Gỡ vướng mặt bằng, điều chuyển vốn, siết trách nhiệm để đạt mục tiêu giải ngân 100%

Tỉnh Vĩnh Long đang tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, nhất là giải phóng mặt bằng, phân bổ vốn và năng lực nhà thầu; đồng thời đẩy nhanh các thủ tục đầu tư, bảo đảm nguồn vật liệu và nâng cao trách nhiệm của chủ đầu tư, địa phương. Tỉnh phấn đấu đến cuối năm giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026.

*Gỡ điểm nghẽn giải phóng mặt bằng

Theo Sở Tài chính tỉnh Vĩnh Long, tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 được Thủ tướng Chính phủ giao cho tỉnh hơn 13.845,7 tỷ đồng. Đến ngày 31/7, tỉnh giải ngân 4.842,071 tỷ đồng, đạt 35% kế hoạch.

Kết quả giải ngân giữa các chủ đầu tư còn chênh lệch; trong đó, có 2 chủ đầu tư chưa giải ngân là Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh. Một số đơn vị có tỷ lệ giải ngân dưới mức bình quân chung của tỉnh gồm Ban Quản lý dự án Dân dụng và Công nghiệp 33,1%; Bệnh viện Nguyễn Đình Chiểu 31,2%; Ban Quản lý dự án CSAT Trà Vinh 28,8%.

Tiến độ giải ngân chậm xuất phát từ cả nguyên nhân khách quan và chủ quan. Nhiều dự án còn vướng giải phóng mặt bằng, nhất là các dự án có diện tích thu hồi lớn, liên quan nhiều hộ dân và địa bàn… Việc xác minh nguồn gốc đất, đo đạc, kiểm đếm, lập phương án bồi thường ở một số nơi còn chậm.

Bên cạnh đó, nguồn cung cát, đá xây dựng tại một số dự án chưa đáp ứng yêu cầu. Một số chủ đầu tư còn chậm trong thiết kế, dự toán, lựa chọn nhà thầu, một số nhà thầu hạn chế về năng lực tài chính, nhân lực, máy móc, thiết bị…

Thực tế tại Dự án Đầu tư Trường Tiểu học Nguyễn Hiền, phường Trà Vinh do Ban Quản lý dự án Dân dụng và Công nghiệp làm chủ đầu tư cho thấy rõ tác động của điểm nghẽn giải phóng mặt bằng đối với tiến độ thực hiện và giải ngân vốn.

Ông Phạm Hậu Giang, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án Dân dụng và Công nghiệp tỉnh Vĩnh Long cho biết, dự án được bố trí 20 tỷ đồng vốn đầu tư công trong năm 2026, nhưng đến ngày 3/8 mới giải ngân khoảng 843 triệu đồng.

Dự án có tổng diện tích giải phóng mặt bằng khoảng 7.545,9 m2, với 32 hộ gia đình, cá nhân và 1 tổ chức bị ảnh hưởng; tổng kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư gần 10,7 tỷ đồng. Đến ngày 3/8, địa phương đã chi trả hơn 6,16 tỷ đồng; còn 10/32 hộ chưa nhận tiền; trong đó, 3 hộ chưa đồng ý nhận tiền do còn ý kiến liên quan giá đất bồi thường và chính sách hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề, tìm kiếm việc làm.

Các trường hợp còn lại đang được cơ quan chức năng tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, xác định chủ sử dụng đất, điều chỉnh phương án bồi thường hoặc xử lý các nội dung liên quan.

Phần mặt bằng đã bàn giao trước đó chủ yếu nằm ở khu vực mở rộng đường Lâm Phái và một phần đất công, chưa đủ điều kiện triển khai các hạng mục chính của công trình. Trong khi đó, nhà thầu đã tập kết máy móc, thiết bị, sẵn sàng thi công.

Qua kiểm tra thực tế Dự án Đầu tư Trường Tiểu học Nguyễn Hiền, Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Trần Trí Quang yêu cầu các cơ quan, đơn vị liên quan tập trung xử lý dứt điểm các vướng mắc, không để giải phóng mặt bằng tiếp tục trở thành điểm nghẽn của dự án.

Chủ tịch UBND tỉnh chỉ rõ, dự án đã “giậm chân” khoảng 8 tháng. Trong thời gian này, những vướng mắc phát sinh chưa được báo cáo và xử lý kịp thời. Ông Trần Trí Quang yêu cầu các đơn vị phải chủ động xử lý công việc, xác định rõ vướng mắc ở đâu, thuộc trách nhiệm của cơ quan nào để tập trung tháo gỡ, không để tình trạng này kéo dài.

Đối với các trường hợp người dân có đơn khiếu nại, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu cơ quan chức năng thực hiện đúng quy định, tổ chức giải quyết theo đúng thẩm quyền, trình tự pháp luật; chủ động mời người dân làm việc, đối thoại, giải thích và giải quyết từng trường hợp cụ thể. Những trường hợp đủ điều kiện, thống nhất phương án phải nhanh chóng chi trả, bàn giao mặt bằng.

Từ thực tế kiểm tra các dự án trên địa bàn tỉnh mới đây, Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Trần Trí Quang cho rằng, những điểm nghẽn lớn nhất ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân hiện nay là công tác giải phóng mặt bằng, việc phân bổ vốn và năng lực của nhà thầu. Đây cũng là những khâu tỉnh đang tập trung chỉ đạo để tạo chuyển biến rõ nét trong những tháng cuối năm.

*Điều chuyển vốn, siết trách nhiệm nhà thầu

Theo Chủ tịch UBND tỉnh Trần Trí Quang, tỉnh sẽ tập trung điều chỉnh việc bố trí, phân bổ kế hoạch vốn theo hướng công trình, dự án có tiến độ thi công tốt nhưng còn thiếu vốn thì tập trung bổ sung; những công trình không có khả năng giải ngân sẽ được điều giảm, cắt vốn.

Đối với việc giải phóng mặt bằng, đơn vị chức năng phải tập trung quyết liệt, xử lý dứt điểm để tạo mặt bằng sạch cho đơn vị thi công. Nhà thầu phải căn cứ hợp đồng đã ký để đẩy nhanh tiến độ theo cam kết; những nhà thầu không bảo đảm năng lực sẽ bị xử lý, thay thế bằng nhà thầu khác có đủ năng lực.

Để tiến độ giải ngân đạt kế hoạch đề ra, Sở Tài chính tỉnh Vĩnh Long đề xuất nhiều giải pháp; trong đó nhấn mạnh việc xác định giải ngân vốn đầu tư công là nhiệm vụ chính trị trọng tâm trong những tháng cuối năm. Các sở, ban, ngành, địa phương, chủ đầu tư và Ban Quản lý dự án phải tập trung chỉ đạo quyết liệt, nâng cao trách nhiệm người đứng đầu, thường xuyên kiểm tra, đôn đốc tiến độ, kịp thời tháo gỡ khó khăn phát sinh.

Sở Tài chính tiếp tục phối hợp với các đơn vị rà soát tiến độ thực hiện từng dự án, tham mưu điều chỉnh, bổ sung kế hoạch vốn sát với khả năng giải ngân thực tế; đồng thời theo dõi chặt chẽ các nguồn thu, kịp thời tham mưu chuyển vốn cho các công trình có khối lượng và khả năng giải ngân tốt.

Đối với những dự án chậm tiến độ, Sở tổng hợp nguyên nhân, làm rõ trách nhiệm của từng đơn vị, phối hợp với các sở, ngành liên quan xử lý hoặc báo cáo UBND tỉnh xem xét, giải quyết những vấn đề vượt thẩm quyền.

Cùng đó, các địa phương, Trung tâm Phát triển quỹ đất và chủ đầu tư tập trung nhân lực, khẩn trương thực hiện đo đạc, kiểm đếm, xác minh nguồn gốc đất, xác định giá đất, hoàn thiện phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và vận động người dân bàn giao mặt bằng. Những vướng mắc phát sinh phải được kịp thời đối thoại, giải thích, giải quyết ngay từ cơ sở, hạn chế tình trạng kéo dài làm ảnh hưởng tiến độ thi công và giải ngân.

Các cơ quan chuyên môn chủ động rà soát nhu cầu và khả năng cung ứng vật liệu xây dựng, nhất là cát, đá phục vụ các công trình; phối hợp với các địa phương có nguồn vật liệu để bảo đảm cung ứng theo tiến độ. Các thủ tục thẩm định dự án, điều chỉnh dự án, thiết kế bản vẽ thi công - dự toán được yêu cầu thực hiện nhanh, đúng quy định, không để chậm trễ ở khâu thủ tục làm ảnh hưởng tiến độ triển khai.

Đối với các chủ đầu tư, Ban Quản lý dự án và UBND các xã, phường, Sở Tài chính đề nghị xây dựng kế hoạch thực hiện, giải ngân cụ thể theo từng dự án, từng gói thầu và theo từng tuần, tháng; phân công rõ người phụ trách, thường xuyên kiểm tra hiện trường và đôn đốc nhà thầu.

Khối lượng hoàn thành phải được nghiệm thu, thanh toán kịp thời. Những dự án chưa khởi công phải khẩn trương hoàn thiện thủ tục, lựa chọn nhà thầu và tổ chức khởi công; các dự án không còn vướng mắc về mặt bằng phải được ưu tiên đẩy nhanh thi công.

Tỉnh rà soát, điều chỉnh kế hoạch vốn theo tiến độ thực tế của từng dự án, ưu tiên bổ sung vốn cho những công trình đang thi công tốt nhưng còn thiếu vốn; điều giảm, cắt vốn đối với những công trình không có khả năng giải ngân để tập trung nguồn lực cho các dự án có khả năng thực hiện và giải ngân tốt.

Sở Tài chính cũng đề nghị các chủ đầu tư rà soát năng lực của nhà thầu về tài chính, nhân lực, máy móc, thiết bị; kiên quyết xử lý, thay thế nhà thầu không đáp ứng yêu cầu hoặc vi phạm hợp đồng, không để tình trạng thi công kéo dài ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng vốn. Đối với các dự án chậm tiến độ, phải xác định rõ nguyên nhân, trách nhiệm của tập thể, cá nhân liên quan để kịp thời chấn chỉnh.

“Với sự quyết liệt của cả hệ thống chính trị, UBND tỉnh sẽ tiếp tục tập trung chỉ đạo các chủ đầu tư, các xã, phường triển khai đồng bộ các giải pháp, tháo gỡ từng điểm nghẽn, tạo chuyển biến thực chất trong giải ngân vốn đầu tư công. Tỉnh phấn đấu đến cuối năm giải ngân 100% kế hoạch vốn được giao, góp phần thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn”, Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Trần Trí Quang khẳng định.