Hà Nội đề xuất cơ chế đặc thù xử lý 5 điểm nghẽn của Thủ đô

Tại Kỳ họp thứ 3 (kỳ họp chuyên đề) HĐND thành phố Hà Nội khóa XVII, nhiệm kỳ 2026-2031 dự kiến diễn ra ngày 2/6/2026, UBND thành phố Hà Nội sẽ trình HĐND thành phố xem xét ban hành Nghị quyết quy định trường hợp, thẩm quyền, trình tự, thủ tục thực hiện dự án đầu tư khẩn cấp và lệnh xây dựng công trình khẩn cấp trên địa bàn thành phố theo quy định tại khoản 5 Điều 22 Luật Thủ đô năm 2026.

Theo Tờ trình số 153/TTr-UBND ký ngày 27/5/2026 của UBND thành phố, việc ban hành Nghị quyết nhằm cụ thể hóa cơ chế đặc thù được Luật Thủ đô giao cho Hà Nội, đồng thời tạo cơ sở pháp lý đầy đủ để triển khai các dự án đầu tư khẩn cấp, công trình khẩn cấp phục vụ xử lý những vấn đề cấp bách trong quá trình phát triển đô thị.

UBND thành phố cho biết, thời gian qua, quá trình triển khai các dự án khẩn cấp trên địa bàn vẫn gặp nhiều khó khăn do các quy định hiện hành còn phân tán ở nhiều luật khác nhau như Luật Đầu tư công, Luật Xây dựng và các quy định chuyên ngành. Điều này dẫn đến thiếu thống nhất trong quy trình, thủ tục áp dụng; gây khó khăn cho cơ quan quản lý, chủ đầu tư và các đơn vị thi công trong tổ chức thực hiện.

Dự thảo Nghị quyết gồm 4 chương, 16 điều, quy định cụ thể về phạm vi áp dụng, thẩm quyền quyết định, trình tự, thủ tục thực hiện dự án đầu tư khẩn cấp và ban hành lệnh xây dựng công trình khẩn cấp trên địa bàn Thủ đô.

Đáng chú ý, dự thảo xác định các nhóm dự án có thể áp dụng cơ chế đầu tư khẩn cấp để xử lý 5 nhóm điểm nghẽn lớn của thành phố gồm: Úng ngập; trật tự đô thị; ùn tắc giao thông; ô nhiễm môi trường; an toàn thực phẩm.

Trong đó, đối với lĩnh vực úng ngập, dự thảo đề cập các dự án cải tạo sông, hồ, kênh, mương, trạm bơm, hệ thống thoát nước và nâng cao năng lực quản lý, vận hành hệ thống thoát nước. Đối với lĩnh vực giao thông, phạm vi áp dụng gồm các dự án hạ tầng giao thông, tổ chức giao thông, hệ thống camera giám sát, đèn tín hiệu giao thông và các thiết bị phục vụ bảo đảm trật tự, an toàn giao thông.

Đối với môi trường, dự thảo cho phép áp dụng cơ chế khẩn cấp với các dự án nhà máy xử lý nước thải, trạm xử lý nước thải, phục hồi và làm sạch sông hồ ô nhiễm, quản lý chất thải rắn, lắp đặt trạm quan trắc và các dự án kiểm soát bụi.

Một số cơ chế đặc thù cũng được đề xuất như không phải lập, thẩm định và phê duyệt chủ trương đầu tư đối với dự án đầu tư khẩn cấp; cho phép thực hiện song song các thủ tục, áp dụng cơ chế “làm trước, hoàn thiện thủ tục sau” nhưng vẫn phải bảo đảm đầy đủ yêu cầu pháp lý; bố trí vốn linh hoạt và tạm ứng nhanh để phục vụ triển khai công trình cấp bách.

Theo Báo cáo thẩm tra của Ban Đô thị HĐND thành phố, việc ban hành Nghị quyết là cần thiết nhằm thiết lập khung pháp lý thống nhất, minh bạch trong xác định trường hợp, thẩm quyền, trình tự và thủ tục thực hiện dự án đầu tư khẩn cấp, lệnh xây dựng công trình khẩn cấp trên địa bàn Hà Nội; đồng thời tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ xử lý các điểm nghẽn trong phát triển đô thị và hạ tầng của Thủ đô.

Tuy nhiên, Ban Đô thị cũng đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, làm rõ cơ sở xác định các trường hợp khẩn cấp; bổ sung tiêu chí đánh giá tính cấp bách, trách nhiệm của cơ quan đề xuất và người ra quyết định; làm rõ nguồn lực tài chính, cơ chế kiểm soát và hiệu quả sau đầu tư nhằm bảo đảm việc triển khai đúng thẩm quyền, đúng quy định, công khai, minh bạch và tránh phát sinh cơ chế xin - cho trong thực tiễn.

Nếu được HĐND thành phố thông qua, Nghị quyết sẽ tạo cơ sở pháp lý để Hà Nội chủ động hơn trong xử lý các tình huống cấp bách, khắc phục các điểm nghẽn về hạ tầng và quản lý đô thị, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển nhanh và bền vững Thủ đô trong giai đoạn mới.