Hà Nội làm rõ: Không phải xe bán tải nào cũng bị cấm ở nội đô

Những ngày qua, dư luận xã hội, đặc biệt là cộng đồng người sử dụng xe bán tải (Pickup) tại Hà Nội xôn xao trước những thông tin “cấm cửa” loại phương tiện này vào nội đô (đường Vành đai 3 trở vào) trong giờ cao điểm theo Quyết định số 01/2026/QĐ-UBND của UBND thành phố Hà Nội. Những quy định mới xung quanh khung giờ và loại hình xe bán tải được phép lưu thông vào nội đô đang khiến không ít chủ phương tiện lúng túng. Do đó, làm rõ "lằn ranh" giữa xe con và xe tải theo quy định này là chìa khóa để đảm bảo tuân thủ pháp luật và tính minh bạch trong quản lý đô thị.

* “Mập mờ” tiếp nhận thông tin, nhiều chủ xe lo lắng 

Thực tế cho thấy, xe bán tải từ lâu đã trở thành lựa chọn ưu tiên của một bộ phận lớn người tiêu dùng Việt Nam nhờ tính đa dụng, vừa có thể chở người như xe con, vừa có không gian chở hàng tiện lợi, lại mạnh mẽ trong các địa hình khó. Tuy nhiên, chính sự “lai” giữa xe con và xe tải này đã dẫn đến không ít rắc rối trong việc định nghĩa và áp dụng quy định giao thông. 

Quyết định số 01/2026/QĐ-UBND của UBND thành phố Hà Nội được xem là một bước cụ thể hóa việc phân loại phương tiện dựa trên trọng tải và kích thước để điều tiết giao thông một cách khoa học. Ảnh minh họa: Phú Vinh/BNEWS/TTXVN

Nguồn cơn của những tranh luận thường bắt nguồn từ việc hiểu chưa thấu đáo về Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về báo hiệu đường bộ (QCVN41:2024/BGTVT) và Thông tư số 53/2024/TT-BGTVT của Bộ Giao thông Vận tải (nay là Bộ xây dựng) quy định về phân loại phương tiện giao thông đường bộ và dấu hiệu nhận biết xe cơ giới sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường.

Theo các văn bản quy phạm pháp luật nêu trên, không phải mọi xe bán tải đều được coi là xe con. Cụ thể, chỉ những xe bán tải có khối lượng hàng chuyên chở cho phép tham gia giao thông dưới 950 kg mới được xem là xe con trong việc tuân thủ hệ thống biển báo đường bộ. Ngược lại, những xe có khối lượng chuyên chở từ 950 kg trở lên sẽ bị áp quy định như xe tải. Sự “mập mờ” trong cách tiếp nhận thông tin khiến nhiều chủ xe lo lắng rằng phương tiện của mình, vốn là tài sản lớn và công cụ sinh kế sẽ bị hạn chế di chuyển, gây đảo lộn cuộc sống và công việc kinh doanh.

Hơn 10 năm lái xe bán tải Toyota Hilux, anh Nguyễn Văn Sinh, xã Ô Diên, thành phố Hà Nội chia sẻ, gia đình chọn mua xe này vì tính hữu dụng của dòng xe, vừa sử dụng cá nhân, vừa có chức năng đa dụng khi cần vận chuyển đồ khá cồng kềnh mà dòng xe khác khó làm được. Nhưng từ khi biết thông tin Quyết định số 01/2026/QĐ-UBND của UBND thành phố Hà Nội có hiệu lực, siết chặt quản lý xe tải, cấm xe tải thông dụng (dưới 2 tấn) và xe bán tải vào nội đô (Vành đai 3 trở vào) giờ cao điểm (sáng 6h00-9h00, chiều 16h00-19h30), anh Sinh khá lo lắng.

Bởi theo anh Sinh, chiếc xe đang đi là dòng Pickup cabin kép bị điều chỉnh bởi quyết định này nên sẽ khó khăn khi thường xuyên phải di chuyển vào nội đô. Đặc biệt, chiếc xe là tài sản lớn của gia đình, không dễ bán hay thay đổi. Trong khi nhà anh lại ở cách trung tâm Hà Nội khoảng 20 km, công việc đặc thù nên đi xe bán tải vẫn là lựa chọn tối ưu. Vì vậy, nếu bị "cấm cửa" như vậy, anh chưa biết xoay xở thế nào nên gia đình mong cơ quan chức năng xem xét để vừa tạo điều kiện cho người dân, vừa đảm bảo thực hiện nghiêm quy định của pháp luật.

Theo ghi nhận, không chỉ anh Sinh bày tỏ hoang mang lo lắng mà trên các nền tảng mạng xã hội cũng xuất hiện dày đặc thông tin tranh luận khá gay gắt bày tỏ băn khoăn về Quyết định số 01/2026/QĐ-UBND của UBND thành phố Hà Nội sẽ tác động lớn đến người dùng xe bán tải lẫn hoạt động kinh doanh của các cơ sản buôn bán ô tô. Tuy nhiên, khác với những đồn đoán về việc "cấm cửa" hoàn toàn, Quyết định số 01/2026/QĐ-UBND thực chất là một bước cụ thể hóa việc phân loại phương tiện dựa trên trọng tải và kích thước để điều tiết giao thông một cách khoa học.

Điểm cốt lõi người dân cần nắm vững chính là việc xác định xe bán tải của mình thuộc nhóm đối tượng nào để tuân thủ khung giờ hoạt động tại khu vực nội đô. Theo tinh thần của Quyết định này, Hà Nội tiếp tục duy trì nguyên tắc phân loại phương tiện dựa trên Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về báo hiệu đường bộ. Điều này đồng nghĩa với việc không phải mọi chiếc xe "có thùng" đều bị coi là xe tải. Sự phân định dựa trên con số 950 kg chính là cột mốc quyết định quyền ưu tiên lưu thông của phương tiện.

* Không phải tất cả các loại xe bán tải đều bị hạn chế lưu thông

Theo Sở Xây dựng Hà Nội, không phải tất cả các loại xe bán tải đều bị hạn chế lưu thông. Bởi theo quyết định hiện tại, xe bán tải được chia làm 2 loại là xe ô tô con Pickup và xe tải Pickup. Việc phân biệt giữa các loại xe bán tải này thì không phải là khái niệm mới mà đã được quy định rõ ràng trong các văn bản pháp quy phạm pháp luật.

Ông Phạm Huy Khang, Phó phòng Quản lý kết cấu hạ tầng giao thông (Sở Xây dựng Hà Nội) cho biết, tại Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về báo hiệu đường bộ đã có khái niệm là ô tô Pickup có khối lượng chuyên chở dưới 950 kg được gọi là ô tô con và khối lượng chuyên chở trên 950 kg được gọi là xe tải.

Ngoài ra, Thông tư số 53/2024/TT-BGTVT ngày 15/11/2024 của Bộ Giao thông Vận tải (cũ) cũng có phụ lục về các chủng loại phương tiện. Tại phụ lục I là xe ô tô chở người đến 8 chỗ có quy định cụ thể về xe ôtô con Pickup và tại phụ lục IV là nhóm xe tải thông dụng có quy định cụ thể về 2 loại là xe ô tô tải Pickup cabin đơn và xe ô tô tải Pickup cabin kép. Theo đó, người dân cần phải căn cứ vào giấy đăng kiểm phương tiện được Cục Đăng kiểm Việt Nam cấp để xác định phương tiện là xe ô tô con hay là ô tô tải. Trong trường hợp là xe ô tô con Pickup thì không chịu ảnh hưởng của Quyết định số 01/2026/QĐ-UBND.

Sự khác nhau giữa xe ô tô con bán tải (xe pickup) và xe tải pickup. Ảnh: Phú Vinh/BNEWS/TTXVN

Đồng quan điểm, Đại tá Nguyễn Quang Nhật - Trưởng phòng Hướng dẫn, tuyên truyền và điều tra, giải quyết tai nạn giao thông (Cục Cảnh sát giao thông, Bộ Công an) làm rõ thêm thông tin, căn cứ quy định của pháp luật hiện hành, việc phân loại xe Pickup được áp dụng theo Thông tư số 53/2024/TT-BGTVT ngày 15/11/2024 của Bộ Giao thông vận tải (nay là Bộ Xây dựng) quy định về phân loại phương tiện giao thông đường bộ và dấu hiệu nhận biết xe cơ giới sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường.

Trong đó, Thông tư số 53/2024/TT-BGTVT đã phân loại ô tô Pickup (cabin đơn hoặc cabin kép) thành 2 loại: ô tô con Pickup (thuộc loại ô tô chở người đến 8 chỗ ngồi không kể chỗ của người lái xe, mục 2 phụ lục I Thông tư số 53/2024/TT-BGTVT); ô tô tải Pickup (thuộc loại ô tô tải thông dụng, mục 3, 4 phụ lục IV Thông tư số 53/2024/TT-BGTVT). Do đó, để xác định ô tô của mình là xe ô tô con Pickup hay ô tô tải Pickup, chủ phương tiện căn cứ vào loại phương tiện, khối lượng toàn bộ được ghi trên Giấy chứng nhận kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường.

Có thể khẳng định, Quyết định số 01/2026/QĐ-UBND không nhằm mục đích làm khó người dùng xe bán tải, mà là nỗ lực của chính quyền thành phố trong việc sắp xếp lại trật tự giao thông. Trong bối cảnh hạ tầng giao thông Hà Nội đang quá tải, mỗi cá nhân sở hữu xe bán tải cần chủ động kiểm tra lại thông số kỹ thuật của phương tiện để tự giác chấp hành lộ trình. Tuy nhiên, về phía chính quyền, việc tuyên truyền rộng rãi nội dung Quyết định số 01/2026/QĐ-UBND thông qua các cơ quan thông tấn, báo chí chính thống là vô cùng quan trọng.

Sự minh bạch trong giải thích luật sẽ triệt tiêu những tin đồn thất thiệt, giúp người dân yên tâm sử dụng phương tiện phục vụ nhu cầu đời sống và sản xuất, đồng thời vẫn đảm bảo mục tiêu chung là giảm ùn tắc, xây dựng Thủ đô văn minh, hiện đại. Sự đồng lòng giữa chính quyền và người dân trong việc thực thi Quyết định số 01/2026/QĐ-UBND sẽ là tiền đề để Hà Nội triển khai các bước tiếp theo trong lộ trình quản lý phương tiện giao thông, hướng tới một đô thị phát triển bền vững.

Theo Quyết định số 01/2026/QĐ-UBND của UBND thành phố Hà Nội, có hiệu lực từ ngày 15/1, Hà Nội bắt đầu áp dụng quy định cấm xe tải có tổng trọng tải dưới 2 tấn hoạt động trong khu vực nội đô vào khung giờ cao điểm (khung giờ cao điểm được xác định sáng 6h00-9h00, chiều 16h00-19h30). Đối với xe tải từ 2 tấn trở lên, việc lưu thông trong nội đô còn bị siết chặt hơn khi chỉ được phép hoạt động trong khoảng thời gian từ 21h00 - 6h00 sáng hôm sau. Những thay đổi này nhằm giảm tải áp lực giao thông vào giờ cao điểm và bước đầu đã giúp giảm tình trạng ách tắc giao thông tại Thủ đô.