Gỡ “nút thắt” hiến, ghép tạng ở Đồng bằng sông Cửu Long

Tại hội nghị, các đại biểu đã chia sẻ thông tin nhằm làm rõ khái niệm, tổng quan về ghép tạng; đánh giá thực trạng, phân tích những khó khăn, thuận lợi và các nút thắt trong triển khai hiến tạng từ người chết não tại các bệnh viện tuyến tỉnh; đề xuất các giải pháp tháo gỡ, định hướng triển khai chương trình phù hợp thời gian tới.

Các đại biểu cho rằng, ghép tạng là kỹ thuật y học chuyên sâu, đòi hỏi sự chuẩn bị đồng bộ, toàn diện về nhân lực, kỹ thuật, cơ sở vật chất, hành lang pháp lý và đạo đức y khoa. Những năm gần đây, các bệnh viện tuyến tỉnh đã từng bước quan tâm đầu tư, chuẩn bị các điều kiện nền tảng nhằm tiến tới tham gia mạng lưới hiến – ghép tạng quốc gia. Tuy nhiên, quá trình triển khai công tác hiến và ghép mô, tạng tại tuyến tỉnh vẫn còn nhiều nút thắt, nhất là trong việc phát hiện và báo cáo người chết não tiềm năng; chuẩn bị đội ngũ nhân viên tư vấn hiến tạng; tổ chức chẩn đoán chết não; cùng những khó khăn về kinh phí, hậu cần và các rào cản xã hội liên quan đến nhận thức cộng đồng.

Các đại biểu cho rằng, các bệnh viện cần xây dựng kế hoạch và chuẩn bị lộ trình triển khai hiến mô, tạng một cách bài bản, đánh giá thực trạng về nhân lực, cơ sở vật chất và vai trò của các bộ phận liên quan, xây dựng Đề án tham gia chuỗi hiến – lấy – bảo quản – chuyển giao mô, tạng; thành lập các hội đồng chuyên môn, chuẩn hóa các quy trình chuyên môn và pháp lý theo quy định. Các ý kiến cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc đào tạo tư vấn viên hiến tạng, đào tạo chuyên sâu về chẩn đoán chết não, hồi sức người chết não và đặc biệt là đẩy mạnh truyền thông, nâng cao nhận thức cộng đồng về hiến tặng mô, tạng nhằm tạo sự đồng thuận trong xã hội. Ngoài ra, các đại biểu đề xuất cần có sự chỉ đạo, định hướng của Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh và ngành Y tế, sự phối hợp chặt chẽ của Trung tâm Điều phối ghép tạng quốc gia cùng sự hỗ trợ về đào tạo, chuyển giao kỹ thuật từ các trung tâm ghép tạng tuyến trên để bảo đảm quá trình triển khai đạt hiệu quả và bền vững.

Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Hoàng Định, Phó Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, ghép tạng được xem là một trong những thành tựu tiêu biểu của y học hiện đại, là giải pháp giúp tái sinh sự sống cho những người bệnh suy tạng giai đoạn cuối. Đến nay, ngành Y tế Việt Nam đã làm chủ nhiều kỹ thuật ghép tạng và thực hiện thành công nhiều ca ghép phức tạp, từ ghép gan, ghép tim... đến ghép đa tạng.

Cụ thể, từ tháng 6/1992 đến ngày 30/6/2025, cả nước đã thực hiện 10.182 ca ghép tạng, trong đó 92,4% số ca ghép từ người hiến sống và 7,6% từ người hiến chết. Riêng Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh, từ năm 2018 đến nay đã thực hiện thành công 207 ca ghép tạng. Năm 2024 cũng ghi dấu mốc với việc thành lập Chi hội Vận động hiến mô, bộ phận cơ thể người liên viện khu vực Nam Bộ. Qua đó, đã có 12 bệnh viện tham gia, tư vấn và vận động thành công 8 trường hợp hiến tạng; đã thực hiện ghép, trao cơ hội sống cho 36 bệnh nhân.

Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Hoàng Định nhấn mạnh, rào cản lớn nhất hiện nay trong lĩnh vực hiến, ghép tạng không nằm ở kỹ thuật ngoại khoa mà chủ yếu ở công tác vận động hiến mô, tạng. Vì vậy, việc xây dựng và phát triển mạng lưới vận động hiến, ghép mô, tạng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Thời gian tới, Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục đẩy mạnh tư vấn, vận động hiến tạng từ người chết não thông qua đào tạo tư vấn viên, tiếp tục phát triển chuyên môn, tăng cường chuyển giao kỹ thuật cho các bệnh viện tuyến cơ sở, góp phần củng cố mạng lưới hiến – ghép tạng ngày càng hiệu quả, bền vững.

Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Vĩnh Long Nguyễn Văn Bé Hai cho biết, hiến và ghép mô, bộ phận cơ thể người không chỉ là thành tựu của y học hiện đại mà còn là thước đo của sự tiến bộ xã hội, thể hiện lòng nhân ái và tinh thần sẻ chia vì sự sống. Đối với khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, trong đó có tỉnh Vĩnh Long, việc tăng cường nhận thức cộng đồng, chuẩn hóa quy trình, nâng cao năng lực chuyên môn và đẩy mạnh phối hợp liên vùng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, góp phần rút ngắn khoảng cách tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao cho người dân. Sở Y tế tỉnh Vĩnh Long sẽ đồng hành, tạo điều kiện thuận lợi về cơ chế, đào tạo, truyền thông và phối hợp chuyên môn nhằm từng bước hình thành mạng lưới hiến – ghép an toàn, hiệu quả, đúng quy định pháp luật và giàu giá trị nhân văn, qua đó thúc đẩy phát triển, mở rộng mạng lưới Chi hội Vận động hiến mô, bộ phận cơ thể người liên viện trong khu vực, góp phần lan tỏa thông điệp “hiến tặng là cho đi để sự sống được tiếp nối”.