Gỡ nút thắt vốn cho startup và doanh nghiệp nhỏ và vừa

Cộng đồng startup và doanh nghiệp nhỏ và vừa đang có nhu cầu lớn về vốn để đầu tư công nghệ, mở rộng sản xuất, kinh doanh, nhưng khả năng tiếp cận tín dụng vẫn bị hạn chế bởi yêu cầu về tài sản bảo đảm và hồ sơ vay vốn.

Thực tế này được đặt ra tại hội thảo “HFIC & Quỹ Bảo lãnh tín dụng – Cánh cửa vốn cho Startup, Doanh nghiệp vừa và nhỏ” do Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh phối hợp với Công ty Đầu tư Tài chính Nhà nước TP. Hồ Chí Minh (HFIC) và Quỹ Bảo lãnh tín dụng cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. Hồ Chí Minh tổ chức ngày 25/8.

Theo ông Phạm Huỳnh Quang Hiếu, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh, vốn vẫn là điểm nghẽn lớn nhất của startup và doanh nghiệp nhỏ và vừa. Phần lớn doanh nghiệp vẫn phải dựa vào tài sản thế chấp để vay vốn, trong khi tài sản lớn nhất của một startup lại là công nghệ, tài sản trí tuệ và đội ngũ – những thứ tín dụng truyền thống rất khó định giá. Chính sách hỗ trợ vốn của thành phố hiện không thiếu, cái thiếu là khoảng cách giữa nơi có vốn và nơi cần vốn nằm ở thông tin, ở quy trình và ở khâu chuẩn bị hồ sơ của doanh nghiệp.

“Sở Khoa học và Công nghệ thành phố xác định khơi thông nguồn vốn cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo là nhiệm vụ trọng tâm, với định hướng hình thành “chuỗi vốn theo vòng đời doanh nghiệp”; trong đó, ngân sách và Quỹ đầu tư mạo hiểm đóng vai trò “vốn mồi” giai đoạn đầu; bảo lãnh tín dụng và hỗ trợ lãi suất tiếp sức giai đoạn mở rộng sản xuất; vốn thị trường sẽ vào khi doanh nghiệp đã đủ chuẩn”, ông Hiếu cho biết.

Trong bối cảnh TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số và thúc đẩy mạnh mẽ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển kinh tế tư nhân, việc khơi thông dòng vốn cho khu vực doanh nghiệp này càng trở nên quan trọng.

Thành phố đang triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, cùng Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân. Hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo của thành phố cũng vừa lần đầu lọt Top 100 toàn cầu theo bảng xếp hạng StartupBlink, sớm hơn 4 năm so với mục tiêu đề ra đến năm 2030. Tuy nhiên, để những động lực này chuyển thành năng lực sản xuất và tăng trưởng thực tế, doanh nghiệp cần một chuỗi nguồn vốn phù hợp với từng giai đoạn phát triển.

Một trong những công cụ đang được TP. Hồ Chí Minh triển khai là cơ chế cho vay hỗ trợ lãi suất theo Nghị quyết 09/2023/NQ-HĐND quy định về hỗ trợ lãi suất đối với dự án đầu tư được HFIC cho vay thuộc lĩnh vực ưu tiên phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn. Cơ chế này được xây dựng trên cơ sở Nghị quyết 98/2023/QH15 của Quốc hội, cùng các quy định của Thành phố về quy trình thẩm định và tiếp tục áp dụng chính sách sau sắp xếp đơn vị hành chính.

Theo cơ chế hiện hành, HFIC là đầu mối cho vay hoặc cho vay hợp vốn, trong khi ngân sách thành phố cấp bù phần lãi suất được hỗ trợ. Mức vốn vay được hỗ trợ lãi suất tối đa 200 tỷ đồng/dự án; mức hỗ trợ lãi suất từ 50% đến 100% tùy nhóm dự án, với thời gian hỗ trợ tối đa 7 năm.

Các lĩnh vực được ưu tiên khá rộng, từ công nghệ cao, chuyển đổi số, khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo đến y tế, giáo dục, môi trường, hạ tầng và các ngành công nghiệp trọng yếu của thành phố.

Đáng chú ý, TP. Hồ Chí Minh đang xây dựng dự thảo nghị quyết mới thay thế Nghị quyết 09/2023/NQ-HĐND, theo hướng mở rộng đối tượng và bổ sung một số lĩnh vực như công nghệ chiến lược, năng lượng sạch, chuyển đổi số.

Theo ông Nguyễn Hà Lam, Phó phòng Kế hoạch – Nghiên cứu phát triển, HFIC, để được xem xét hỗ trợ lãi suất, dự án phải phù hợp với kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của thành phố, được HFIC thẩm định về hiệu quả và khả năng trả nợ vay, đồng thời chưa ký hợp đồng với nhà thầu, nhà cung cấp cho hạng mục đề xuất hỗ trợ. Trên cơ sở đó, HFIC sẽ chấp thuận cho vay hoặc cho vay hợp vốn với vai trò đầu mối.

Đối với nhóm doanh nghiệp còn hạn chế về tài sản đảm bảo, ông Nguyễn Hà Lam cho biết, giải pháp bảo lãnh tín dụng có thể hỗ trợ tối đa 100% khoản vay. Điều kiện đi kèm là doanh nghiệp cần có vốn chủ sở hữu tối thiểu khoảng 15-20% giá trị dự án và không có nợ thuế quá hạn.

Ngoài ra, doanh nghiệp cần lưu ý trả nợ gốc theo phân kỳ đã thỏa thuận trong hợp đồng, không trả gốc một lần khi đến hạn; phần vay vượt 200 tỷ đồng hoặc vượt thời hạn 7 năm, chủ đầu tư sẽ tự thu xếp và tự cân đối phần chênh lệch.

Toàn bộ điều kiện, hồ sơ, thủ tục vay vốn, sổ tay hướng dẫn và các biểu mẫu liên quan hiện được HFIC công khai trên website chính thức của đơn vị (www.hfic.vn) để doanh nghiệp, Startup chủ động tra cứu và chuẩn bị hồ sơ.