Giám đốc WTO: Chông chênh tiến trình đạt thỏa thuận thương mại toàn cầu

Ngày 12/6, người đứng đầu Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) Ngozi Okonjo-Iweala đã bày tỏ sự lạc quan một cách thận trọng đối với triển vọng đạt được thoả thuận cấp toàn cầu của Hội nghị cấp Bộ trưởng lần thứ 12 (MC12) diễn ra ở Geneva, Thụy Sỹ.

Tuy nhiên, nhà lãnh đạo này cũng cảnh báo rằng quá trình đi đến thỏa thuận sẽ rất gập ghềnh và nhiều chông gai.

Tổng Giám đốc người Nigeria cho biết, thế giới đã thay đổi kể từ Hội nghị cấp Bộ trưởng cuối cùng của WTO cách đây gần 5 năm.

"Tôi ước gì mình có thể nói ra những điều tốt đẹp hơn. Tình hình chắc chắn sẽ trở nên phức tạp", bà Ngozi Okonjo-Iweala chia sẻ. Theo bà, các yếu tố như đại dịch COVID-19, căng thẳng Nga-Ukraine và các cuộc khủng hoảng lương thực, năng lượng là những cấu phần của khủng hoảng.

Phát biểu trước tại lễ khai mạc, người đứng đầu WTO kêu gọi các Bộ trưởng tham dự Hội nghị "chứng minh cho thế giới thấy rằng WTO có thể hành động" và đạt được các thỏa thuận liên quan đến những chủ đề như giảm trợ cấp đánh bắt cá, tăng cường tiếp cận với vaccine ngừa COVID-19, giải quyết vấn đề an ninh lương thực và thiết lập một lộ trình cải cách đối với chính tổ chức WTO. Ngoài ra, bà Ngozi Okonjo-Iweala còn chỉ ra một yếu tố quan trọng khác, đó là ý chí chính trị.

Mặc dù vậy, đây là một mục tiêu đầy thách thức. Bà Okonjo-Iweala dự đoán Hội nghị sẽ có thể kết thúc với một hoặc hai thỏa thuận.

Bà cũng gửi một thông điệp đến các Bộ trưởng rằng không có sự thỏa hiệp hoàn hảo. 164 thành viên của WTO đưa ra quyết định bằng sự đồng thuận. Điều này có nghĩa là chỉ một thành viên duy nhất cũng có thể cản trở tiến trình đồng thuận, khiến các cuộc đàm phán phải kéo dài trong nhiều năm.

Trong khi đó, bản thân tổ chức 27 tuổi WTO cũng đang gặp những khó khăn nhất định. Hơn hai năm trước, cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump đã làm tê liệt Cơ quan Phúc thẩm của WTO, vốn là cơ quan ra phán quyết về các tranh chấp thương mại của Tổ chức này.

Ngoài ra trong quá khứ, các nước thành viên của WTO mới chỉ từng đạt được sự đồng thuận về một thỏa thuận cấp toàn cầu trong một lần duy nhất; đó là trường hợp của Hiệp định Thuận lợi hóa Thương mại (TFA) vào năm 2013.

Trước những khó khăn toàn cầu, phiên khai mạc hôm 12/6 của Hội nghị được dành để thảo luận về "những thách thức mà hệ thống thương mại đa phương phải đối mặt".

Trước đó, các nhóm vận động đã tập hợp ở gần trụ sở của WTO để kêu gọi chấm dứt việc phân biệt chủng tộc trong quá trình phân phối vaccine.

Hội nghị cấp Bộ trưởng, với sự tham dự của các Bộ trưởng Thương mại và các quan chức cấp cao khác từ 164 thành viên của WTO, là cơ quan ra quyết định cao nhất của tổ chức này. Hội nghị thường diễn ra 2 năm một lần.

Tuy nhiên, MC12 đã bị hoãn hai lần do dịch COVID-19. Ban đầu hội nghị dự kiến được tổ chức vào tháng 6/2020 tại thủ đô Nur-Sultan của Kazakhstan (Ca-dắc-xtan).

Sau đó, thời gian tổ chức được ấn định lại từ ngày 30/11-3/12/2021. Cuộc họp lớn nhất của cơ quan thương mại toàn cầu này lại bị hoãn vào phút chót do bùng phát lây nhiễm biến thể Omicron của virus SARS-CoV-2, dẫn đến việc áp dụng các hạn chế đi lại và quy định kiểm dịch ở Thụy Sỹ và nhiều nước châu Âu khác./.