Hà Nội thúc đẩy đầu tư hạ tầng giao thông xanh

*Cấp thiết chuyển đổi giao thông xanh

Với số lượng phương tiện cá nhân tăng nhanh, mật độ dân cư đông, cùng tốc độ đô thị hóa mạnh mẽ, tình trạng ùn tắc giao thông và ô nhiễm môi trường đang trở thành vấn đề nan giải của Thủ đô. Trong đó, khí thải từ phương tiện giao thông được xem là một trong những nguồn gây ô nhiễm không khí chủ yếu tại Thủ đô. Vào giờ cao điểm, nhiều tuyến đường tại Hà Nội thường xuyên chìm trong khói bụi, tiếng ồn và dòng phương tiện ken đặc.

Điều này không chỉ ảnh hưởng đến mỹ quan đô thị mà còn tác động trực tiếp tới sức khỏe cộng đồng và chất lượng sống của người dân. Vì vậy, chuyển đổi sang phương tiện giao thông xanh không còn là lựa chọn mang tính khuyến khích, mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết đối với một đô thị đặc biệt như Hà Nội. Thời gian qua, thành phố đã từng bước triển khai nhiều giải pháp thúc đẩy giao thông xanh như phát triển xe buýt điện, khuyến khích sử dụng phương tiện công cộng, nghiên cứu vùng phát thải thấp, xây dựng các chính sách hạn chế phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch tại khu vực trung tâm.

Giám đốc Trung tâm Quản lý và điều hành giao thông thành phố Hà Nội Thái Hồ Phương cho biết, thực hiện Kế hoạch số 149/KH-UBND ngày 28/5/2025 của UBND thành phố Hà Nội về triển khai Đề án phát triển hệ thống giao thông vận tải công cộng bằng xe buýt sử dụng điện và năng lượng xanh, Thành phố đang từng bước đẩy mạnh chuyển đổi phương tiện theo hướng hiện đại, thân thiện với môi trường, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ và giảm thiểu ô nhiễm không khí đô thị.

Từ ngày 30/4, thành phố tiếp tục đưa thêm 52 xe buýt điện vào hoạt động trên 4 tuyến buýt số 41, 46, 49, 72 nâng tổng số xe buýt điện, năng lượng xanh toàn mạng lên 797 xe (658 xe điện/38 tuyến (33,7%) và 139 xe CNG/10 tuyến (7,1%)), chiếm 40,9% so với đoàn phương tiện buýt trợ giá. Theo kế hoạch, trong tháng 5/2026, thành phố tiếp tục đưa thêm 59 xe buýt điện vào hoạt động trên 4 tuyến (54, E06TC, 11, 12), qua đó nâng tổng số xe buýt sử dụng điện và năng lượng xanh trên toàn thành phố là 856 xe, bao gồm 717 xe buýt điện và 139 xe sử dụng khí CNG, tương ứng chiếm 43,8% tổng số phương tiện vượt so với lộ trình chuyển đổi tại Kế hoạch 149 (năm 2026: 20-23%, năm 2027: 34-39%).

Là đơn vị chủ lực của thành phố trong chuyển đổi xe buýt sử dụng năng lượng sạch, lãnh đạo Tổng Công ty Vận tải Hà Nội (Transerco) cho biết, năm 2026 là giai đoạn bản lề để doanh nghiệp đẩy nhanh chuyển đổi xanh và chuyển đổi số trong hoạt động vận tải công cộng. Ngoài việc tiếp tục thay thế xe diesel bằng xe điện trên các tuyến trợ giá, Transerco còn tập trung đầu tư hạ tầng depot, trạm sạc, ứng dụng công nghệ số và AI trong quản lý điều hành, chăm sóc khách hàng.

Những động thái này cho thấy quyết tâm của Hà Nội trong việc phát triển hệ thống vận tải công cộng bền vững, hướng tới mục tiêu xây dựng đô thị xanh, văn minh và hiện đại. Điểm tích cực là nhận thức của người dân về phương tiện xanh đang dần thay đổi. Nếu trước đây xe điện còn là khái niệm mới mẻ, thì nay hình ảnh xe máy điện, ô tô điện hay xe buýt điện đã xuất hiện ngày càng nhiều trên các tuyến phố Thủ đô.

Theo các chuyên gia, không ít người dân lựa chọn phương tiện xanh không chỉ bởi yếu tố tiết kiệm nhiên liệu mà còn vì ý thức bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi này vẫn đứng trước không ít khó khăn. Một trong những thách thức lớn nhất chính là hạ tầng kỹ thuật chưa theo kịp tốc độ phát triển của phương tiện xanh. Đây cũng là “nút thắt” cần sớm tháo gỡ nếu Hà Nội muốn thúc đẩy quá trình chuyển đổi diễn ra nhanh và bền vững.

*"Chìa khóa" của giao thông xanh

Thực tế cho thấy, giao thông xanh không đơn thuần là thay thế xe xăng bằng xe điện. Đó là cả một hệ sinh thái bao gồm hạ tầng giao thông, hệ thống năng lượng, quy hoạch đô thị và các chính sách hỗ trợ đồng bộ. Hiện nay, dù số lượng phương tiện điện tại Hà Nội tăng nhanh nhưng hệ thống trạm sạc vẫn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu. Ở nhiều khu dân cư, chung cư cũ hay khu vực nội đô đông đúc, việc tìm vị trí sạc điện còn gặp khó khăn.

Điều này phần nào khiến người dân e ngại khi lựa chọn phương tiện xanh cho nhu cầu di chuyển hằng ngày. Không chỉ hạ tầng sạc, mạng lưới giao thông công cộng cũng cần tiếp tục được đầu tư mạnh mẽ. Một đô thị xanh không thể chỉ dựa vào việc thay đổi nhiên liệu phương tiện cá nhân, mà quan trọng hơn là giảm sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân. Muốn vậy, hệ thống xe buýt nhanh, xe buýt điện, đường sắt đô thị phải thực sự thuận tiện, kết nối liên hoàn và đủ sức hấp dẫn người dân.

Nhằm giải quyết tình trạng thiếu bãi đỗ xe tại các khu vực phường nội đô, phục vụ vùng phát thải thấp, Sở Xây dựng đang báo cáo UBND thành phố đề xuất chủ trương đầu tư các Dự án đầu tư bãi đỗ xe giai đoạn 2026 - 2030 gồm: Bãi đỗ xe ngầm tại vườn hoa Đường Thành - Phùng Hưng (phường Hoàn Kiếm); Bãi đỗ xe ngầm tại khu vực Cung Văn hóa hữu Nghị Việt Xô (phường Cửa Nam); Bãi đỗ xe ngầm ký hiệu Pmb-2 và Png-3 tại khu đất phía Tây, Công viên vườn Bách Thảo (phường Ba Đình).

Sở Xây dựng cũng đang xây dựng phương án bố trí bãi đỗ tại các vị trí cửa ngõ giáp ranh Vùng phát thải thấp, phục vụ nhu cầu gửi xe cá nhân và chuyển sang phương tiện công cộng vào khu vực trung tâm. Bước đầu, Sở Xây dựng đã rà soát hơn 210 vị trí với tổng diện tích gần 24.000 m² trong Vành đai 1. Cùng đó, thành phố định hướng phân luồng từ xa cho phép người dân gửi xe tại khu vực ngoài Vành đai 2, kết hợp sử dụng các tuyến buýt gom vào nội đô nhằm giảm áp lực cho các điểm đỗ gần ranh giới.

Theo ông Trần Hợp Dũng, Trưởng Ban Đô thị HĐND thành phố Hà Nội, về phương án bổ sung quy hoạch các trạm sạc, phương án cung cấp nguồn điện để phục vụ chuyển đổi phương tiện, qua khảo sát, Sở Công Thương Hà Nội đã phối hợp với các đơn vị liên quan thường xuyên tổng hợp, cập nhật nhu cầu sử dụng điện cho hệ thống trạm sạc xe điện; hướng dẫn các đơn vị lập hồ sơ, cập nhật thông tin công trình điện trung áp phục vụ triển khai Quy hoạch phát triển mạng lưới cấp điện thành phố.

Đồng thời, sở đã phối hợp với Sở Xây dựng và UBND các phường, xã khảo sát vị trí lắp đặt trạm sạc và tủ đổi pin cho xe điện, đánh giá khả năng lắp đặt và xác định nhu cầu công suất điện làm căn cứ để ngành điện đầu tư bảo đảm nguồn cung. Hiện Sở Công thương đã làm việc với các đơn vị quản lý vận hành hệ thống điện, cho thấy khả năng cung cấp điện cho hệ thống trạm sạc xe điện trên địa bàn thành phố cơ bản đáp ứng yêu cầu, tuy nhiên một số trạm biến áp cấp nguồn 220kV phải có phương án nâng cấp, bổ sung công suất khi nhu cầu tăng cao.

Đặc biệt, thành phố cũng đang xây dựng dự thảo nghị quyết trong đó đề xuất các cơ chế hỗ trợ phù hợp để khuyến khích người dân chuyển đổi phương tiện xanh như: Hỗ trợ trực tiếp bằng tiền đối với xe mô tô, xe gắn máy; hỗ trợ lệ phí cấp giấy chứng nhận đăng ký, biển số đối với phương tiện giao thông xanh. Về chính sách hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi phương tiện xanh, Quỹ Đầu tư phát triển thành phố đã phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan xây dựng phương án hỗ trợ chuyển đổi phương tiện xe buýt diesel sang phương tiện sử dụng nhiên liệu xanh, sạch, trong đó ưu tiên xe buýt điện.

Có thể khẳng định, một Thủ đô văn minh không chỉ được đo bằng những tuyến đường rộng hay các tòa nhà hiện đại, mà còn ở chất lượng môi trường sống và khả năng phát triển bền vững. Chuyển đổi phương tiện giao thông xanh chính là bước đi quan trọng để Hà Nội tiến gần hơn tới mục tiêu ấy. Vì vậy, khi hạ tầng đi trước một bước, giao thông xanh mới có thể thực sự trở thành xu hướng chủ đạo trong tương lai của Thủ đô./.

Nguyễn Thắng