Góc bếp của Ngoại

Với nhiều người, Tết bắt đầu từ khoảnh khắc giao thừa. Với tôi, Tết bắt đầu từ làn khói bếp mỏng bay lên nơi căn nhà ba gian của ông bà ngoại. Một góc bếp nhỏ, một ngọn lửa âm thầm, nhưng đủ sưởi ấm cả một miền ký ức, để mỗi khi xuân về, lòng lại chùng xuống bởi nhớ thương.

Những năm chín mươi của tuổi thơ, Tết với tôi không chỉ là khoảnh khắc chuyển mùa, mà là một hành trình trở về trở về căn nhà ba gian nhỏ bé của ông bà ngoại giữa một thị xã yên bình, nơi luôn có một góc bếp đơn sơ âm thầm cháy sáng, giữ ấm cả một miền ký ức.

Nhà tôi ở xa. Cả năm, đứa trẻ như tôi chỉ mong đến Tết để được theo mẹ về quê ngoại. Ngay từ lúc mẹ bắt đầu gói ghém đồ đạc, buộc lại mấy túi quà Tết, trong lòng tôi đã rạo rực. Bởi tôi biết, ở nơi ấy, chỉ cần bước chân qua cổng là có thể nhìn thấy làn khói bếp quen thuộc bay lên, thứ khói mỏng manh mà ấm áp, mang theo mùi của Tết, của yêu thương, của sum vầy.

Góc bếp của ngoại nhỏ thôi, nhưng với tôi, đó là cả một thế giới. Gian bếp lợp ngói cũ, vách đã nhuộm màu thời gian, kiềng ba chân đen bóng vì khói củi. Mỗi sớm mùa đông, ngoại dậy từ rất sớm nhóm lửa. Tiếng củi khô reo tí tách vang lên trong làn sương lạnh, như một lời gọi dịu dàng đánh thức cả căn nhà. Tôi co ro chạy ù vào bếp, chìa đôi bàn tay nhỏ xíu ra hơ trước ngọn lửa đỏ rực. Cái nóng táp vào da, lan dần từ đầu ngón tay lên đến lồng ngực, ấm đến mức khiến tôi chẳng muốn rời đi.

Ngoại thường cằn nhằn: “Xa lửa chút kẻo bỏng con.” Nhưng rồi chính ngoại lại kéo tôi ngồi sát vào lòng hơn, vòng tay gầy guộc nhưng vững chãi ôm trọn. Ông ngoại đứng ở cửa bếp, lặng lẽ nhìn hai bà cháu, miệng cười hiền: “Có cháu về, bếp sáng hơn hẳn.” Tiếng ông, tiếng lửa, mùi khói củi tất cả hòa vào nhau thành bản giao hưởng ấm áp nhất của mùa đông năm ấy.

Những ngày giáp Tết, góc bếp ngoại bận rộn hơn bao giờ hết. Trên bếp củi luôn có một nồi gì đó sôi lục bục. Khi thì nồi thịt kho trứng, nước sóng sánh, mùi mặn ngọt quyện với mùi tiêu, mùi hành phi thơm đến nao lòng. Khi thì nồi canh măng ninh từ sáng sớm, măng khô được ngoại ngâm kỹ, xé sợi, nấu cùng xương cho ngọt nước. Có hôm, ông ngoại kho cá trong nồi đất, cá sôi liu riu suốt buổi, mùi cá kho lan khắp sân, quyện vào khói bếp, nghe thôi đã thấy Tết đang rất gần.

Đặc biệt nhất là những ngày gói bánh chưng. Cả gian bếp chật chội bỗng trở nên ấm áp lạ thường. Lá dong xanh mướt được rửa sạch, xếp gọn một góc. Gạo nếp trắng tinh, đậu xanh đãi vỏ, thịt ba chỉ ướp tiêu thơm lừng. Ông ngoại chẻ lạt, tay run run nhưng vẫn cẩn thận. Ngoại thoăn thoắt gói bánh, đôi tay đã quen việc, từng nếp lá vuông vức, chắc chắn. Tôi ngồi cạnh, chẳng làm được gì nhiều, chỉ háo hức nhìn nồi bánh chưng đặt trên bếp củi, lửa cháy ròng rã suốt đêm.

Đêm ấy, tôi được thức khuya. Ngồi canh lửa cùng ông bà, nghe tiếng củi nổ lép bép, nghe ông kể chuyện xưa, những câu chuyện chậm rãi, hiền lành và những ký ức cũ ùa lại. Trong ánh lửa bập bùng, gương mặt ông bà hằn rõ dấu vết của thời gian. Tôi khi ấy không hiểu vì sao lòng mình lại yên ổn đến thế, chỉ thấy Tết như chậm lại, tròn đầy hơn trong từng khoảnh khắc.

Ngoại cũng hay vùi vài củ khoai lang vào tro nóng. Chỉ một lát sau, cả gian bếp thơm lừng. Tôi ngồi đợi, mắt dõi vào lớp tro xám xem khoai chín chưa. Khi ngoại cạy khoai ra, vỏ cháy xém, khói bay nghi ngút, tôi vụng về bóc lớp vỏ nóng hổi, hít hà mùi thơm mộc mạc. Vị ngọt của khoai, cái ấm của bếp, vòng tay của ngoại tất cả gói trọn một mùa đông tuổi thơ.

Ngoài hiên, khóm hoa hồng của ngoại lúc nào cũng đỏ thắm, lặng lẽ giữ hương cho Tết. Cái giếng gạch bên hông nhà mát lạnh quanh năm. Bên cạnh gian bếp là bể hứng nước mưa, mỗi khi mưa xuống, âm thanh nước dội vào bể vang lên đều đều thứ âm thanh chỉ cần nghe thôi là đã thấy lòng mình dịu lại.

Rồi thời gian trôi đi, chậm mà nhanh. Tôi lớn lên. Ông bà cũng già đi. Một ngày kia, góc bếp không còn sáng lửa nữa. Bà ngoại mất trước. Rồi đến ông. Căn nhà cũ im lìm, bếp lạnh, tro nguội. Không còn ai dậy sớm nhóm lửa, không còn nồi thịt kho trứng sôi lục bục, không còn bánh chưng đỏ lửa suốt đêm.

Giờ đây, mỗi độ Tết về, tôi vẫn thấy lòng mình chùng xuống khi bắt gặp làn khói bếp mỏng bay lên từ một ngôi nhà nào đó. Rồi kỷ niệm cũ lại quay về. Giữa phố xá đông đúc, giữa những căn bếp hiện đại sáng choang, tôi chợt nhớ đến góc bếp xưa, nhớ đến dáng ông đứng ở cửa bếp, nhớ vòng tay ngoại, nhớ mùi khói cay cay nơi khóe mắt. Khói ấy gợi nhớ góc bếp xưa, nơi ông bà đã đi qua cả đời trong lặng lẽ, nơi yêu thương được giữ bằng lửa, bằng khói, bằng những bữa cơm ngày Tết giản dị.

Góc bếp của ngoại giờ chỉ còn trong ký ức. Nhưng mỗi lần gió lạnh cuối năm chạm vào da, tôi vẫn nghe đâu đó tiếng củi reo của năm cũ. Nó cháy âm ỉ trong ký ức, giữ lại cho tôi một mùa xuân của tuổi thơ, nơi ông bà vẫn còn ngồi đó, mỉm cười bên bếp lửa, giữa mùi khói củi thân quen.