Hà Nội đặt mục tiêu 30% đi lại bằng phương tiện công cộng để giảm ùn tắc

Với việc xe cá nhân tăng chóng mặt, chưa kể lượng lớn xe từ các tỉnh lân cận, thành phố Hà Nội đang đối mặt với bài toán ùn tắc giao thông đô thị và đã trở thành rào cản trực tiếp đối với phát triển kinh tế, xã hội của Thủ đô. Trước tình hình đó, thành phố Hà Nội đã và đang triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm giảm thiểu ùn tắc giao thông.

Cụ thể, theo Sở Xây dựng, Hà Nội có khoảng 8,8 triệu người với hơn 9,3 triệu phương tiện; trong đó xe máy chiếm tới trên 86%. Tốc độ gia tăng phương tiện từ 4-5%/năm cao hơn nhiều so với tốc độ phát triển hạ tầng chỉ khoảng 0,35%/năm.

Trong khi đó, tỷ lệ đất dành cho giao thông mới đạt khoảng 12,2%, thấp hơn nhiều so với yêu cầu quy hoạch, trong khi đất dành cho giao thông tĩnh chỉ đạt 0,65%. Điều này khiến nhiều tuyến đường thường xuyên rơi vào tình trạng quá tải, đặc biệt trong giờ cao điểm, áp lực lên hạ tầng giao thông Thủ đô rất lớn.

Trước thực trạng đó, Phó giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Trần Hữu Bảo cho biết, Hà Nội đang triển khai hàng loạt giải pháp tổng thể và cấp bách nhằm giảm thiểu tình trạng ùn tắc giao thông. Thành phố đã xây dựng Đề án tổng thể giảm thiểu ùn tắc giao thông giai đoạn 2025-2030, với 10 nhóm giải pháp trọng tâm mang tính dài hạn.

Theo đó, thành phố tập trung hoàn thiện cơ chế, chính sách đặc thù để thu hút đầu tư hạ tầng giao thông; điều chỉnh quy hoạch giao thông phù hợp thực tiễn; đồng thời đẩy mạnh đầu tư các tuyến đường vành đai, trục hướng tâm và hệ thống cầu vượt sông Hồng. Đặc biệt, Hà Nội đặt mục tiêu hoàn thành khoảng 100km đường sắt đô thị trong giai đoạn 2026-2030 và tăng lên 301km vào giai đoạn tiếp theo.

Đồng thời, thành phố sẽ phát triển mạnh vận tải hành khách công cộng, phấn đấu đáp ứng tối thiểu 30% nhu cầu đi lại vào năm 2030. Cùng với đó, thành phố cũng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông minh trong điều hành giao thông.

Ngoài ra, Hà Nội đang nghiên cứu các đề án hạn chế phương tiện cá nhân, phân vùng hạn chế xe máy và thu phí phương tiện vào khu vực có nguy cơ ùn tắc cao và tập trung xử lý vi phạm lấn chiếm lòng đường, vỉa hè; bố trí lực lượng tại các cổng trường để giảm ùn tắc vào giờ cao điểm.

Bên cạnh đó, để giảm ùn tắc, thành phố đã và đang đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng trọng điểm, tháo dỡ và thu hẹp rào chắn thi công, tổ chức lại giao thông tại các nút giao, tăng cường lực lượng phân luồng tại các nút giao giờ cao điểm.

Thực tế cho thấy, những năm vừa qua, thành phố Hà Nội đã triển khai nhiều giải pháp tổng thể từ việc xây dựng các hệ thống hạ tầng giao thông lớn như các dự án đường Vành đai 1, Vành đai 2, Vành đai 3 cả trên cao và dưới thấp, đầu tư xây dựng các tuyến đường xuyên tâm.

Song song với đó, thành phố cũng tối ưu và nâng cao chất lượng vận tải hành khách công cộng, để thu hút người tham gia giao thông; rà soát, bổ sung, điều chỉnh tổ chức giao thông lại những vị trí, đoạn đường thường xuyên ùn tắc...

Các nhóm giải pháp này có hiệu quả nhất định trong việc kiềm chế và từng bước giảm thiểu các tác hại từ hiện tượng ùn tắc trên địa bàn thành phố. Tuy nhiên, theo các chuyên gia giao thông quá trình đô thị hóa tăng nhanh kèm theo là tăng dân cư và phương tiện cá nhân đặc biệt là ô tô vẫn diễn ra liên tục, với tốc độ cao và chưa có dấu hiệu dừng lại.

Vì vậy, bài toán về ùn tắc và tai nạn giao thông đã và vẫn sẽ hiện hữu tại thành phố Hà Nội và vẫn cần các giải pháp từ tổng thể tới chi tiết, từ ngắn hạn tới dài hạn. Cụ thể, giải pháp trước mắt, thành phố nên tổ chức lại giao thông tại các nút giao thường xuyên xảy ra ùn tắc, bao gồm điều chỉnh hướng lưu thông, cấm rẽ trái, phân làn phương tiện theo loại hình.

Cùng với đó, cải thiện hệ thống đèn tín hiệu giao thông: tối ưu hóa chu kỳ đèn, tích hợp với trung tâm điều hành để điều chỉnh linh hoạt theo thời gian thực; tăng cường tần suất hoạt động của xe buýt, đồng thời bổ sung các tuyến buýt mini phục vụ khu vực đông dân cư, ngõ nhỏ; đẩy mạnh lực lượng điều tiết giao thông và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm về dừng, đỗ sai quy định và lấn chiếm lòng, lề đường.

Về giải pháp lâu dài, thành phố tiếp tục đầu tư mở rộng kết cấu hạ tầng giao thông, bao gồm xây dựng cầu vượt nhẹ, hoàn thiện các tuyến đường vành đai và các nút giao khác mức tại các điểm thường xuyên ùn tắc; mở rộng mạng lưới xe buýt nhanh (BRT) và đầu tư xây dựng đường sắt đô thị;...

Thành phố cũng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ giao thông thông minh như lắp đặt camera giám sát, bảng điện tử cung cấp thông tin giao thông thời gian thực; phát triển mô hình đô thị nén gắn với giao thông công cộng (Transit-Oriented Development - TOD), góp phần rút ngắn khoảng cách di chuyển và giảm nhu cầu sử dụng phương tiện cá nhân.

Gợi mở giải pháp cụ thể để giảm thiểu ùn tắc giao thông, Tiến sĩ Phan Lê Bình, chuyên gia giao thông đô thị cho rằng, đối với những tuyến đường vành đai, xuyên tâm như: Vành đai 1, Vành đai 2,5... ngay khi thông xe cần dành diện tích làn đường phù hợp cho xe buýt, có như vậy mới giảm thiểu ùn tắc giao thông bền vững.

Ngoài ra, bên cạnh việc phát triển giao thông công cộng như hệ thống xe buýt, tàu điện đường sắt đô thị, thành phố đang đẩy nhanh tiến độ thi công đường Vành đai 4, được xem là giải pháp hữu hiệu góp phần giảm thiểu ùn tắc giao thông, bởi khi đưa vào vận hành những xe tải trọng lớn sẽ đi trên tuyến đường này, giảm áp lực giao thông cho Vành đai 3.

Theo Kế hoạch số 383/KH-UBND ngày 31/12/2025 của UBND thành phố Hà Nội về triển khai thực hiện các giải pháp trước mắt và lâu dài nhằm giải quyết điểm nghẽn về “ùn tắc giao thông”, UBND thành phố yêu cầu việc đảm bảo trật tự, an toàn giao thông, khắc phục, giải quyết điểm nghẽn về ùn tắc giao thông phải đáp ứng các tiêu chí: Tỷ lệ đất dành cho giao thông đạt tối thiểu 14 - 16%; đất dành cho giao thông tĩnh đạt tối thiểu 1%.

Vận tải hành khách công cộng đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân từ 30% - 35%; hoàn thành 100 km đường sắt đô thị. Ngoài ra, thành phố đặt mục tiêu mở mới tối thiểu 20 - 24 tuyến xe buýt xanh; hoàn thành 9 cầu qua sông Hồng, sông Đuống bao gồm: Tứ Liên, Ngọc Hồi, Trần Hưng Đạo, Thượng Cát, Hồng Hà, Mễ Sở, Giang Biên, Lệ Chi, Vân Phúc.

Về hạ tầng, thành phố sẽ hoàn thành khép kín các đường Vành đai 1, Vành đai 2, Vành đai 2,5, Vành đai 3, Vành đai 3,5 và Vành đai 4; đầu tư mới thay thế, cải tạo sửa chữa toàn bộ hệ thống cầu yếu, cầu tạm; xóa bỏ các điểm ùn tắc nghiêm trọng, đặc biệt là 266 điểm tiềm ẩn ùn tắc, 29 điểm thường xuyên ùn tắc giao thông đã được xác định.

Mỗi năm, thành phố xử lý, giảm ít nhất 20% số điểm ùn tắc hiện hữu của năm trước, không để xảy ra tình trạng ùn tắc giao thông kéo dài trên 30 phút; phấn đấu đến năm 2030, cơ bản xử lý dứt điểm các điểm ùn tắc giao thông kéo dài, nghiêm trọng./.

Nguyễn Thắng