Giải tỏa áp lực chi phí và rủi ro chuỗi cung ứng đối ngành nhựa

Chiều 9/9, tại Hội thảo “Polymer giữa những biến động: Thích ứng với thị trường đang chuyển dịch năm 2026” do Hiệp hội Nhựa Việt Nam (VPA) phối hợp cùng một số đơn vị tổ chức ở TP. Hồ Chí Minh, các chuyên gia cho biết, với hơn 70% nguyên liệu vẫn phải nhập khẩu nên doanh nghiệp hoạt động trong ngành nhựa đối mặt với áp lực chi phí và rủi ro chuỗi cung ứng.

Do đó, tái cấu trúc chuỗi cung ứng nguồn cung nguyên liệu đang trở thành giải pháp quan trọng để nâng cao khả năng tự chủ cho doanh nghiệp và năng lực cạnh tranh của ngành nhựa Việt Nam.

Thống kê của Hiệp hội Nhựa Việt Nam, ngành hiện đóng góp khoảng 6 - 7% giá trị sản xuất công nghiệp và đây là một trong những ngành xuất khẩu quan trọng. Nhu cầu tiêu thụ tiếp tục tăng ở nhiều lĩnh vực nên nguồn nguyên liệu ổn định đang trở thành yếu tố then chốt cho sự phát triển của ngành.

Ngành nhựa Việt Nam được chia thành nhiều phân khúc, mỗi phân khúc đóng vai trò khác nhau trong chuỗi giá trị của ngành. Cụ thể, nhựa bao bì là phân khúc lớn nhất của ngành, chiếm khoảng 35% sản lượng, giữ vai trò chủ lực trong xuất khẩu và nhu cầu chủ yếu đến từ các ngành thực phẩm, đồ uống, hàng tiêu dùng…

Còn nhựa xây dựng chiếm khoảng 25% sản lượng, tập trung vào các sản phẩm như ống nhựa và vật liệu hạ tầng. Trong khi đó, nhựa kỹ thuật chiếm khoảng 18% sản lượng, được ứng dụng trong các ngành ô tô, điện tử và y tế; đồng thời dự kiến là nhóm sản phẩm có tiềm năng tăng trưởng cao trong những năm tới.

Bước sang năm 2026, ngành nhựa Việt Nam đang đẩy mạnh tái cấu trúc chuỗi cung ứng, hướng đến mục tiêu không chỉ là tối ưu chi phí nguyên liệu mà còn hướng tới phát triển bền vững theo mô hình kinh tế tuần hoàn. Do có tác động đáng kể đến môi trường, ngành nhựa đang phải tăng cường hoạt động thu gom, xử lý và tái chế chất thải để giảm thiểu tác động tiêu cực đến hệ sinh thái.

Ông Jonathan Chou, chuyên gia cấp cao về PVC đánh giá, xu hướng giá của PVC (Polyvinyl Clorua) biến động trong thời gian qua tương đối ít hơn những nguyên liệu khác trong ngành nhựa, nhưng giá của nguyên liệu này cũng chênh lệch tùy loại. Đồng thời, giá của PVC hiện tại đang ở mức cao nhất trong những năm qua và dự kiến sẽ còn tiếp tục biến động trong thời gian tới. Nhiều nhà sản xuất PVC trên toàn cầu cũng đang duy trì sản xuất với lợi nhuận thấp.

Trong những năm gần đây, Việt Nam đang nổi lên là thị trường trọng điểm của nguồn cung PVC trên toàn cầu. Khu vực Đông Nam Á vẫn là nơi có nguồn cung PVC dồi dào, nhưng doanh nghiệp Việt Nam có thể cân nhắc những nguồn cung từ khu vực khác có giá cạnh tranh hơn. Đặc biệt, doanh nghiệp Việt Nam có thể tận dụng một số Hiệp định Thương mại tự do, hay chính sách thuế và giá đối với PVC của một số quốc gia như Ấn Độ, Mỹ,…

Ông Jonathan Chou thông tin thêm, trong dài hạn thì công suất sản xuất PVC tại một số nước sẽ chạm mức giới hạn và nhiều quốc gia sẽ tăng cường triển khai chính sách đảm bảo môi trường nên đóng cửa những đơn vị sản xuất không đảm bảo phát triển bền vững. Chính vì vậy, các nhà sản xuất đang chuyển đổi hoạt động sản xuất đảm bảo tiêu chí về môi trường, đòi hỏi đầu tư dây chuyền sản xuất ứng dụng công nghệ mới,… và những điều này có thể ảnh hưởng đến nguồn cung PVC trên toàn cầu.

Còn ông Jackie Wong, chuyên gia cấp cao về PE/PP (Polypropylen/ Polyethylene) chia sẻ, thị trường và giá cả PE/PP khá biến động hơn những nguồn nguyên liệu khác, tuy nhiên một số quốc gia và doanh nghiệp không có nhu cầu mua dự trữ mà còn ưu tiên mua tại thị trường nội địa. Cùng với đó, một số nhà sản xuất trên toàn cầu phải cắt giảm sản xuất vì chi phí cao, trong khi số lượng tồn kho chưa được giải phóng do ảnh hưởng từ địa chính trị dẫn đến những biến động trên thị trường.

Từ thực tế diễn biến và dự báo thị trường, người mua có xu hướng thay đổi chiến lược về nguồn cung trong thời gian tới như chuyển sang chiến lược ký kết những hợp đồng dài hạn sang trung hạn và ngắn hạn để ứng phó với thực trạng giá cả PE/PP biến động từng ngày. Song song đó, người mua cũng chú trọng đa dạng nguồn cung để giảm phụ thuộc nguồn cung và đảm bảo nguồn cung ổn định trước những biến động thị trường toàn cầu.

Liên quan đến xu hướng và triển vọng ngành nhựa Việt Nam, bà Huỳnh Thị Mỹ, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Nhựa Việt Nam cho biết, nhập khẩu nguyên vật liệu ngành nhựa Việt Nam tính chung 9 tháng năm 2026 thấp hơn so với cùng kỳ năm 2025, do ảnh hưởng biến động nguồn cung và đơn hàng trên thị trường toàn cầu. Hiện tại, ngành nhựa đã và đang nỗ lực ứng phó với những thách thức về giá cả nguyên liệu biến động liên tục dẫn đến ảnh hưởng lớn đến hoạt động sản xuất và khó đo lường được diễn biến thị trường.

Hơn thế nữa, nhựa kỹ thuật, vật liệu mới tăng nhanh, bao bì bền vững và kinh tế tuần hoàn,… là những xu hướng trọng tâm đòi hỏi doanh nghiệp phải đảm bảo tiêu chuẩn hàm lượng tái chế trong nhựa, giảm thiểu lượng nhựa nguyên sinh trong thành phẩm... Về triển vọng ngành nhựa, cơ hội thị trường còn nhưng những rủi ro cần theo dõi là giá cả biến động, vụ kiện chống bán phá giá, không nên phụ thuộc một mà cần đa dạng thị trường, nâng cao năng lực sản xuất và chất lượng sản phẩm,…

Theo Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Nhựa Việt Nam, doanh nghiệp cần chủ động cập nhật, trang bị cho mình thông tin, chiến lược ứng phó những rủi ro trên thị trường toàn cầu, cũng như liên kết chuỗi cung ứng và doanh nghiệp trong ngành để cùng phát triển bền vững.

Đặc biệt, ngành nhựa phục vụ cho những ngành hàng khác nên cần đa dạng nguồn cung nguyên liệu để đảm bảo tăng trưởng không chỉ cho riêng ngành nhựa, mà còn những ngành hàng khác.