Hà Nội thí điểm vùng phát thải thấp, cấm xe cơ giới Khu vực 1

Điểm đáng chú ý nhất của giai đoạn đầu là Khu vực 1 thuộc phường Hoàn Kiếm sẽ cấm toàn bộ xe cơ giới, gồm ô tô, mô tô và xe gắn máy, từ 19 giờ đến 24 giờ các ngày thứ Sáu, thứ Bảy và Chủ nhật hằng tuần. Việc triển khai được thực hiện theo lộ trình từng bước, không phải cấm đồng loạt phương tiện sử dụng xăng, dầu trên toàn bộ Vành đai 1 như một số thông tin lan truyền trên mạng xã hội. 

* Triển khai theo 4 giai đoạn 

UBND thành phố Hà Nội vừa ban hành Quyết định số 3273/QĐ-UBND phê duyệt Đề án "Vùng phát thải thấp trong Vành đai 1, thành phố Hà Nội". Đề án được triển khai nhằm kiểm soát phát thải từ hoạt động giao thông, góp phần cải thiện chất lượng không khí, giảm bụi mịn PM2.5, tiếng ồn và ùn tắc giao thông, đồng thời thúc đẩy sử dụng giao thông công cộng và phương tiện sử dụng năng lượng sạch. 

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, chất lượng không khí của Thủ đô có thời điểm suy giảm, đặc biệt tại khu vực trung tâm có mật độ dân cư và lưu lượng phương tiện lớn. Thành phố hiện có hơn 8 triệu phương tiện giao thông; kết quả kiểm kê nguồn thải nội tại cho thấy giao thông là một trong những nguồn phát thải trực tiếp đáng kể. Vì vậy, việc lựa chọn khu vực trung tâm để triển khai thí điểm nhằm đánh giá hiệu quả trước khi hoàn thiện mô hình quản lý và mở rộng trong các giai đoạn tiếp theo. 

Theo Đề án, vùng phát thải thấp được triển khai theo lộ trình bốn giai đoạn, mở rộng dần từ khu vực lõi trung tâm đến toàn bộ Vành đai 1. Phạm vi Vành đai 1 gồm 9 phường: Hoàn Kiếm, Cửa Nam, Ba Đình, Giảng Võ, Ngọc Hà, Tây Hồ, Ô Chợ Dừa, Hai Bà Trưng và Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Ranh giới cụ thể của các Khu vực 1, 2, 3 được xác định tại bản đồ kèm theo Quyết định số 3273/QĐ-UBND. 

Trong giai đoạn 1, từ ngày 1/7 đến 31/12/2026, thành phố thực hiện thí điểm tại Khu vực 1 và Khu vực 2 thuộc phường Hoàn Kiếm. Đây là giai đoạn tập trung tổ chức giao thông, tuyên truyền, đánh giá tác động và khả năng đáp ứng của hạ tầng trước khi mở rộng.

Giai đoạn 2, từ ngày 1/1 đến 31/12/2027, phạm vi được mở rộng sang Khu vực 3, bao phủ các khu vực thuộc phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam; đồng thời nâng dần yêu cầu về tiêu chuẩn khí thải đối với phương tiện lưu thông.

Giai đoạn 3, từ ngày 1/1/2028 đến 31/12/2029, các quy định của vùng phát thải thấp được áp dụng trên toàn bộ khu vực Vành đai 1.

Từ ngày 1/1/2030, thành phố tiếp tục duy trì, đánh giá, hoàn thiện và nâng cao hiệu quả mô hình vùng phát thải thấp trong Vành đai 1. Đề án cũng quy định giờ cao điểm để áp dụng các biện pháp quản lý giao thông là 6 giờ - 9 giờ và 16 giờ - 19 giờ 30 hằng ngày. 

* Khu vực 1 cấm toàn bộ xe cơ giới vào tối cuối tuần 

Theo phương án tổ chức giao thông của giai đoạn đầu, Khu vực 1 được giới hạn bởi 12 tuyến phố gồm: Tràng Tiền - Hàng Khay - Lê Thái Tổ - Hàng Đào - Hàng Ngang - Hàng Buồm - Mã Mây - Hàng Bạc - Hàng Mắm - Nguyễn Hữu Huân - Lý Thái Tổ - Ngô Quyền. 

Trong phạm vi này, toàn bộ xe cơ giới, gồm ô tô, mô tô và xe gắn máy, sẽ không được phép lưu thông từ 19 giờ đến 24 giờ các ngày thứ Sáu, thứ Bảy và Chủ nhật hằng tuần. Quy định không áp dụng đối với các xe ưu tiên theo quy định của pháp luật.

Ngoài quy định cấm phương tiện tại Khu vực 1 vào tối cuối tuần, thành phố còn áp dụng nhiều biện pháp hạn chế đối với từng nhóm phương tiện ngay trong giai đoạn thí điểm. Đối với xe mô tô, xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch hoạt động kinh doanh trên nền tảng ứng dụng, thành phố khuyến khích hạn chế hoạt động; đồng thời khuyến khích các đơn vị cung cấp ứng dụng điều hướng phương tiện trên phần mềm quản lý, điều hành xe. 

Đối với xe mô tô, xe gắn máy không hoạt động kinh doanh trên nền tảng ứng dụng, thành phố khuyến khích hạn chế lưu thông đối với xe mô tô sản xuất hoặc nhập khẩu trước năm 2008 và xe gắn máy sản xuất hoặc nhập khẩu trước năm 2016; khuyến khích người dân sử dụng giao thông công cộng, phương tiện phi cơ giới và chuyển đổi sang phương tiện giao thông xanh. 

Đối với ô tô, xe chở khách trên 16 chỗ (trừ xe buýt và xe đưa đón học sinh) chỉ được hoạt động ngoài giờ cao điểm; trường hợp hoạt động trong giờ cao điểm phải được Công an thành phố chấp thuận bằng văn bản.

Xe tải dưới 2 tấn chỉ được hoạt động ngoài giờ cao điểm; xe tải từ 2 tấn đến 3,5 tấn chỉ được lưu thông từ 21 giờ đến 6 giờ sáng hôm sau; ngoài khung giờ này phải được Công an thành phố chấp thuận bằng văn bản. Xe tải trên 3,5 tấn cũng chỉ được hoạt động trong khung giờ trên, ngoài thời gian này phải được Công an thành phố hoặc Sở Xây dựng chấp thuận theo thẩm quyền.

Theo lộ trình của Đề án, từ năm 2027, việc kiểm soát sẽ được mở rộng cả về phạm vi và tiêu chuẩn khí thải. Cụ thể, xe mô tô, xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch hoạt động kinh doanh trên nền tảng ứng dụng sẽ không được phép lưu thông trong khu vực thực hiện thí điểm. 

Đáng chú ý, các loại ô tô sử dụng nhiên liệu hóa thạch không đạt quy chuẩn khí thải mức 4 theo QCVN 85:2025/BNNMT cũng không được phép lưu thông. Xe tải trên 3,5 tấn bị cấm lưu thông hoàn toàn trong khu vực thực hiện vùng phát thải thấp. 

Đến giai đoạn 3, từ năm 2028, vùng phát thải thấp được mở rộng ra toàn bộ Vành đai 1. Khi đó, xe mô tô, xe gắn máy không đạt quy chuẩn khí thải mức 3 theo QCVN 99:2025/BNNMT sẽ không được phép lưu thông; ô tô sử dụng nhiên liệu hóa thạch không đạt quy chuẩn khí thải mức 4 cũng không được phép hoạt động trong khu vực. Các khung giờ hạn chế đối với xe khách và xe tải tiếp tục được duy trì theo lộ trình của Đề án. 

* Đồng bộ chính sách hỗ trợ và hạ tầng 

Song song với việc hạn chế phương tiện, Hà Nội triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ nhằm tạo điều kiện cho người dân chuyển đổi phương thức đi lại. Theo đó, từ ngày 1/7/2026 đến hết 30/6/2027, người dân được miễn tiền vé xe buýt đối với các hành trình trong phạm vi Vành đai 1 (không bao gồm xe buýt phục vụ kinh doanh, du lịch).

Thành phố cũng sẽ phát triển xe buýt điện, nghiên cứu các tuyến xe buýt cỡ nhỏ phù hợp khu vực trung tâm, mở rộng mạng lưới xe đạp công cộng, cải thiện điều kiện đi bộ, đầu tư điểm trung chuyển, bãi đỗ xe ngoại vi, trạm sạc và điểm đổi pin; đồng thời triển khai chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện từ sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng sạch theo Nghị quyết số 68/2026/NQ-HĐND. 

Để bảo đảm triển khai đồng bộ, Phụ lục 3 của Đề án xác định 56 chương trình, nhiệm vụ ưu tiên, tập trung vào hoàn thiện cơ chế chính sách; phát triển hạ tầng giao thông xanh; đầu tư hệ thống trạm sạc, điểm đổi pin, bãi đỗ xe trung chuyển; phát triển giao thông công cộng; lắp đặt camera AI, hệ thống nhận diện biển số tự động; xây dựng mạng lưới quan trắc chất lượng không khí; tổ chức kiểm định khí thải phương tiện; đồng thời định kỳ đánh giá hiệu quả thực hiện về môi trường, giao thông và mức độ hài lòng của người dân.

Theo Quyết định của UBND thành phố, Sở Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan chủ trì triển khai Đề án; Sở Xây dựng chủ trì các nhiệm vụ về tổ chức giao thông và phát triển hạ tầng; Công an thành phố chịu trách nhiệm phân luồng, kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm; UBND các phường trong phạm vi thực hiện phối hợp tuyên truyền, tổ chức điểm trung chuyển, tiếp nhận và giải quyết các phản ánh, kiến nghị của người dân và doanh nghiệp trong quá trình triển khai.