Gìn giữ nét đẹp văn hóa ở chiến khu cách mạng Việt Hồng

Hàng năm, vào ngày 13-14/7 âm lịch, người dân xã Việt Hồng, tỉnh Lào Cai nô nức hội tụ về Đình Làng Dọc tham dự lễ hội truyền thống nhằm tưởng nhớ các bậc tiền nhân có công khai phá, lập làng, đồng thời gìn giữ, trao truyền giá trị văn hóa đặc sắc được vun đắp qua nhiều thế hệ. Năm nay, vào 6 giờ ngày 25/8, thời tiết mát mẻ, khắp bản làng và trên các ngả đường, người dân nô nức đổ về khu vực Đình Làng Dọc để vui hội. Đồng bào Tày rạng rỡ trong bộ trang phục truyền thống đi chơi hội; các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao được tổ chức tạo nên không khí vui tươi, sôi nổi và háo hức của người dân.

Làng Dọc xưa có tên gọi là Bản Guộc hay Bản Lọc, theo tiếng Tày có nghĩa là “bản rừng rậm”. Đình Làng Dọc được xây dựng từ đầu thế kỷ XIX (đời vua Khải Định triều Nguyễn và được vua ban sắc phong). Đình Làng Dọc ngoài thờ thần linh, Thành hoàng làng còn thờ ông tổ họ Phạm và sáu dòng họ khác có công khai khẩn ra vùng đất này từ thế kỷ XVIII.

Lễ hội không chỉ mang ý nghĩa sâu sắc về lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng, thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn mà còn khơi dậy tinh thần đoàn kết, thắt chặt tình làng nghĩa xóm. Đình Làng Dọc có kiến trúc 5 gian, 2 chái, theo kiểu chữ “Đinh”. Gian trước được bố trí cung thờ; cửa chính nằm ở phía Đông. Qua thời gian, di tích đã được trùng tu, tôn tạo vào các năm 2009 và 2019, góp phần bảo tồn không gian sinh hoạt tín ngưỡng, văn hóa của cộng đồng.

Ông Đào Trọng Hai, Phó Chủ tịch UBND xã Việt Hồng thông tin, Lễ hội được tổ chức đều đặn hai kỳ mỗi năm. Kỳ thứ nhất diễn ra vào tháng Giêng âm lịch, gọi là Lễ Hạ điền. Kỳ thứ hai được tổ chức vào tháng Bảy âm lịch, còn gọi là Lễ hội cầu Thần Nông. Lễ hội Đình làng Dọc mang đậm sắc thái văn hóa của người Kinh và người Tày cổ.

Lễ hội Đình Làng Dọc gồm phần lễ và phần hội với những nét đặc sắc riêng. Phần lễ được tổ chức trang nghiêm, linh thiêng với sự kết hợp hài hòa giữa nghi thức tế lễ truyền thống của người Kinh và những điệu múa xòe then đặc trưng của người  Tày. Phần lễ thành kính, trang nghiêm, ở phần hội lại diễn ra sôi nổi với nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao và trò chơi dân gian, góp phần làm phong phú đời sống tinh thần, lưu giữ những phong tục, tập quán mang sắc thái văn hóa của cộng đồng người Kinh và người Tày.

Điểm đặc biệt của Lễ hội Đình Làng Dọc là sự kết hợp hài hòa giữa tín ngưỡng dân gian với sinh hoạt văn hóa cộng đồng, trở thành nơi kết nối các thế hệ, củng cố tình làng nghĩa xóm và bồi đắp niềm tự hào về quê hương. Những năm gần đây, cùng với việc bảo tồn và phát huy giá trị di tích, Lễ hội được địa phương chú trọng tổ chức theo hướng trang trọng, an toàn, tiết kiệm, phù hợp với đời sống văn hóa hiện nay và đang trở thành một nét đẹp tiêu biểu trong đời sống văn hóa của xã Việt Hồng. Việc bảo tồn và phát huy lễ hội gắn với bảo vệ di tích sẽ góp phần làm giàu bản sắc văn hóa địa phương, tạo thêm điểm nhấn để giới thiệu vùng đất, con người Việt Hồng đến du khách.

Ông Nguyễn Hồng Quang, bản Chao, xã Việt Hồng chia sẻ, với người Tày nơi đây, Lễ hội Đình Làng Dọc là lễ hội quan trọng, được chờ đợi nhất trong năm. Đây là dịp để đồng bào các dân tộc giao lưu, gặp gỡ anh, em, bạn bè, người thân. 

Chị Phạm Thị Thu Huế, bản Vần, xã Việt Hồng nói, dù lấy chồng ở xa nhưng hàng năm chị đều dành thời gian để trở về với gia đình và dự Lễ hội Đình Làng Dọc, giúp chị cũng như các bạn trẻ nhớ về cội nguồn và thêm tự hào về quê hương cách mạng.

Cùng với các di tích lịch sử cấp quốc gia như nhà ông Trần Đình Khánh, Gốc Vải Đình Trung, Hang Dơi và điểm du lịch cộng đồng bản Vần, đình Làng Dọc trở thành địa điểm du lịch tâm linh thu hút du khách đến tham quan mỗi khi đặt chân đến mảnh đất chiến khu cách mạng Việt Hồng. Anh Đỗ Xuân Thắng, du khách đến từ tỉnh Phú Thọ chia sẻ, đây là lần đầu tiên đến với Việt Hồng, được hòa cùng với văn hóa ăn rằm Tháng Bảy của người Tày và tham gia lễ hội là một trải nghiệm đáng nhớ.

Ông Hoàng Mạnh Hà, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Việt Hồng thông tin, Lễ hội Đình Làng Dọc giữ không chỉ góp phần gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa dân tộc mà còn giáo dục truyền thống yêu nước, lòng tự hào quê hương cho thế hệ trẻ nhằm tưởng nhớ những người có công khai phá, dựng làng giúp thế hệ hôm nay hiểu hơn về lịch sử hình thành và nâng cao ý thức gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống. Thông quá đó, địa phương quảng bá hình ảnh Việt Hồng - vùng đất giàu truyền thống cách mạng trong quần thể Di tích lịch sử quốc gia Chiến khu Vần đến du khách gần xa.