Gỡ "điểm nghẽn" ngập úng ở Hà Nội

Úng ngập đô thị đang trở thành một trong những thách thức lớn nhất đối với hạ tầng kỹ thuật của Hà Nội trong bối cảnh biến đổi khí hậu và đô thị hóa nhanh. Theo đánh giá của cơ quan chuyên môn, úng ngập được xác định là một trong 5 "điểm nghẽn" lớn của hạ tầng đô thị Thủ đô. Với quyết tâm chính trị cao và tinh thần hành động khẩn trương, thành phố đang tập trung tháo gỡ những “điểm nghẽn” cốt lõi nhằm từng bước kiểm soát và tiến tới giải quyết căn cơ bài toán này.

Là người làm nghề chạy xe ôm công nghệ, anh Huỳnh Văn Khải ở Xuân Nộn, Đông Anh, Hà Nội cho biết, công việc của anh thường xuyên phải chạy xe sang nội thành Hà Nội. Tuy nhiên nếu trời mưa, đặc biệt là mưa to thì việc di chuyển hết sức vất vả bởi nhiều tuyến phố bị ngập, gây tắc nghẽn giao thông. Nhiều khi chở hàng anh phải điện thoại báo lại cho người nhận hàng vì hàng đến trễ do ngập úng gây ùn ứ giao thông bởi mưa lớn.

Cùng quan điểm, chị Nguyễn Quỳnh Hoa ở khu vực Bắc Từ Liêm, Hà Nội chia sẻ, tôi thường xuyên phải đi chuyển qua đường Võ Chí Công, Huỳnh Thúc Kháng để đi làm, mỗi khi trời mưa to, khu vực này thường xảy ra ngập tại. Việc ngập úng gây nhiều hệ lụy cho những người tham gia giao thông như chậm giờ đưa con đi học, đi làm, ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt của người dân.

Thực tế cũng cho thấy, mỗi khi mưa lớn, nhiều khu vực Hà Nội vẫn còn tình trạng bị ngập sâu như ngõ 89 Lạc Long Quân; ngã 3 Mỹ Đình - Thiên Hiền; Lê Đức Thọ (quảng trường sân Mỹ Đình), Dương Đình Nghệ - Nam Trung Yên (sau tòa Keangnam), đường Võ Chí Công (tòa nhà UDIC), đường Phú Xá (ngã 3 Phú Xá - Phúc Hoa), phố Phan Văn Trường, Hoa Bằng (ngõ 99), phố Trần Bình, đại lộ Thăng Long; Cầu Bươu - Yên Xá; Phùng Khoang, Triều Khúc, Tố Hữu (đoạn Lương Thế Vinh - Trung Văn), bến xe Yên Nghĩa, đường Quyết Thắng, Tây Mỗ, Cầu Cốc, Do Nha, Ngọc Trục, Miêu Nha, Đông Thắng (Ecohome 1) và Nhuệ Giang.

Theo Sở Xây dựng Hà Nội, qua rà soát, đánh giá, các nguyên nhân chủ yếu là hệ thống thoát nước ở Hà Nội chưa được thực hiện theo quy hoạch; công trình đầu mối, hồ điều hòa, kênh dẫn, trạm bơm còn thiếu, khớp nối hệ thống thoát nước chưa đồng bộ, công suất các công trình đầu mối đạt khoảng 20%; diện tích hồ điều hòa mới đạt khoảng 18,7% so với quy hoạch.

Cũng theo các chuyên gia, hạ tầng thoát nước chưa đáp ứng cường độ mưa thực tế, đặc biệt tại khu vực mở rộng đô thị; mất diện tích hồ điều hòa, giảm diện tích mặt nước, đất trống, đất trũng, làm giảm khả năng chứa và tiêu nước; hệ thống cống chung, nhiều nơi cống nhỏ, có xảy ra hiện tượng tắc nghẽn làm giảm khả năng dẫn nước; vấn đề san nền đô thị không phù hợp, gây chia cắt, ảnh hưởng dòng chảy tự nhiên.

Nghị quyết số 02-NQ/TU ngày 25/11/2025 của Hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Hà Nội khóa XVIII, nhiệm kỳ 2025–2030 đã xác định rõ yêu cầu xây dựng Đề án tổng thể nhằm khắc phục 5 “điểm nghẽn” lớn của Thủ đô, trong đó, tình trạng úng ngập đô thị được nhận diện là một trong những vấn đề cấp bách cần tập trung xử lý.

Theo tinh thần Nghị quyết, thành phố phải khẩn trương xây dựng kế hoạch, lộ trình ngắn hạn để giải quyết dứt điểm những tồn tại có thể xử lý ngay; đồng thời tăng cường công tác tuyên truyền, vận động, tạo sự đồng thuận và tham gia của người dân cùng các cấp, các ngành.

Báo cáo của Sở Xây dựng về kết quả thực hiện nhiệm vụ, tính đến hết tháng 9/2026, trong 9 nhiệm vụ được giao theo Kế hoạch 325/KH-UBND, ngày 3/12/2025 về khắc phục tình trạng úng ngập trên địa bàn Thành phố, Sở đã hoàn thành 6 nhiệm vụ, 3 nhiệm vụ đang triển khai. Đáng chú ý, 10/10 công trình, dự án khẩn cấp đã hoàn thành và đưa vào vận hành từ ngày 30/6/2026. Trong số đó, có 5 dự án đã hoàn thành toàn bộ gồm: Hồ đầu mối Mễ Trì (hồ Đồng Bông 2), phường Đại Mỗ; Hồ điều hòa Yên Nghĩa 2, xã An Khánh; Dự án Cải tạo nâng công suất một số trạm bơm hiện có, kết hợp lắp đặt các trạm bơm dã chiến và xây mới một số tuyến cống, rãnh thoát nước dọc Đại lộ Thăng Long; Dự án Cải tạo, nâng cấp, xây mới công trình tiêu thoát nước xử lý úng ngập tại các khu đô thị Resco, Ecohome, Tây Hồ Tây, Đoàn ngoại giao, Ciputra, khu vực Võ Chí Công, Long Biên, Đông Anh, Gia Lâm; Dự án Xây dựng, lắp đặt bổ sung một số trạm bơm hồ, bể điều tiết, hệ thống đường ống thoát nước thuộc lưu vực sông Tô Lịch, Tả Nhuệ.

Từ việc hoàn thành và đưa các dự án trên vào sử dụng cũng cho thấy, các đợt mưa gần đây, nhiều khu vực khả năng tiêu thoát được cải thiện rõ rệt. Một số điểm như Võ Chí Công, Ressco, Eco Home, Mỹ Đình chỉ ngập khoảng 15-20cm và nước rút trong khoảng 30 phút sau khi mưa kết thúc. Nhiều khu vực Đại lộ Thăng Long, Ngoại Giao Đoàn, Tây Hồ Tây, Ciputra, An Khánh... không phát sinh ngập hoặc chỉ ngập cục bộ trong thời gian ngắn. Thành phố chưa xuất hiện điểm ngập sâu, kéo dài gây ảnh hưởng lớn đến giao thông.

Để chủ động các giải pháp đảm bảo tiêu thoát nước, chống úng ngập do ảnh hưởng mưa lớn trên địa bàn Thành phố, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn yêu cầu các sở, ban, ngành; UBND các xã, phường và các đơn vị có liên quan, theo chức năng, nhiệm vụ được giao, chủ động, nghiêm túc thực hiện Quyết định số 2280/QĐ-UBND, ngày 29/4/2026 của UBND Thành phố về phê duyệt Kế hoạch Bảo đảm thoát nước, chống úng ngập khu vực nội thành thành phố mùa mưa năm 2026.

Đồng thời,UBND thành phố Hà Nội giao Sở Xây dựng theo dõi chặt chẽ các bản tin dự báo, cảnh báo mưa lớn; căn cứ diễn biến mưa, mực nước trên hệ thống sông, hồ, kênh, mương và tình hình thực tế để chủ động chỉ đạo, điều hành công tác thoát nước theo từng tình huống, đặc biệt tại các khu vực, điểm có nguy cơ úng ngập như: Quảng trường Ba Đình; đường Nguyễn Phong Sắc; Khu đô thị Nam Thăng Long; đường Võ Chí Công…; kịp thời xử lý các sự cố, điểm ngập phát sinh, hạn chế thấp nhất thời gian và mức độ úng ngập.

Sở Xây dựng Hà Nội chỉ đạo vận hành hợp lý các trạm bơm thoát nước, cửa phai điều tiết, hồ điều hòa; chủ động hạ thấp mực nước đệm trên hệ thống trước khi có mưa nhằm tăng khả năng điều tiết, tiêu thoát nước khi mưa lớn…; chỉ đạo kiểm tra, xử lý các hành vi gây cản trở tiêu thoát nước

UBND thành phố Hà Nội cũng giao Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp chặt chẽ với Sở Xây dựng chỉ đạo, điều hành vận hành hệ thống tiêu thoát nước khu vực nông thôn và đô thị trên địa bàn thành phố; chỉ đạo các Công ty TNHH MTV Đầu tư phát triển thủy lợi và các đơn vị quản lý công trình thủy lợi chủ động vận hành các trạm bơm tiêu, hệ thống sông, kênh, mương theo quy trình; thực hiện hạ mực nước, tạo dung tích tiêu để hỗ trợ thoát nước đô thị. 

Ngoài ra, UBND các xã, phường chủ động xây dựng và tổ chức thực hiện phương án bảo đảm thoát nước, chống úng ngập trên địa bàn theo phân cấp; phối hợp đồng bộ với hệ thống thoát nước do thành phố quản lý. Tăng cường duy tu, duy trì hệ thống thoát nước theo phân cấp; kiểm tra, khơi thông các tuyến mương, cống, rãnh, hồ điều hòa thuộc phạm vi quản lý; xử lý các điểm nghẽn gây ảnh hưởng đến tiêu thoát nước. Chủ động thông tin, cảnh báo cho người dân tại các khu vực có nguy cơ úng ngập; khuyến cáo người dân hạn chế di chuyển qua các khu vực ngập sâu, nguy hiểm khi có mưa lớn….

Về giải pháp lâu dài phòng chống úng ngập, theo Sở Xây dựng Hà Nội, Sở đã hoàn thiện Đề án xử lý úng ngập khu vực nội thành Hà Nội giai đoạn 2026-2030, trình UBND thành phố xem xét, phê duyệt. Nhiệm vụ lập Quy hoạch cao độ nền và thoát nước Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm cũng đã được UBND thành phố phê duyệt...