Gỡ vướng để thúc đẩy “xanh hóa” sản xuất

Với việc đầu tư phát triển mô hình sản xuất tuần hoàn, hướng tới phát triển xanh, Công ty TNHH MTV Đạm Ninh Bình, đơn vị thành viên của Tập đoàn Hóa chất Việt Nam (Vinachem) không chỉ hoạt động hiệu quả, hoàn thành trả đầy đủ cả gốc và lãi khoảng 350 triệu đô la Mỹ khoản vay Bộ Tài chính mà còn giảm phát thải hiệu quả, góp phần hiện thực hoá cam kết của Chính phủ đưa phát thải ròng về 0 vào năm 2050. *Lợi ích "kép" từ thu hồi lưu huỳnh

Vừa qua, Công ty TNHH MTV Đạm Ninh Bình đã khởi công Dự án đầu tư xây dựng hệ thống thu hồi lưu huỳnh. Ông Nguyễn Viết Hiến, Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Đạm Ninh Bình cho biết, dự án được triển khai với mục tiêu xử lý triệt để khí H₂S và các hợp chất lưu huỳnh phát sinh trong quá trình sản xuất; đảm bảo tuân thủ đầy đủ các quy chuẩn xả thải hiện hành; đồng thời tận thu khí H₂S để sản xuất thêm sản phẩm mới, nâng cao năng lực và hiệu quả sản xuất của nhà máy.

Với tổng mức đầu tư khoảng 179 tỷ đồng và công suất gần 10.000 tấn H₂SO₄/năm, dự án khi đi vào hoạt động sẽ góp phần giảm thiểu ô nhiễm khí thải, đáp ứng yêu cầu về môi trường, đồng thời giúp giảm chi phí mua hóa chất phục vụ sản xuất phân đạm urê, góp phần tăng doanh thu cho công ty khoảng 55 tỷ đồng/năm.

Theo Chủ tịch Vinachem Phùng Quang Hiệp, thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ trong chuyến làm việc tại Công ty TNHH MTV Đạm Ninh Bình vào tháng 8/2022, doanh nghiệp đã triển khai nhiều hạng mục xử lý môi trường đến nay cơ bản hoàn thành và vận hành hiệu quả. Vinachem và các đơn vị thành viên luôn kiên định mục tiêu phát triển gắn với kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và bảo vệ môi trường, nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh, hội nhập sâu rộng và phát triển bền vững. Việc khởi công dự án thu hồi lưu huỳnh này chính là sự tiếp nối, thể hiện cam kết mạnh mẽ của Vinachem và Đạm Ninh Bình trong thực hiện Đề án tái cơ cấu theo Kết luận của Bộ Chính trị và Quyết định của Thủ tướng Chính phủ.

*Nỗ lực từng bước "xanh hóa" sản xuất

Từng bị coi là "điểm nóng" về môi trường trong ngành hóa chất, 5 năm trở lại đây, Công ty TNHH MTV Đạm Ninh Bình đã bắt đầu hành trình "xanh hóa" toàn diện theo các chương trình hành động cụ thể về mô hình tăng trưởng xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn của Vinachem. Theo đó, Đạm Ninh Bình đã triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm xanh hoá sản xuất, tối ưu nguồn lực, giảm thiểu tác động đến môi trường, hướng tới sử dụng tài nguyên tiết kiệm, hiệu quả để phát triển bền vững.

Tổng giám đốc Công ty TNHH MTV Đạm Ninh Bình cho biết việc "xanh hoá" sản xuất, phát triển mô hình kinh tế tuần hoàn là sự thay đổi sâu rộng trong tư duy quản trị và mô hình vận hành doanh nghiệp. Theo đó, Công ty đã đầu tư dự án thu hồi và tinh chế khí CO2 công nghệ cao nhằm thu hồi triệt để lượng CO2 phải thải ra môi trường trong quá trình sản xuất để cung cấp cho các ngành giải khát, thực phẩm, cơ khí… Nhờ vậy, dự án này đã không chỉ giúp giảm phát thải khí nhà kính mà còn mang lại giá trị làm lợi khoảng 400 tỷ đồng/năm.

Cũng theo ông Nguyễn Viết Hiến, năm 2025, Ban nghiên cứu kỹ thuật của Công ty đã tham mưu Ban lãnh đạo thực hiện bổ sung hệ thống nhập NH3 và kết hợp thu hồi lượng CO2 tinh, đã giúp tăng tải hệ thống, tăng sản lượng urê sản xuất thêm 5-10% so với hiện tại, mang lại lợi ích tăng trưởng giá trị sản xuất công nghiệp hàng năm từ 230 - 470 tỷ đồng.

Đặc biệt, từ việc đầu tư dự án thu hồi và tinh chế khí CO2 công nghệ cao, một chuỗi giá trị kinh tế đã được mở ra. Theo ông Nguyễn Văn Sỹ, Phó Giám đốc sản xuất Công ty cổ phần Khí Công nghiệp Ninh Bình, tận dụng lượng khí thải trong sản xuất của Đạm Ninh Bình, Công ty đã đầu tư dây chuyền tự động hoá tinh chế, hóa lỏng CO2 với độ tinh khiết trên 99,9% để cung cấp cho các lĩnh vực công nghiệp cơ khí, nước giải khát và thực phẩm. Hiện dây chuyền này đang xử lý khoảng 50% lượng khí thải của Nhà máy Đạm Ninh Bình.

Cùng với thu hồi khí phát thải, từ tháng 2/2024, Đạm Ninh Bình đã đưa vào vận hành hệ thống điện mặt trời áp mái với công suất 3,8 MW, góp phần ổn định sản xuất, giảm thiểu phát thải nhà kính, tiết kiệm chi phí vận hành, góp phần "xanh hóa" nhà máy từ việc giảm tiêu hao than nhiên liệu.

*Tiếp sức cho doanh nghiệp bằng chính sách

Chia sẻ về kế hoạch trong thời gian tới, Tổng Giám đốc Nguyễn Viết Hiến cho biết, trong thời gian tới, Đạm Ninh Bình có kế hoạch đầu tư mở rộng quy mô hệ thống điện mặt trời áp mái và tích hợp quản lý năng lượng thông minh để tối ưu hiệu suất sử dụng điện. Theo đó, từ nay đến năm 2026, Công ty sẽ bổ sung công suất thêm 1-2 MW điện mặt trời để tiếp tục giảm lượng than sử dụng, giảm chi phí điện, thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh.

Bên cạnh đó, trong thời gian tới, Công ty sẽ triển khai đồng bộ 5 hạng mục có giá trị làm lợi rất cao và giảm phát thải hiệu quả: Dây chuyền thu hồi khí Agon với công suất 26 tấn/ngày phục vụ cho sản xuất công nghiệp; dây chuyền sản xuất dung dịch Adblue (dung dịch giúp xử lý khí thải độc hại NOx trong động cơ diesel, giúp giảm ô nhiễm, đáp ứng tiêu chuẩn khí thải Euro 4–6); dây chuyền sản xuất keo ure-fomandehit (chất két dính trong sản xuất gỗ công nghiệp); dây chuyền sản xuất CO2 siêu sạch; dây chuyền sản xuất oxy già H2O2 dùng trong ngành y tế.

Tuy nhiên, với tổng vốn đầu tư cho 5 hạng mục này lên tới khoảng 5.000 tỷ đồng trong khi Công ty TNHH MTV Đạm Ninh Bình vẫn chưa được tái cấu trúc nên đây chính là khó khăn lớn nhất trong tiến trình xanh hoá, phát triển kinh tế tuần hoàn của doanh nghiệp.

Vì vậy, để tháo gỡ "nút thắt này", giải pháp chính là sớm có cơ chế "cởi trói" cho doanh nghiệp theo đề án Tái cơ cấu Công ty TNHH MTV Đạm Ninh Bình, nằm trong Đề án tái cơ cấu 3 dự thua lỗ của Vinachem đã được Bộ Chính trị chấp nhận vào tháng 12/2022, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt vào tháng 12/2023.

"Nếu được phê duyệt việc thực hiện Đề án tái cấu trúc sớm như Công ty cổ phần DAP-Vinachem (đơn vị thành viên của Vinachem sản xuất phân bón DAP), Đạm Ninh Bình sẽ nhanh chóng phục hồi và có lợi nhuận khoảng 5 tỷ đồng/ngày, từ đó sẽ có đủ nguồn lực tài chính để thực hiện kế hoạch "xanh hoá" sản xuất, giảm phát thải cũng như nhân rộng mô hình kinh tế tuần hoàn", Tổng Giám đốc Nguyễn Viết Hiến cho biết.