Gỡ vướng thủ tục xuất khẩu thủy sản sang Hoa Kỳ

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết, từ đầu năm 2026 tới nay, việc cấp COA (giấy chứng nhận xác nhận lô hàng thủy sản không được khai thác từ các nghề cá bị cấm theo quy định của Đạo luật Bảo vệ Thú biển của Hoa Kỳ (MMPA)) cho các sản phẩm thủy sản xuất khẩu sang Hoa Kỳ gặp nhiều bất cập. Do đó, nhiều lô hàng thủy sản của các doanh nghiệp Việt Nam không được thông quan vào thị trường này.

Sau khi Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) tổng hợp ý kiến từ các doanh nghiệp, hiệp hội đã có cuộc họp nhanh với Cục Thủy sản và Kiểm ngư để báo cáo và kiến nghị. Ngày 30/1/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có văn bản gửi  UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về việc tăng cường tổ chức thực hiện Thông tư 74/2025/TT-BNNMT ngày 26/12/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường quy định chứng nhận thủy sản, sản phẩm thủy sản xuất khẩu vào thị trường Hoa Kỳ.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đến nay, việc cấp COA đã được triển khai thực hiện ở một số địa phương. Tuy nhiên, quá trình thực hiện ở các địa phương chưa đồng bộ, thống nhất, số lượng hồ sơ được tiếp nhận xử lý còn thấp so với nhu cầu.

Do đó, để kịp thời cung cấp giấy tờ cần thiết cho các tổ chức, cá nhân xuất khẩu sản phẩm thủy sản sang Hoa Kỳ không làm gián đoạn, ách tắc hoạt động xuất khẩu và thực hiện đúng quy định tại Thông tư 74/2025/TT-BNNMT, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các tỉnh, thành phố quan tâm, chỉ đạo các đơn vị chức năng kịp thời công bố thủ tục hành chính, công khai tại cơ quan, đơn vị trực tiếp tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính; công bố quy trình nội bộ xử lý hồ sơ để kịp thời tiếp nhận, xử lý hồ sơ. Hoàn thành trước ngày 05/2/2026.

Các tỉnh, thành phố tổ chức tiếp nhận hồ sơ theo hình thức trực tiếp và dịch vụ bưu chính công ích (trong thời gian chưa có dịch vụ công trực tuyến); thực hiện đúng quy định về thành phần hồ sơ, hình thức hồ sơ; không yêu cầu thêm các giấy tờ, hồ sơ không cần thiết, không có trong quy định; bố trí đủ nhân sự phù hợp để kịp thời giải quyết hồ sơ theo đúng thời gian quy định.

Các tỉnh, thành phố tiếp tục tổ chức tuyên truyền, phổ biến rộng rãi nội dung quy định trong Thông tư 74/2025/TT-BNNMT đến các cơ quan, các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực thuỷ sản; triển khai các nội dung đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo tại văn bản số 11144/BNNMT-TSKN ngày 31/12/2025.

Theo VASEP, Thông tư số 74/2025/TT-BNNMT cho phép doanh nghiệp lựa chọn một trong ba phương thức nộp hồ sơ gồm nộp trực tiếp, qua bưu chính hoặc trực tuyến, phù hợp với chủ trương cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số. Tuy nhiên, trên thực tế, hồ sơ xin cấp COA hiện chỉ được tiếp nhận theo duy nhất một phương thức là nộp hồ sơ giấy trực tiếp tại bộ phận một cửa của chi cục. Do đó, doanh nghiệp buộc phải mang từng bộ hồ sơ giấy rất dày đến nộp trực tiếp, gây tốn kém thời gian, nhân lực và chi phí hành chính, đồng thời đi ngược lại xu hướng cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số.

Trong khi đó, nhiều chi cục chỉ bố trí một cán bộ tiếp nhận hồ sơ COA, mặc dù số lượng doanh nghiệp nộp hồ sơ lớn và mỗi doanh nghiệp thường phải nộp nhiều bộ hồ sơ cho nhiều lô hàng khác nhau.

Bên cạnh đó, một số chi cục còn yêu cầu doanh nghiệp nộp thêm các giấy tờ không được quy định tại Thông tư 74/2025/TT-BNNMT hoặc áp dụng không thống nhất giữa các địa phương…

Hệ quả là nhiều lô hàng đã đến Hoa Kỳ nhưng hồ sơ COA không theo kịp, khiến doanh nghiệp rơi vào thế bị động và hoàn toàn không kiểm soát được tiến độ thông quan.