Giải pháp căn cơ từ chuyển đổi "kép"

Hà Nội là địa phương có tốc độ đô thị hóa cao, quỹ đất nông nghiệp bị thu hẹp, trong khi nhu cầu về nông sản chất lượng cao lại liên tục tăng. Điều này đặt ra yêu cầu ngành nông nghiệp phải nâng cao giá trị gia tăng trên từng đơn vị diện tích. Chuyển đổi số - chuyển đổi xanh trở thành giải pháp căn cơ.

Là một trong những vùng trồng rau an toàn lớn của Hà Nội, chủ trang trại Nguyễn Văn Tùng, Giám đốc Hợp tác xã Rau an toàn xã Đông Anh (Hà Nội) chia sẻ: “Chỉ cần một chiếc điện thoại, tôi có thể điều chỉnh dinh dưỡng trong nước, bật – tắt hệ thống làm mát, theo dõi sâu bệnh hay kiểm tra tình trạng rau. Nhờ công nghệ, năng suất tăng gần 30%, lượng nước và phân bón giảm hơn 40% so với trồng truyền thống”.

Mỗi lô rau được gắn mã QR, người mua có thể tra thông tin về ngày gieo trồng, điều kiện chăm sóc, tiêu chuẩn chất lượng. Mô hình này đang cung cấp hàng chục tấn rau sạch cho các trường học và siêu thị Hà Nội mỗi tháng.

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, với mô hình sản xuất truyền thống, chi phí sản xuất của Hợp tác xã Sản xuất - thương mại - dịch vụ rau sạch GAP (xã Đông Thạnh) có thể tốn từ 50 - 70 triệu đồng/ha. Nhờ ứng dụng công nghệ cao và sản xuất theo hướng tuần hoàn, chi phí giảm xuống chỉ còn 20 – 30 triệu đồng.

“Để chủ động trong sản xuất, giảm thiểu rủi ro từ biến động nguyên liệu đầu vào, hợp tác xã vừa chuyển đổi sang mô hình sản xuất xanh hơn, ứng dụng công nghệ cao, thực hiện tuần hoàn, đồng thời đầu tư mạnh vào cây giống và các công cụ sản xuất để cung cấp lại cho thành viên của hợp tác xã. Sắp tới chúng tôi cũng làm việc với các nhà sản xuất về giống để có ổn định cả về giá lẫn sản lượng, phục vụ mục tiêu mở rộng sản xuất của hợp tác xã”, ông Mai Văn Khánh, Giám đốc Hợp tác xã Sản xuất - thương mại - dịch vụ rau sạch GAP khẳng định.

Đây chỉ là hai trong nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã ứng dụng chuyển đổi số và chuyển đổi xanh hiệu quả tại hai thành phố lớn trong cả nước.

Trong bối cảnh toàn cầu đang bước vào giai đoạn phát triển mới với những biến chuyển sâu sắc của khoa học công nghệ và yêu cầu cấp thiết về phát triển bền vững, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đã trở thành xu thế tất yếu và là động lực quan trọng đối với doanh nghiệp, đặc biệt là với các doanh nghiệp, hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong kỷ nguyên mới.

Đồng thời, đây cũng là điều kiện, cơ hội để các doanh nghiệp triển khai, thực hiện tốt Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Theo các chuyên gia nông nghiệp, với thời tiết dị thường, trái đất ấm lên, thiên tai bão lũ khó lường, cường độ xảy ra liên tiếp như hiện nay thì việc chuyển đổi số là hướng đi tất yếu. Đưa chuyển đổi số vào trong sản xuất sẽ giúp cho nông nghiệp phát triển bền vững và an toàn hơn.

Giáo sư - Tiến sĩ Mạc Quốc Anh, Bí thư Đảng uỷ, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội, Viện trưởng Viện Kinh tế và Phát triển Doanh nghiệp cho biết, theo Báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư (nay là Bộ Tài chính) khoảng 60% doanh nghiệp đã bắt đầu ứng dụng công nghệ số ở mức cơ bản, trong khi khoảng 20% doanh nghiệp có chiến lược chuyển đổi số rõ ràng. Tuy nhiên, chỉ khoảng 5% doanh nghiệp đạt mức chuyển đổi số toàn diện.

Trong lĩnh vực chuyển đổi xanh, khảo sát của Liên đoàn thương mại và công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho thấy khoảng 40% doanh nghiệp bắt đầu quan tâm đến các tiêu chuẩn ESG, nhưng chỉ khoảng 10% doanh nghiệp thực sự triển khai các mô hình sản xuất xanh quy mô lớn. Điều này cho thấy quá trình chuyển đổi của doanh nghiệp Việt Nam vẫn đang ở giai đoạn đầu và còn nhiều dư địa để phát triển.

Quá trình chuyển đổi số và chuyển đổi xanh của doanh nghiệp hiện đang phải đối mặt với nhiều thách thức như chi phí đầu tư ban đầu tương đối lớn, đặc biệt đối với các công nghệ xanh trong lĩnh vực sản xuất; vấn đề thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao; hạn chế về năng lực công nghệ và quản trị của nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Để thúc đẩy quá trình chuyển đổi số và chuyển đổi xanh của doanh nghiệp, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế phát triển kinh tế số và kinh tế xanh; phát triển mạnh hệ sinh thái tài chính xanh; xây dựng các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi công nghệ thông qua tư vấn, đào tạo và chuyển giao công nghệ; đầu tư mạnh vào phát triển nguồn nhân lực trong các lĩnh vực công nghệ số, quản trị ESG và công nghệ xanh; đẩy mạnh đầu tư hạ tầng số quốc gia để tạo nền tảng cho nền kinh tế số...

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng nhấn mạnh, chuyển đổi số là nhiệm vụ tất yếu để nâng cao hiệu lực quản lý, phục vụ người dân và xây dựng nền nông nghiệp thông minh. Thời gian tới, ngành tập trung vào ba nhiệm vụ trọng tâm đó là chuyển đổi phương thức quản lý từ kinh nghiệm, thủ công sang quản lý dựa trên dữ liệu số; hoàn thành các cơ sở dữ liệu dùng chung của ngành, bảo đảm tiêu chí “đúng – đủ – sạch – sống”, phản ánh kịp thời thực tiễn; ứng dụng công nghệ số trong giám sát, dự báo, ra quyết định...

Chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang trở thành hai trụ cột quan trọng của mô hình phát triển kinh tế trong thế kỷ XXI. Đối với doanh nghiệp Việt Nam, đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội để tái cấu trúc và nâng cao năng lực cạnh tranh. Trong kỷ nguyên mới, những doanh nghiệp chủ động đổi mới, ứng dụng công nghệ và hướng tới phát triển bền vững sẽ có nhiều cơ hội vươn lên mạnh mẽ trong chuỗi giá trị toàn cầu. Ngược lại, những doanh nghiệp chậm thích ứng có nguy cơ bị tụt lại phía sau trong cuộc cạnh tranh ngày càng khốc liệt của nền kinh tế thế giới.