Hải Phòng thúc đẩy điện mặt trời mái nhà theo Quy hoạch điện VIII

Lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà tại các hộ dân phường Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng. Ảnh: Hoàng Ngọc – TTXVN

Thực hiện Quyết định điều chỉnh Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Quy hoạch điện VIII điều chỉnh) của Thủ tướng Chính phủ và Quyết định của Bộ Công Thương phê duyệt Kế hoạch thực hiện quy hoạch này, thành phố Hải Phòng đã ban hành Kế hoạch số 264/KH-UBND ngày 28/9/2025 để triển khai. Theo đó, điện mặt trời được xác định là một trong những nguồn năng lượng tái tạo ưu tiên phát triển, đặc biệt là điện mặt trời mái nhà tại khu dân cư, cơ quan, doanh nghiệp cũng như các khu, cụm công nghiệp. 

* Tiện ích từ hệ thống điện mặt trời mái nhà 

Qua tìm hiểu thực tế, gia đình anh Nguyễn Văn Minh, tổ dân phố Trần Nhân Tông, phường Kiến An, thành phố Hải Phòng vừa quyết định đầu tư lắp đặt hệ thống điện mặt trời để phục vụ sinh hoạt. Anh Minh cho biết, trung bình mỗi tháng gia đình anh chi khoảng 3 triệu đồng tiền điện. Với mong muốn tiết kiệm chi phí và chủ động nguồn điện khi lưới điện gặp sự cố, anh đã lựa chọn lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà. 

Lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà tại các hộ dân phường Kiến An, thành phố Hải Phòng. Ảnh: Hoàng Ngọc – TTXVN

Anh Minh chia sẻ: “Gia đình tôi đầu tư gần 80 triệu đồng để lắp đặt hệ thống gồm các tấm pin năng lượng mặt trời, biến tần và pin lưu trữ. Sau hơn hai tháng sử dụng, tôi thấy hiệu quả khá rõ rệt. Hệ thống hoạt động rất tốt vào những ngày nắng nhiều, còn những ngày ít nắng thì hiệu quả giảm hơn. Trong hai tháng 10 và 11 vừa qua, dù là mùa Đông, ít nắng nhưng hệ thống vẫn giúp gia đình tôi tiết kiệm được khoảng 2 triệu đồng tiền điện mỗi tháng. Đặc biệt, có hai lần mất điện lưới, nhờ pin lưu trữ nên gia đình vẫn có điện sinh hoạt bình thường”. 

Theo anh Minh, việc lắp đặt hệ thống điện mặt trời khá đơn giản, các tấm pin đặt trên mái còn có tác dụng chống nóng cho ngôi nhà. Công tác bảo trì, vệ sinh cũng thuận tiện. Tuy nhiên, anh lưu ý người dân cần lựa chọn thiết bị bảo đảm chất lượng và thi công chắc chắn, an toàn để hạn chế rủi ro, thiệt hại khi mưa bão xảy ra. 

Ở góc độ đơn vị cung cấp dịch vụ, ông Nguyễn Đại Nhân, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại Đại Nhân (văn phòng tại số 16/22/55/128 An Đà, phường Gia Viên, thành phố Hải Phòng) cho biết, công ty đã hoạt động trong lĩnh vực tư vấn, lắp đặt hệ thống năng lượng mặt trời khoảng 8 năm. Thời gian gần đây, nhu cầu lắp đặt điện mặt trời mái nhà có xu hướng tăng mạnh, không chỉ ở các hộ gia đình mà còn tại nhiều doanh nghiệp, nhà xưởng, coi đây là một khoản đầu tư để tiết kiệm chi phí sinh hoạt và sản xuất. 

Theo ông Nhân, hệ thống điện mặt trời mái nhà gồm ba bộ phận chính gồm tấm pin thu năng lượng mặt trời, biến tần và pin tích điện lưu trữ. Các thiết bị này được sản xuất bởi nhiều hãng khác nhau. Với các thương hiệu uy tín như Deye, Ja Solar, Pylontech…, thời gian bảo hành thường kéo dài từ 5 đến 10 năm, tạo được độ tin cậy cao cho khách hàng. Qua thực tế lắp đặt và vận hành, các thiết bị hoạt động ổn định, ít xảy ra lỗi. Trường hợp phát sinh sự cố, việc thay thế, bảo hành cũng khá thuận tiện. 

Đây là một trong những trường hợp tiêu biểu cho xu hướng các hộ dân, doanh nghiệp và đơn vị trên địa bàn thành phố Hải Phòng lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà trong thời gian qua. Theo đại diện Phòng Kinh doanh, Công ty Điện lực Hải Phòng, năm 2025, lũy kế sản lượng điện mặt trời mái nhà mà các hộ gia đình và đơn vị bán cho ngành điện đạt hơn 15 triệu kWh. Hiện nay, các khách hàng thực hiện theo Quyết định số 13/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ vẫn tiếp tục duy trì việc bán điện cho ngành điện lực. 

* Thúc đẩy phát triển đi đôi với quản lý 

Theo Quyết định số 768/QĐ-TTg ngày 15/4/2025 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Điều chỉnh Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn tới năm 2050, đối với điện mặt trời, thành phố Hải Phòng được quy hoạch tổng công suất điện mặt trời là 4.021 MW; trong đó giai đoạn đến 2030 đạt 3.817 MW (gồm điện mặt trời tập trung là 200 MW và điện mặt trời mái nhà là 3.617 MW); giai đoạn 2035 phát triển thêm 204 MW điện mặt trời mái nhà. Hiện nay, trên địa bàn thành phố Hải Phòng mới chỉ phát triển được trên 70 MW điện mặt trời mái nhà. 

Xác định điện mặt trời mái nhà là xu hướng phát triển trong thời gian tới, góp phần giảm tải cho lưới điện và đạt được các mục tiêu Chính phủ giao, Công ty Điện lực Hải Phòng cùng các cơ quan quản lý nhà nước của thành phố đang triển khai nhiều giải pháp nhằm thúc đẩy, đồng thời tăng cường quản lý lĩnh vực này. 

Theo đại diện Phòng Kinh doanh, Công ty Điện lực Hải Phòng, Nghị định số 58/2025/NĐ-CP ngày 3/3/2025 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Điện lực về phát triển điện năng lượng tái tạo, điện năng lượng mới là cơ sở pháp lý quan trọng để thúc đẩy phát triển nguồn năng lượng này trong thời gian tới. Nghị định tạo hành lang pháp lý rõ ràng, giúp các hộ gia đình yên tâm đầu tư, sử dụng điện mặt trời mái nhà an toàn, hợp pháp. Những hộ đã đăng ký nhưng chưa hoàn tất thủ tục vẫn có thể tiếp tục triển khai, qua đó tạo điều kiện thuận lợi cho việc sử dụng năng lượng sạch, tiết kiệm chi phí điện năng. 

Cũng theo đơn vị này, Nghị định 58 tập trung khuyến khích các hộ dân lắp đặt hệ thống để tự sản xuất, tự tiêu thụ nhằm giảm lượng điện tiêu thụ hàng tháng; việc bán điện trở lại cho Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) được giới hạn ở mức 20%, nhằm hạn chế việc phát triển mang tính thương mại. Do đó, xu hướng chung hiện nay của các hộ gia đình và nhà đầu tư là sử dụng điện mặt trời chủ yếu cho nhu cầu nội bộ để giảm chi phí tiền điện từ lưới quốc gia. Các thủ tục liên quan đến lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà đã được công khai trên cổng thông tin của Công ty Điện lực Hải Phòng, tạo thuận lợi cho người dân trong quá trình thực hiện. 

Đại diện Phòng Kinh doanh, Công ty Điện lực Hải Phòng cũng nhấn mạnh, việc lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà không khai báo với cơ quan chức năng tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn trong vận hành hệ thống điện. Nghị định số 58/2025/NĐ-CP đã đưa ra các quy định, tiêu chuẩn nhằm tối ưu hóa và quản lý chặt chẽ các nguồn năng lượng sạch. Theo đó, các hệ thống chưa hoàn tất thủ tục theo quy định cũ phải tuân thủ đầy đủ các quy định mới. Đối với nhà ở riêng lẻ lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà có công suất dưới 100 kW và có đấu nối với hệ thống điện quốc gia, chủ đầu tư cần gửi thông báo theo mẫu đến cơ quan chức năng để được quản lý, theo dõi và hướng dẫn thực hiện đúng quy định pháp luật. 

Theo ông Nguyễn Hữu Mạnh, Trưởng phòng Quản lý năng lượng, Sở Công Thương Hải Phòng, bên cạnh việc triển khai các cơ chế, chính sách của Trung ương về phát triển năng lượng tái tạo, thành phố đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hướng dẫn người dân và doanh nghiệp phát triển điện mặt trời mái nhà theo hướng tự sản xuất, tự tiêu thụ; đồng thời khuyến khích doanh nghiệp trong các khu công nghiệp tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) theo quy định của Chính phủ. 

Thành phố cũng tạo điều kiện thuận lợi về thủ tục hành chính; trong đó, cắt giảm 50% thời gian giải quyết thủ tục cấp giấy chứng nhận phát triển điện mặt trời mái nhà, từ 10 ngày xuống còn 5 ngày; đồng thời cung cấp thông tin quy hoạch, kết nối hạ tầng điện nhằm thu hút các nhà đầu tư quan tâm đến lĩnh vực năng lượng sạch. 

Cũng theo ông Nguyễn Hữu Mạnh, Sở Công Thương được giao làm đầu mối chủ trì, phối hợp với các sở, ngành và địa phương trong việc triển khai các dự án nguồn và lưới điện; trong đó có các dự án điện mặt trời, bảo đảm tiến độ theo Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII trên địa bàn thành phố. Các dự án được giám sát chặt chẽ về sự phù hợp với quy hoạch phát triển điện lực quốc gia, quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng, cũng như các quy định về an toàn điện, phòng cháy chữa cháy và bảo vệ môi trường. Việc đấu nối vào lưới điện được thực hiện trên cơ sở đánh giá khả năng tiếp nhận của hệ thống, bảo đảm vận hành an toàn, ổn định, không gây quá tải lưới điện khu vực.

Theo Sở Công Thương Hải Phòng, để phát triển điện mặt trời hiệu quả và bền vững, thành phố sẽ tiếp tục rà soát, cập nhật quy hoạch phù hợp với định hướng phát triển kinh tế – xã hội; ưu tiên phát triển điện mặt trời mái nhà tại các khu công nghiệp, khu logistics, công trình công cộng và khu dân cư. Đồng thời, Hải Phòng kiến nghị Trung ương sớm hoàn thiện cơ chế giá điện, cơ chế lưu trữ năng lượng và đầu tư nâng cấp lưới điện, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc phát triển các nguồn năng lượng tái tạo, trong đó có điện mặt trời, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và xây dựng thành phố Hải Phòng theo hướng xanh, hiện đại và bền vững.