Giá vàng giữa kỳ vọng vượt đỉnh và nỗi lo đảo chiều

Thị trường vàng thế giới vừa trải qua một năm 2025 lịch sử với những kỷ lục liên tiếp được thiết lập, đặc biệt kim loại quý này đã lần đầu tiên vượt ngưỡng 4.500 USD/ounce. Bước sang năm 2026, câu hỏi lớn nhất mà các nhà đầu tư quan tâm là liệu vàng có còn giữ được sức nóng và hướng tới những cột mốc cao hơn, hay sẽ bước vào một giai đoạn điều chỉnh sau thời gian dài tăng nóng?

Nhìn chung, các chuyên gia kinh tế và các định chế tài chính lớn trên thế giới đang chia thành hai luồng quan điểm: một bên đầy lạc quan với những dự báo về mức giá "không tưởng", và một bên thận trọng hơn với cái nhìn cân bằng về thị trường.

* Những mức giá không tưởng

Trong số các tổ chức tài chính lớn, ngân hàng Thụy Sĩ UBS đang đưa ra một kịch bản vô cùng lạc quan cho giá vàng. Theo các chuyên gia chiến lược của ngân hàng này, giá vàng có thể đạt mức 5.000 USD/ounce trong ba quý đầu tiên của năm 2026. Thậm chí, nếu những rủi ro về chính trị và kinh tế tại Mỹ gia tăng, đặc biệt là xung quanh cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, giá vàng hoàn toàn có khả năng chạm tới ngưỡng 5.400 USD/ounce.

Không chỉ UBS, các "ông lớn" khác tại Wall Street cũng đồng loạt nâng dự báo. J.P. Morgan dự đoán giá vàng có thể dao động trong khoảng 5.200-5.300 USD/ounce, nhờ nhu cầu mua mạnh mẽ và bền vững. Goldman Sachs kỳ vọng mức giá 4.900 USD/ounce vào cuối năm, với động lực chính đến từ việc các ngân hàng trung ương tiếp tục gom hàng.

Có nhiều lý do để củng cố cho niềm tin này. Trước hết là xu hướng cắt giảm lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Khi lãi suất giảm, chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng – một tài sản không sinh lãi – sẽ giảm xuống, khiến nó trở nên hấp dẫn hơn trong mắt các nhà đầu tư. Bên cạnh đó, áp lực từ nợ công và tình hình tài chính của Mỹ đang ngày càng trở nên căng thẳng. Những lo ngại về sự ổn định của đồng USD và các chính sách kinh tế của Mỹ sẽ thúc đẩy dòng tiền tìm đến vàng như một phương án bảo vệ tài sản.

Một yếu tố then chốt khác chính là "cơn khát" vàng của các ngân hàng trung ương, đặc biệt là tại các thị trường mới nổi. Theo báo cáo từ Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), lượng mua vào của các ngân hàng trung ương trong năm 2025 dù có chậm lại đôi chút so với các năm trước nhưng vẫn ở mức rất cao, ước tính đạt khoảng 900–950 tấn. Việc đa dạng hóa dự trữ ngoại hối, giảm sự phụ thuộc vào đồng USD đang là xu hướng toàn cầu, và vàng là lựa chọn hàng đầu trong chiến lược này.

Ngoài ra, nhu cầu từ các quỹ hoán đổi danh mục (ETF) vàng và nhu cầu mua vàng miếng, vàng xu của người dân vẫn duy trì ở mức cao kỷ lục trong nhiều quý liên tiếp, cho thấy lòng tin vào giá trị lâu dài của kim loại quý này.

* Những kịch bản trái chiều

Trái ngược với sự lạc quan mạnh mẽ của các ngân hàng đầu tư, WGC lại đưa ra một góc nhìn thận trọng và đa chiều hơn. WGC cho rằng, khác với thời điểm đầu năm 2025, mức giá hiện tại của vàng dường như đã phản ánh phần lớn các kỳ vọng của thị trường về tăng trưởng kinh tế toàn cầu và lộ trình giảm lãi suất của Mỹ. Nói cách khác, vàng đang ở trạng thái "định giá hợp lý" và những động lực tăng trưởng đột biến của năm 2025 đang có dấu hiệu hạ nhiệt.

Trong kịch bản cơ sở của mình, WGC dự báo giá vàng năm 2026 sẽ chỉ dao động trong biên độ hẹp, tăng hoặc giảm khoảng 5%. Tuy nhiên, tổ chức này cũng vạch ra ba kịch bản thay đổi cục diện mà các nhà đầu tư cần đặc biệt lưu ý.

Thứ nhất là kịch bản "suy giảm kinh tế nhẹ". Nếu tăng trưởng kinh tế chậm lại và Fed buộc phải tiếp tục cắt giảm lãi suất, vàng có thể tăng thêm từ 5% đến 15% khi các nhà đầu tư chuyển sang tài sản phòng vệ.

Thứ hai là kịch bản "kinh tế giảm sâu”. Trong trường hợp này, giá vàng có thể bùng nổ, tăng từ 15% đến 30%, khi Fed nới lỏng chính sách tiền tệ mạnh tay hơn, lợi suất trái phiếu chính phủ của Mỹ giảm và dòng tiền tháo chạy khỏi các tài sản rủi ro để tìm đến nơi trú ẩn an toàn tuyệt đối.

Kịch bản thứ ba, cũng là rủi ro lớn nhất đối với những người đang nắm giữ vàng, chính là sự thành công của các chính sách kinh tế của Tổng thống Donald Trump. Nếu các chính sách này giúp kích thích tăng trưởng mạnh mẽ, lạm phát được kiểm soát, khiến lợi suất trái phiếu và đồng USD tăng trở lại, sức hấp dẫn của vàng sẽ bị giảm sút đáng kể. Trong kịch bản này, giá vàng có thể điều chỉnh giảm từ 5% đến 20%, đặc biệt là khi các ngân hàng trung ương giảm bớt nhịp độ mua vào hoặc các nhà đầu tư chốt lời hàng loạt.

Bên cạnh đó, một yếu tố không thể bỏ qua là tính chất kỹ thuật của thị trường. Những tài sản tăng giá quá nhanh, vượt xa xu hướng dài hạn thường sẽ đối mặt với đà giảm sau đó. Đó chính xác là những gì đã xảy ra với vàng sau khi lập đỉnh vào cuối năm 1979. Trong 5 năm sau đó, giá của kim loại quý này đã "bốc hơi" gần 2/3 giá trị. Năm qua, giá vàng tính theo đồng USD ước tăng khoảng 70%, mức hiệu suất tốt nhất trong 46 năm. Vì vậy, khả năng xảy ra một đợt điều chỉnh kỹ thuật là hoàn toàn có thể.

Dù kịch bản nào xảy ra, có một thực tế không thể phủ nhận: Vàng đã và đang bước vào năm 2026 với một nền tảng vững chắc. Mặc dù khó có thể lặp lại mức tăng trưởng thần tốc khoảng 70% như năm 2025, nhưng những động lực cốt lõi như sự bất ổn của kinh tế vĩ mô, nhu cầu đa dạng hóa tài sản của các quốc gia và vai trò phòng ngừa rủi ro trước biến động của vàng vẫn còn nguyên vẹn.

Đối với người dân và các nhà đầu tư nhỏ lẻ, các chuyên gia từ UBS đưa ra lời khuyên nên tận dụng những nhịp điều chỉnh giảm của thị trường để mua vào. Vàng chỉ nên được coi là một phần trong danh mục đầu tư (chiếm khoảng 5-7%) để đảm bảo tính ổn định. Trong một thế giới ngày càng trở nên khó dự đoán, vàng đóng vai trò là một "mỏ neo" chiến lược, giúp giá trị tài sản đứng vững trước những biến động của nền kinh tế.