Giới đầu tư lo ngại nguy cơ lạm phát đình trệ

Giới đầu tư toàn cầu đang nghiêm túc xem xét khả năng cuộc xung đột tại Trung Đông có thể tạo ra một cú sốc "lạm phát đình trệ" – tương tự như những gì đã xảy ra 50 năm trước. Đây là kịch bản tồi tệ khi sự gián đoạn nguồn cung năng lượng khiến lạm phát tăng vọt trong khi tăng trưởng kinh tế suy yếu.

Chuyên gia Kaspar Hense, nhà quản lý danh mục đầu tư tại công ty quản lý tài sản RBC BlueBay Asset Management, nhận định: “Nguy cơ xảy ra kịch bản những năm 1970 đang gia tăng”. Ông cảnh báo nếu xung đột kéo dài khiến giá dầu tiếp tục leo thang, vị thế "trú ẩn an toàn" của trái phiếu chính phủ sẽ bị đe dọa, kéo theo đà sụt giảm của hầu hết các loại tài sản khác.

Tâm điểm của nỗi lo lạm phát đình trệ hiện nay chính là sự bùng nổ của giá dầu. Rất khó để dự báo chính xác thời điểm kết thúc xung đột và liệu giá năng lượng sẽ duy trì ở mức cao trong bao lâu. Trong phiên giao dịch ngày 9/3, giá dầu Brent đã vượt ngưỡng 100 USD/thùng, ghi nhận mức tăng trong ngày mạnh nhất kể từ đại dịch COVID-19. Tính từ đầu năm 2026 đến nay, giá dầu đã tăng tổng cộng 70%, trong khi giá khí đốt bán buôn tại châu Âu cũng chạm mức cao nhất trong hơn ba năm qua.

Theo hãng nghiên cứu kinh tế vĩ mô Capital Economics, thông thường cứ mỗi 5% giá dầu tăng thêm sẽ cộng thêm khoảng 0,1 điểm phần trăm vào lạm phát tại các thị trường phát triển. Ngược lại, giá dầu cao lại làm chậm tăng trưởng. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) ước tính cứ mỗi 10% giá dầu tăng bền vững sẽ khiến sản lượng kinh tế toàn cầu giảm từ 0,1% đến 0,2%.

Tình hình hiện nay đẩy các ngân hàng trung ương vào thế tiến thoái lưỡng nan: nếu tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát, họ sẽ vô tình "bóp nghẹt" thêm đà tăng trưởng kinh tế vốn đã yếu ớt trong năm 2025. 

Chủ tịch chi nhánh Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) tại Chicago, ông Austan Goolsbee, nhận định một "môi trường lạm phát đình trệ cực kỳ khó chịu" có thể đang lộ diện. Thị trường hiện dự báo Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) chắc chắn sẽ có ít nhất một đợt tăng lãi suất trong năm nay, thay vì 40% khả năng cắt giảm lãi suất như dự kiến trước khi xung đột tại Trung Đông nổ ra. Ngân hàng trung ương Vương quốc Anh (BoE) cũng đối mặt với kịch bản tương tự.

Hệ quả là thị trường trái phiếu toàn cầu đang chịu áp lực nặng nề. Tại Anh, lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 2 năm đã tăng gần 0,5 điểm phần trăm trong tuần qua, đánh dấu đợt bán tháo tồi tệ nhất kể từ cuộc khủng hoảng ngân sách năm 2022.

Mặc dù cũng chịu tác động, nhưng nước Mỹ được đánh giá có khả năng chống chọi với cú sốc năng lượng tốt hơn châu Âu hay châu Á. Chiến lược gia Michael Every tại ngân hàng Rabobank cho biết Mỹ và khu vực châu Mỹ có khả năng tự chủ nhiều loại hàng hóa đang bị tắc nghẽn qua eo biển Hormuz, từ dầu mỏ đến phân bón và khí helium - nguyên liệu quan trọng cho sản xuất bán dẫn.

Tuy nhiên, Mỹ không hoàn toàn miễn nhiễm. Nền kinh tế lớn nhất thế giới đã bất ngờ sụt giảm việc làm trong tháng 2/2026 và lạm phát được dự báo sẽ còn nhích cao hơn trong tuần này.

Lạm phát đình trệ là kịch bản tồi tệ vì gây hại đồng thời cho cả cổ phiếu, trái phiếu và thậm chí là vàng. Giá vàng giao ngay đã giảm 2% trong tuần qua do các nhà đầu tư phải bán tháo kim loại quý để bù đắp thua lỗ ở các danh mục đầu tư khác.

Trong bối cảnh đó, đồng USD hiện là "hầm trú ẩn an toàn" duy nhất đứng vững. Liên tiếp trong 10 ngày kể từ khi xung đột bùng phát tại Trung Đông (ngày 28/2), đồng bạc xanh đã tăng giá liên tục so với hầu hết các đồng tiền mạnh khác trên thế giới.