vũ Mạnh Hưng, ứng dụng xác thực sinh trắc học mang lại nhiều lợi ích cho khách hàng và ngân hàng. Trước hết, khách hàng sẽ có sự bảo vệ tốt hơn, vì mọi giao dịch chỉ được thực hiện khi có sự xác nhận của chính họ. Bên cạnh đó, ngân hàng cũng có thể cập nhật thông tin khách hàng một cách chính xác hơn, đặc biệt đối với những tài khoản đã được mở từ lâu, khi hệ thống dữ liệu vẫn còn dựa trên các giấy tờ cũ như chứng minh nhân dân 9 số hoặc căn cước công dân 12 số chưa gắn chip. Việc cập nhật này không chỉ giúp nâng cao độ chính xác của thông tin mà còn đảm bảo quyền lợi cho khách hàng trong quá trình sử dụng dịch vụ ngân hàng số.

Bên cạnh đó, Ngân hàng Nhà nước cũng cho biết đã đưa vào vận hành các công cụ giám sát chặt chẽ nhằm phát hiện và ngăn chặn các hành vi can thiệp trái phép vào ứng dụng ngân hàng trên thiết bị di động của khách hàng. Đồng thời, để hạn chế nguy cơ lừa đảo qua tin nhắn và email, Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các tổ chức tín dụng và trung gian thanh toán không được gửi tin nhắn SMS hay email có chứa đường dẫn liên kết (hyperlink), trừ khi khách hàng có yêu cầu cụ thể. Nếu nhận được bất kỳ tin nhắn hay email nào có chứa đường dẫn lạ, khách hàng có thể ngay lập tức nhận diện đây là dấu hiệu của tin nhắn giả mạo, từ đó cảnh giác và tránh bị lừa đảo.