Hàng loạt công trình “chạy trước” nghiệm thu phòng cháy chữa cháy

Tuy nhiên, phía sau vẻ ngoài khang trang ấy vẫn tồn tại một thực tế không ít cơ sở, công trình chưa được nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy nhưng vẫn ngang nhiên đưa vào hoạt động. Đây không chỉ là sự coi thường pháp luật mà còn nguy hiểm với tính mạng, tài sản của người dân.

Thực tế cho thấy, một số chung cư đã có cư dân vào ở, một số cơ sở kinh doanh đã mở cửa đón khách, trong khi hệ thống báo cháy, chữa cháy còn dang dở hoặc chưa được kiểm định. Lý do thường được đưa ra là “chậm tiến độ”, “áp lực tài chính” hay “vướng thủ tục”. Nhưng dù là lý do gì, việc đưa công trình vào sử dụng khi chưa đảm bảo điều kiện phòng cháy chữa cháy cũng đồng nghĩa với việc đẩy rủi ro về phía người dân. Một tia lửa nhỏ trong môi trường thiếu an toàn có thể dẫn đến hậu quả khôn lường.

Không thể quên những vụ cháy thương tâm từng xảy ra trên địa bàn thành phố Hà Nội trong thời gian qua, để lại nỗi ám ảnh dai dẳng. Điều đáng nói là sau mỗi vụ việc, câu chuyện về vi phạm phòng cháy chữa cháy lại được nhắc đến, nhưng rồi đâu lại vào đó.

Theo thông báo của Sở Xây dựng Hà Nội, hiện có gần 1.400 cơ sở, công trình thuộc nhiều loại hình khác nhau đã đi vào hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy. Các cơ sở, công trình này được phân bố tại nhiều xã, phường trên toàn địa bàn thành phố.

Một số phường như Hoàn Kiếm, Yên Hòa, Nghĩa Đô... tập trung số lượng lớn cơ sở, công trình vi phạm.

Riêng phường Yên Hòa ghi nhận hàng chục cơ sở, công trình tòa nhà cao tầng nằm trên các tuyến phố như Trung Kính, Nguyễn Khang, Dương Đình Nghệ… chưa được nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy nhưng vẫn đưa vào hoạt động.

Tương tự, tại phường Hoàn Kiếm có đến hơn chục khách sạn, cơ sở kinh doanh lưu trú cũng đưa vào hoạt động khi chưa được cấp văn bản nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy.

Trong khi đó, tại các xã có khu, cụm công nghiệp và làng nghề như Phú Nghĩa, Sơn Đồng, Tây Phương... số lượng vi phạm cũng ở mức cao nhưng chủ yếu là các nhà xưởng, kho bãi, cơ sở sản xuất. Đáng chú ý, tại xã Ứng Hòa, Hương Sơn, Kiều Phú... cũng ghi nhận nhiều cơ sở giáo dục, trường học chưa hoàn tất nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy, nhưng vẫn đưa công trình vào sử dụng.

Thời gian tới, theo Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Trương Hải Long, các sở, ban, ngành, UBND cấp xã và đơn vị liên quan theo chức năng, nhiệm vụ được giao sẽ phối hợp trong việc rà soát, kiểm tra, hướng dẫn, đôn đốc các cơ sở khắc phục tồn tại, vi phạm; đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm trường hợp vi phạm theo thẩm quyền; không để phát sinh mới hoặc kéo dài tình trạng các cơ sở đưa vào hoạt động khi chưa được nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy thuộc phạm vi quản lý.

Các chuyên gia cho rằng, Hà Nội đang hướng tới mục tiêu phát triển đô thị văn minh, hiện đại, đáng sống. Nhưng một đô thị đáng sống không chỉ được đo bằng những tòa nhà cao tầng hay trung tâm thương mại sầm uất, mà còn phải đảm bảo sự an toàn cho người dân trong từng không gian sống. Việc để các công trình chưa nghiệm thu phòng cháy chữa cháy hoạt động chẳng khác nào “treo lơ lửng” một mối nguy ngay giữa lòng thành phố.

Khi sự cố xảy ra, hậu quả không chỉ dừng lại ở thiệt hại vật chất, mà còn là những mất mát về con người, điều không gì có thể bù đắp. Do đó, đã đến lúc các cấp, ngành và chính quyền địa phương của thành phố vào cuộc quyết liệt hơn. Trước hết, phải kiên quyết đình chỉ hoạt động đối với các công trình chưa đủ điều kiện phòng cháy chữa cháy, không để tình trạng “phạt cho tồn tại”. Đồng thời, cần xem xét nâng mức xử phạt, thậm chí xử lý hình sự đối với những trường hợp vi phạm nghiêm trọng, tái phạm nhiều lần.

Song song đó, cần minh bạch thông tin về công trình vi phạm để người dân biết, giám sát và chủ động phòng tránh. Người dân cũng cần nâng cao ý thức, không chấp nhận sinh sống, làm việc tại những nơi không đảm bảo an toàn phòng cháy chữa cháy. Một giải pháp quan trọng khác là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý phóng cháy chưa cháy, từ việc theo dõi tình trạng hệ thống kỹ thuật đến cảnh báo sớm nguy cơ cháy nổ.

Có thể khẳng định, sự phát triển của đô thị là tất yếu, nhưng không thể phát triển bằng mọi giá. Mỗi công trình được đưa vào sử dụng phải đi kèm với sự đảm bảo về an toàn, đó không chỉ là yêu cầu pháp lý, mà còn là trách nhiệm với cộng đồng.

Không ai mong muốn những thảm kịch cháy nổ xảy ra, nhưng nếu những “lỗ hổng” như hiện nay không được bịt kín kịp thời, nguy cơ vẫn luôn hiện hữu. Hà Nội cần những tòa nhà cao, nhưng hơn hết, cần một nền tảng an toàn vững chắc để mỗi người dân có thể yên tâm sinh sống, làm việc giữa lòng Thủ đô.