Gỡ khó để chính quyền địa phương 2 cấp vận hành thông suốt

Cả hệ thống chính trị đã nỗ lực chuyển đổi đồng bộ, nhanh chóng trên phạm vi toàn quốc; các văn bản pháp luật, quy định hướng dẫn được ban hành đảm bảo hành lang pháp lý cho sự vận hành của mô hình mới; nhân dân đồng lòng ủng hộ.

Tuy nhiên, trong quá trình triển khai mô hình mới cũng bộc lộ những khó khăn cần phải tháo gỡ, như việc tắc nghẽn, gián đoạn dịch vụ công và quá tải ở cấp xã. Một bộ phận cán bộ, công chức còn hạn chế về năng lực, chưa đáp ứng yêu cầu khối lượng, tính chất công việc của chính quyền xã theo mô hình mới; nguồn lực cơ sở vật chất, công nghệ thông tin chưa đồng bộ…

Những khó khăn hiện hữu

Theo ông Nguyễn Mạnh Tiến, Trưởng ban Xây dựng Đảng, UBND phường Tây Hồ, thành phố Hà Nội, hiện nay việc sắp xếp bộ máy theo mô hình mới bắt đầu có những vướng mắc, đặc biệt là việc nhiều cán bộ, đảng viên chưa hiểu rõ vai trò của chính quyền cấp xã hiện nay (một phần vai trò cấp xã và một phần cấp huyện). Cần thay đổi tư duy làm việc của cán bộ, công chức cấp xã để khắc phục những bất cập, từ đó đề xuất các giải pháp như tổ chức các lớp bồi dưỡng kỹ năng, tăng cường phối hợp giữa các cấp, đầu tư hạ tầng…

Từ khi vận hành bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp, xã Song Lộc (Vĩnh Long) gặp nhiều khó khăn, trong đó khó khăn lớn nhất là thiếu cán bộ có chuyên môn, nghiệp vụ. Hệ thống phần mềm chuyên ngành chưa đồng bộ, chưa liên thông; cơ sở vật chất, trang thiết bị còn thiếu, chưa đáp ứng yêu cầu phục vụ công tác hành chính công. Việc nộp hồ sơ trực tuyến vẫn vướng mắc do nhiều người dân lớn tuổi, sống ở nông thôn, chưa thành thạo thao tác, quên mật khẩu tài khoản định danh điện tử VNeID.

Bà Tô Thị Thu Hồng, Bí thư Đảng ủy xã Song Lộc kiến nghị lãnh đạo tỉnh sớm hỗ trợ bổ sung cán bộ có năng lực, nhất là trong lĩnh vực công nghệ thông tin, để nâng cao hiệu quả hoạt động bộ máy chính quyền, đáp ứng yêu cầu giải quyết thủ tục hành chính.

Trước những ý kiến của lãnh đạo xã, Phó Bí thư Tỉnh ủy Vĩnh Long Kim Ngọc Thái cho rằng, địa phương nên chủ động rà soát trình độ chuyên môn đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức để điều chuyển, bố trí phù hợp; đề xuất tỉnh tuyển dụng thêm các vị trí còn thiếu.

Chia sẻ những khó khăn hiện hữu của địa phương, ông Trịnh Việt Khái, Phó Chủ tịch UBND xã Trần Văn Thời, tỉnh Cà Mau cho biết, đó là việc bố trí cán bộ, công chức không đúng nhu cầu và sự lúng túng trong triển khai văn bản, khối lượng thủ tục hành chính khổng lồ tại Trung tâm phục vụ hành chính công, sự khó khăn của người dân nông thôn trong việc sử dụng dịch vụ công trực tuyến... Ông đề xuất ủy quyền một số nhiệm vụ cho các cấp để giảm tải cho cấp phó, bổ sung nguồn lực cho các bộ phận chuyên môn và tăng cường hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ số.

Chung tay gỡ khó, vì dân phục vụ

Để tăng cường cán bộ cho cấp xã, nhiều địa phương đã khuyến khích cán bộ, công chức, viên chức ở cấp tỉnh về tăng cường cho cơ sở, đặc biệt là ở những xã có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn.

Bí thư Tỉnh ủy Cà Mau Nguyễn Hồ Hải thông tin, để đảm bảo các nhiệm vụ của cấp xã được thực hiện thông suốt, không bị gián đoạn khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, Ban Thường vụ Tỉnh ủy chỉ đạo các cơ quan có liên quan thực hiện rà soát đội ngũ công chức, viên chức của các cơ quan cấp tỉnh có chuyên môn, nghiệp vụ để tăng cường hỗ trợ cấp xã. Quan điểm xuyên suốt của tỉnh là lấy con người làm trung tâm, sắp xếp tổ chức bộ máy gắn liền với phát triển đội ngũ cán bộ.

Tỉnh đoàn Tây Ninh đã thành lập 4 đội hình thường trực tại Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp tỉnh. Ở cấp xã, 100% đơn vị duy trì tổng cộng 139 đội hình thanh niên tình nguyện, đặt dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Bí thư Đoàn cấp xã, phường. Với phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, hỗ trợ từng người”, các đội hình thanh niên tình nguyện đã giúp 22.310 lượt người dân tiếp cận và thực hiện dịch vụ công trực tuyến trong tuần từ ngày 31/7 đến ngày 5/8/2025.

Tại Tây Ninh đã xuất hiện những mô hình sáng tạo, sát thực tiễn. Có thể kể đến như mô hình thanh niên không chỉ hỗ trợ trực tiếp, mà còn thực hiện “Clip minh họa hướng dẫn”: Video 1–2 phút hướng dẫn nộp hồ sơ online các thủ tục phổ biến, được dán mã QR tại Trung tâm Phục vụ hành chính công để người dân dễ dàng xem. Bên cạnh đó là “Hỗ trợ phương tiện di chuyển”,  tình nguyện viên thông thạo địa bàn vùng sâu, vùng xa tập hợp người dân cần đến Trung tâm Phục vụ hành chính công, kết nối phương tiện hoặc trực tiếp đưa đón người già, người khuyết tật.

Những nỗ lực của chính quyền xã Vạn Tường (Quảng Ngãi) đã nhận được sự đánh giá cao, tin tưởng và kỳ vọng của người dân. Nếu như trước đây, để làm được giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, người dân phải vất vả đi đến nhiều cấp, nhiều cơ quan, đơn vị và khi đủ hồ sơ thủ tục phải sau 20 ngày mới có “sổ đỏ” thì nay người dân chỉ cần đến một điểm là Trung tâm Phục vụ hành chính công xã để làm đơn, đăng ký và sau 15 ngày đã nhận được kết quả.

Bà Huỳnh Thị Lệ Hiền (người dân xã Vạn Tường) chia sẻ, bà rất bất ngờ vì việc giải quyết cấp sổ lần đầu cho người dân của chính quyền xã mới lại nhanh như vậy. Đất đai là lĩnh vực khó, việc chính quyền xã giải quyết hồ sơ đất đai cho người dân sớm, nhanh gọn là minh chứng rõ ràng nhất cho hiệu quả làm việc của chính quyền địa phương mới.

Với nỗ lực hoàn thành sớm trước hạn 5 ngày để cấp giấy chứng nhận lần đầu cho người dân, Vạn Tường là một trong những địa phương cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người dân sớm nhất của tỉnh Quảng Ngãi. Theo Chủ tịch UBND xã Ung Đình Hiền, với phương châm “lấy người dân làm trung tâm và vì nhân dân phục vụ” xã đã nỗ lực hoàn thành sớm việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho nhân dân. Thời gian tới, UBND xã sẽ tiếp tục đẩy nhanh việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hỗ trợ người dân giải quyết các khó khăn, vướng mắc trong thủ tục đất đai.

Ổn định tổ chức bộ máy, nâng cao chất lượng đội ngũ

Cùng với việc bố trí cán bộ về xã thì việc bảo đảm điều kiện đi lại, sinh hoạt của cán bộ, công chức, viên chức cũng là yếu tố góp phần làm nên thành công của chính quyền địa phương 2 cấp. Sau khi sáp nhập, số cán bộ, công chức, viên chức tỉnh Ninh Thuận (trước đây) chuyển công tác ra Trung tâm hành chính mới đặt tại tỉnh Khánh Hòa là khoảng 229 người thuộc đối tượng 1, trong đó có 97 người đủ điều kiện bố trí nhà ở công vụ. Đối tượng 2 gồm có 2.005 người là cán bộ, công chức, viên chức tương tự như đối tượng 1 nhưng không thuộc diện được bố trí nhà ở công vụ.

HĐND tỉnh đã thông qua nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ tiền thuê nhà ở cho cán bộ, công chức, viên chức, người lao động sau khi sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp tại tỉnh. Dự kiến kinh phí hỗ trợ tối đa trong 2 năm cho hai nhóm đối tượng là trên 169 tỷ đồng, do ngân sách cấp tỉnh đảm bảo.

Bên cạnh đó, HĐND tỉnh Khánh Hòa cũng thống nhất ban hành Nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ chi phí đi lại bằng tiền cho cán bộ, công chức, viên chức và người lao động. Dự kiến số cán bộ, công chức cấp tỉnh được bố trí về công tác tại đơn vị hành chính cấp xã sau sắp xếp là 132 người (Khánh Hòa cũ 34 người, Ninh Thuận 98 người); số lượng cán bộ, công chức, viên chức và người lao động tỉnh Ninh Thuận chuyển công tác ra Trung tâm hành chính mới đặt tại Khánh Hòa (sau sắp xếp) không thuộc đối tượng được bố trí xe công vụ là 2.283 người. Tổng kinh phí hỗ trợ cả hai đối tượng trong hai năm là trên 44 tỷ đồng.

Theo Chủ tịch HĐND tỉnh Nguyễn Khắc Toàn, cán bộ, công chức, viên chức phải chuyển đến nơi làm việc mới có thể gặp khó khăn trong việc tìm kiếm chỗ ở phù hợp, dẫn đến tăng chi phí sinh hoạt, đặc biệt chi phí thuê nhà ở khu vực trung tâm hành chính mới. Việc HĐND tỉnh thống nhất ban hành hai nghị quyết trên kịp thời góp phần ổn định tổ chức, hoạt động của bộ máy sau sắp xếp, tạo điều kiện thuận lợi để đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và người lao động yên tâm công tác, tiếp tục phát huy năng lực, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

Thông tin từ Bộ trưởng Nội vụ Phạm Thị Thanh Trà cho thấy, trong số hơn 95.000 người đã có quyết định nghỉ theo Nghị định số 178/2024/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 67/2025/NĐ-CP), có khoảng 75.000 người đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt kinh phí, trong đó, khoảng 42.000 người đã được chi trả thực tế.

Tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc tập huấn chuyên môn, nghiệp vụ cho cán bộ, công chức, viên chức cấp xã về lĩnh vực quản lý nhà nước ngành Nội vụ, nhắc đến Kết luận số 183-KL/TW của Bộ Chính trị, Bộ trưởng Phạm Thị Thanh Trà cho rằng, thời điểm này phải tích cực rà soát, khuyến khích cho nghỉ những trường hợp không đạt yêu cầu, để tập trung nâng cao chất lượng đội ngũ công chức cấp xã.

Mới đây, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Vũ Chiến Thắng đã có văn bản đề nghị các bộ, ban, ngành, địa phương tập trung rà soát, sàng lọc các đối tượng chịu sự tác động của việc sắp xếp tổ chức bộ máy, lập danh sách và ban hành quyết định nghỉ việc đối với cán bộ, công chức, viên chức, người lao động và lực lượng vũ trang thuộc thẩm quyền quản lý theo Nghị định số 178 trước ngày 31/8/2025, thời điểm nghỉ việc để hưởng chính sách, chế độ muộn nhất là ngày 1/9/2025; sau thời điểm này sẽ kết thúc.

Đối với các trường hợp đã được cấp có thẩm quyền ban hành quyết định (quyết định nghỉ hưu trước tuổi, quyết định nghỉ thôi việc) trước ngày 1/8/2025 để xác định các đối tượng nghỉ việc theo lộ trình đến hết ngày 31/12/2025 thì tiếp tục được hưởng chính sách, chế độ theo quy định. Bộ Nội vụ đề nghị các bộ, ban, ngành, địa phương bố trí kịp thời kinh phí, giải quyết dứt điểm việc chi trả chính sách, chế độ cho các đối tượng, bảo đảm hoàn thành trước ngày 31/8/2025.