Thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý tài chính công

Hội nghị do ông Hong Keun Park, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Ngân sách Hàn Quốc chủ trì, với sự tham dự của hơn 150 đại biểu đến từ 12 quốc gia cùng các tổ chức quốc tế lớn như: Ngân hàng thế giới; Phái đoàn Liên minh Châu Âu, Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc.

Đoàn Việt Nam do Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn dẫn đầu. Cùng tham dự có đại diện các đơn vị: Cục Thuế, Kho bạc Nhà nước, Vụ Ngân sách Nhà nước, Cục Quản lý nợ và Tài chính đối ngoại.

Ngoài phiên cấp cao, Đoàn Việt Nam sẽ tham gia và chia sẻ tại các phiên họp song song theo 3 cộng đồng hành nghề (CoPs), gồm: ngân sách: nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách, IFMIS, phân tích dữ liệu và giám sát – đánh giá (M&E); kho bạc: phát triển kho bạc thông minh, ứng dụng AI và bảo đảm an ninh mạng; thu: hiện đại hóa quản lý thu, tăng cường tuân thủ thuế dựa trên dữ liệu và chia sẻ dữ liệu.

Phát biểu khai mạc, Bộ trưởng Hong Keun Park nhấn mạnh vai trò ngày càng quan trọng của trí tuệ nhân tạo (AI) trong quản lý tài khóa. Theo ông, việc ứng dụng AI không chỉ nâng cao hiệu quả điều hành ngân sách mà còn tăng cường tính minh bạch, giúp người dân dễ dàng tiếp cận thông tin tài chính công và giám sát hoạt động của Chính phủ.

Dẫn lời nhà tự nhiên học Charles Darwin: “Sự sống còn không phải của kẻ mạnh nhất hay thông minh nhất, mà là của kẻ thích nghi tốt nhất”, ông khẳng định yêu cầu cấp thiết đối với các quốc gia trong việc thích ứng, đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng AI vào quản lý tài chính công.

Trong kỷ nguyên số, việc thu thập và xử lý dữ liệu tài khóa ngày càng thuận lợi, song không quốc gia nào có thể phát triển đơn lẻ. Do đó, tăng cường hợp tác quốc tế là yêu cầu tất yếu. Hội nghị là diễn đàn để các quốc gia chia sẻ cả thành công và bài học kinh nghiệm, qua đó nâng cao năng lực thích ứng với công nghệ – đặc biệt là AI, yếu tố then chốt cho phát triển bền vững của các quốc gia trong giai đoạn hiện nay và tương lai.

Về vai trò và định hướng phát triển của PEMNA, Bộ trưởng Hong Keun Park cũng cho biết, sau hơn một thập kỷ hình thành (từ năm 2012), PEMNA đã đóng góp tích cực vào thúc đẩy cải cách, đổi mới và tăng cường niềm tin giữa các quốc gia trong lĩnh vực quản lý tài chính công.

Hội nghị lần này không chỉ đánh dấu bước phát triển mới mà còn phản ánh xu hướng chuyển đổi mạnh mẽ trong quản trị tài chính công toàn cầu. Với những kinh nghiệm đã có trong suốt quá trình hoạt động, ông cũng bày tỏ kỳ vọng PEMNA sẽ tiếp tục khẳng định vai trò là nền tảng hợp tác tài chính công không chỉ trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương mà còn vươn ra ngoài khu vực. 

Tiến sĩ Lalita M. Moorty, Giám đốc Thực hành khu vực Đông Á và Thái Bình Dương của Ngân hàng Thế giới cho biết, dư địa tài khóa toàn cầu đang ngày càng thu hẹp, đặt ra thách thức đối với các Chính phủ trong việc duy trì kỷ luật ngân sách. Trong bối cảnh đó, việc xây dựng hệ thống tài chính công minh bạch, ứng dụng hiệu quả AI sẽ góp phần tăng cường kiểm soát, tối ưu chi tiêu và nâng cao hiệu quả thu ngân sách. Ngân hàng Thế giới đang tích cực hỗ trợ các quốc gia trong khu vực thúc đẩy quá trình chuyển đổi này.

Hội nghị cũng dành nhiều thời gian cho phiên thảo luận với chủ đề: “Tận dụng chuyển đổi số vì một nền tài chính công thông minh hơn: Cơ hội, rủi ro và kinh nghiệm bước đầu”. Đại diện Philippines, Campuchia, Đông-Timor và Hàn Quốc đã chia sẻ kinh nghiệm ứng dụng AI trong quản lý tài chính công, đặc biệt là xây dựng và quản trị dữ liệu lớn (Big Data).

Theo đó, Philippines giới thiệu hệ thống BTMS giúp quản lý tài chính theo thời gian thực và tích hợp dữ liệu từ nhiều bộ, ngành; Campuchia áp dụng mô hình nền tảng (platform-based) và đang phát triển “kiến trúc số” nhằm tránh phân mảnh hệ thống; Timor-Leste tập trung vào 4 trụ cột chiến lược gồm pháp lý, hệ thống, nhân lực và hạ tầng, đồng thời đẩy mạnh kết nối dữ liệu từ trung ương đến địa phương.

Hội nghị PEMNA 2026 là diễn đàn quan trọng để các quốc gia trao đổi thực tiễn, chia sẻ cả thành công và thất bại trong quá trình hoạch định và triển khai chính sách, từ đó chuyển hóa thành các kế hoạch hành động cụ thể.

Dù mỗi quốc gia có mục tiêu và chính sách riêng, điểm chung vẫn là hướng tới phân bổ hiệu quả nguồn lực và nâng cao chất lượng quản trị tài chính công. Trong bối cảnh đó, hợp tác khu vực và toàn cầu tiếp tục là yếu tố then chốt thúc đẩy phát triển bền vững.

Hội nghị PEMNA 2026 sẽ tiếp tục diễn ra với các phiên thảo luận chuyên sâu đến hết ngày 2/4/2026.