Hà Nội bắt nhịp tiêu dùng xanh

Tiêu dùng xanh đang trở thành xu hướng ở nhiều quốc gia trên thế giới, đặc biệt phổ biến tại các nước phát triển và đang lan tỏa mạnh mẽ sang các nước đang phát triển có thu nhập ở mức trung bình trở lên. Ở Việt Nam, tiêu dùng xanh là một trong những nội dung quan trọng trong Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Mục tiêu tổng quát của chiến lược là tăng trưởng xanh góp phần thúc đẩy cơ cấu lại nền kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, nhằm đạt được sự thịnh vượng về kinh tế, bền vững về môi trường và công bằng về xã hội; hướng tới nền kinh tế xanh, trung hòa cacbon và góp phần để Việt Nam đạt Net Zero vào năm 2050.

Thủ đô Hà Nội- một trong hai trung tâm kinh tế lớn và có đóng góp quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội của cả nước. Từ nay đến cuối năm, Hà Nội đặt mục tiêu phấn đấu 100% các cấp tại địa phương tổ chức tuyên truyền phổ biến, nâng cao nhận thức về lối sống, tiêu dùng bền vững; 100% các khu, cụm công nghiệp và 70% các làng nghề được phổ biến, nâng cao nhận thức về sản xuất và tiêu dùng bền vững; 70 - 80% các chợ truyền thống; 100% các siêu thị, trung tâm thương mại không sử dụng túi nilon khó phân hủy...

Theo đó, Hà Nội đã hỗ trợ khoảng 50% doanh nghiệp trong lĩnh vực phân phối được hướng dẫn, áp dụng các giải pháp về sản xuất sạch hơn, tiết kiệm năng lượng; giảm 65% tỷ lệ sử dụng bao bì khó phân hủy tại các chợ dân sinh và các trung tâm thương mại, siêu thị; 70% các doanh nghiệp trong khu công nghiệp, cụm công nghiệp áp dụng đổi mới công nghệ theo hướng công nghệ sạch, thân thiện với môi trường; 80% doanh nghiệp tham gia chuỗi sản xuất, cung ứng nông sản thực phẩm an toàn.

Đặc biệt, Hà Nội đã triển khai nhiều chương trình kết nối mạng lưới sản xuất và tiêu dùng bền vững theo từng lĩnh vực như dệt may, mây tre đan, thủ công mỹ nghệ, công nghiệp hỗ trợ trong lĩnh vực hàng không, phân phối bán lẻ… Thông qua mạng lưới nhằm kêu gọi sự thống nhất nhận thức và hành động trong toàn xã hội về phát triển bền vững; thực hành lối sống "không rác thải" trong đời sống, sinh hoạt. Hơn nữa, xây dựng mô hình sản xuất bền vững qua thực hành sản xuất sạch, thiết kế sản phẩm bền vững, sản xuất các sản phẩm thông minh, không chất thải; sản phẩm xanh, tái sử dụng, đảm bảo tiêu chuẩn nhãn sinh thái.

Ngay từ khi khai trương trung tâm thương mại đầu tiên vào năm 2014, AEON Việt Nam đã chủ động sử dụng 100% túi ni-lon phân hủy sinh học tại toàn bộ Trung tâm bách hóa tổng hợp và siêu thị. Không dừng lại ở đó, từ năm 2019, doanh nghiệp này đã ngừng kinh doanh các sản phẩm nhựa dùng một lần như ống hút, ly, tô, dĩa nhựa…, thay thế bằng các sản phẩm tương đương làm từ giấy, bột gạo, bột bắp, bã mía, những vật liệu dễ phân hủy và thân thiện với môi trường.

Tại khu vực ẩm thực Delica và quầy bánh AEON Bakery, các bao bì nhựa cũng được loại bỏ dần, thay bằng túi giấy hoặc các vật liệu có khả năng tái chế. Riêng quầy đồ chiên tại AEON đang thử nghiệm sử dụng hoàn toàn túi giấy, một bước đi nhỏ nhưng có ý nghĩa lớn trong thay đổi thói quen tiêu dùng của khách hàng.

Đáng lưu ý, AEON Việt Nam không chỉ thay đổi trong nội bộ vận hành mà còn truyền cảm hứng và khuyến khích khách hàng cùng tham gia thông qua các chương trình thiết thực qua các chương trình. Cụ thể như giảm 1.000 đồng cho mỗi giao dịch không sử dụng túi ni-lon; tổ chức "Ngày không túi nilon" diễn ra vào thứ hai đầu tiên mỗi tháng, khách hàng thanh toán không dùng tiền mặt sẽ không được phát túi nilon, hướng đến mục tiêu 80% giao dịch từ chối túi ni-lon vào năm 2030. Cùng đó là dịch vụ thuê túi "Rent-a-bag" với mức phí chỉ 5.000 đồng/túi, được hoàn tiền 100% khi trả lại. Năm 2024, có tới 22.000 lượt thuê túi, giúp giảm 7,8 triệu túi ni-lon phát sinh ra môi trường.

Ngoài ra, AEON Việt Nam còn đẩy mạnh chuyển đổi số để giảm nhựa dùng một lần: từ năm 2022, thẻ thành viên vật lý được thay thế bằng ứng dụng tích điểm trên điện thoại thông minh, giúp giảm khoảng 230.000 thẻ nhựa mỗi năm. Thanh toán không tiền mặt được thúc đẩy mạnh mẽ qua các kiosk, quầy thanh toán nhanh và sàn thương mại điện tử AEONESHOP.

Chia sẻ về những rào cản trong thực thi chính sách giảm nhựa, đặc biệt là nhận thức, chế tài và mức độ tuân thủ chưa đồng đều, đại diện phòng Phát triển Bền vững Doanh nghiệp của AEON Việt Nam cho rằng: Các giải pháp cần được doanh nghiệp bán lẻ triển khai đồng bộ gồm giảm nhựa từ hoạt động vận hành nội bộ, tối ưu hóa bao bì sản phẩm nhãn hàng riêng, hạn chế nhựa trong khâu vận hành và logistics, ứng dụng công nghệ để thay thế vật liệu truyền thống.

Ngoài ra, hợp tác chặt chẽ với chuỗi cung ứng, áp dụng tiêu chuẩn bền vững cho nhà cung cấp, khuyến khích đổi mới bao bì, xây dựng hệ thống thu gom và tái chế bao bì tại điểm bán; tác động đến hành vi tiêu dùng, áp dụng chính sách ưu đãi xanh như giảm giá, tích điểm cho người dùng mang theo túi cá nhân; tăng cường truyền thông và hợp tác với Chính phủ để chia sẻ dữ liệu, kiến thức phục vụ hoàn thiện chính sách.

Bên cạnh những việc đã triển khai, AEON Việt Nam sẽ lắp đặt trạm thu gom và tái chế tại Trung tâm AEON Tân Phú, tạo điều kiện cho khách hàng phân loại và tái chế rác thải đúng cách; đánh giá và nâng cao hiệu quả các sáng kiến đang triển khai, nhằm duy trì và tăng mức độ tham gia của khách hàng. Đồng thời, đẩy mạnh giải pháp tiết kiệm năng lượng và sử dụng năng lượng tái tạo, góp phần giảm phát thải khí nhà kính tại từng điểm bán và phối hợp cùng khối vận hành địa phương thực hiện chương trình trồng cây, góp phần bảo tồn đa dạng sinh học và xây dựng môi trường sống bền vững.

Tương tự, nhiều siêu thị như Tops Makets, WinMart, Fujimart, Go!,… cũng đã chuyển sang sử dụng bao bì phân hủy sinh học, túi vải và hộp giấy. Một số siêu thị đã áp dụng chương trình khuyến mãi, giảm giá khi khách hàng sử dụng túi vải, hoặc mua sản phẩm sử dụng bao bì sinh thái. Điều này không chỉ thúc đẩy người tiêu dùng tham gia vào xu hướng tiêu dùng xanh, mà còn tạo ra sự lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng, khuyến khích nhiều người hơn cùng hành động vì môi trường.

Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp tại Hà Nội đã đầu tư mạnh mẽ vào nghiên cứu, ứng dụng công nghệ sạch, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh và giá trị thương hiệu. Các chuỗi cửa hàng thực phẩm sạch như Bác Tôm và Sói Biển cam kết cung cấp sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, đạt các tiêu chuẩn hữu cơ và VietGAP, đồng thời sử dụng bao bì thân thiện với môi trường như túi vải và hộp giấy.

Không dừng lại ở đó, tại nhiều cuộc hội thảo diễn ra trên địa bàn Hà Nội, các doanh nghiệp đã lựa chọn túi vải để đựng tài liệu cho đại biểu thay vì tập nhựa clear như trước đây. Điều này cho thấy sự chung tay từ những hành động nhỏ nhằm thúc đẩy tiêu dùng xanh trên địa bàn Thủ đô.

Chị Bùi Cẩm Anh- 32 tuổi hiện đang sống tại phố Kim Ngưu- Hà Nội bảy tỏ sự hưởng ứng về lối sống xanh. Từ mấy năm nay nhà chị đã bắt đầu thay đổi các tiêu dùng trong sinh hoạt hàng ngày, ưu tiên lựa chọn sản phẩm thân thiện môi trường. Cùng đó, gia đình chị đã từ bỏ dần túi nilon thay vào đó dùng túi sinh học đi chợ nhằm giảm thiểu gánh nặng về rác thải nhựa.

Tại hội thảo được tổ chức mới đây, các chuyên gia cho rằng, thế giới đang bước vào một kỷ nguyên mới – kỷ nguyên xanh, nơi giá trị kinh tế không thể tách rời giá trị môi trường và xã hội. Trong bối cảnh đó, tiêu dùng bền vững không còn là lựa chọn mang tính đạo đức, mà đã trở thành một trụ cột chiến lược của phát triển quốc gia.

Để thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng bền vững, Bộ Công Thương đã trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 889/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững giai đoạn 2021-2030. Chương trình tập trung thúc đẩy quản lý, khai thác và sử dụng hiệu quả, bền vững tài nguyên, khuyến khích phát triển nguyên vật liệu và sản phẩm thân thiện môi trường, có thể tái tạo, tái sử dụng và tái chế. Đặc biệt, qua đây sẽ thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng bền vững trên nền tảng đổi mới và phát triển các mô hình sản xuất và tiêu dùng bền vững hướng đến phát triển nền kinh tế tuần hoàn ở Việt Nam.