Hàng Việt từ sẵn sàng xuất khẩu đến "cất cánh" tăng trưởng

Chiều 3/9, tại TP. Hồ Chí Minh, với sự đồng hành của Vụ Phát triển thị trường nước ngoài, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) và TikTok Shop đã công bố sáng kiến “Beyond Vietnam - Hàng Việt cất cánh”; đồng thời tổ chức tọa đàm “Từ sẵn sàng xuất khẩu tới sẵn sàng tăng trưởng với thương mại điện tử khám phá”.

Hỗ trợ doanh nghiệp vươn ra toàn cầu

“Beyond Vietnam - Hàng Việt cất cánh” được thiết kế với định hướng dài hạn là hỗ trợ doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào thương mại điện tử toàn cầu, tận dụng phương thức thương mại mới để tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng ở nhiều thị trường. Sáng kiến này, được triển khai trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển thương mại điện tử theo Kế hoạch Tổng thể phát triển thương mại điện tử Quốc gia, giai đoạn 2026–2030 của Bộ Công Thương.

Kế hoạch đặt mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh của thương mại điện tử Việt Nam, tăng cường tiêu thụ sản phẩm Việt Nam trong và ngoài nước thông qua thương mại điện tử, đồng thời đẩy mạnh giao dịch và thương mại điện tử xuyên biên giới. Theo định hướng đó, “Beyond Vietnam - Hàng Việt cất cánh” góp phần hỗ trợ doanh nghiệp Việt nâng cao năng lực xuất khẩu số, tiếp cận người tiêu dùng quốc tế và từng bước mở rộng hiện diện trên thị trường toàn cầu.

Trong năm 2026, “Beyond Vietnam - Hàng Việt cất cánh” đặt mục tiêu đào tạo và nâng cao năng lực xuất khẩu số cho khoảng 500 doanh nghiệp Việt; tổ chức tư vấn chuyên sâu và đồng hành 1:1 với 50 doanh nghiệp có mức độ sẵn sàng xuất khẩu cao; hỗ trợ tối thiểu 10 doanh nghiệp đạt 1.000 đơn hàng đầu tiên thông qua thương mại điện tử khám phá tại thị trường quốc tế. Tầm nhìn đến năm 2028, sáng kiến này sẽ mở rộng quy mô đào tạo lên 2.000 doanh nghiệp, đồng thời từng bước xây dựng một nhóm doanh nghiệp Việt có khả năng vận hành thương mại điện tử khám phá bền vững tại thị trường nước ngoài, làm chủ các năng lực về nội dung, hợp tác với nhà sáng tạo, vận hành và xây dựng thương hiệu tại thị trường bản địa.

Bên cạnh mục tiêu thúc đẩy doanh số và mở rộng thị trường “Beyond Vietnam - Hàng Việt cất cánh” còn hướng tới một mục tiêu dài hạn hơn như nâng cao mức độ nhận diện và giá trị của sản phẩm, thương hiệu Việt Nam trong tâm trí người tiêu dùng quốc tế. Với thương mại điện tử khám phá, một sản phẩm có thể được giới thiệu không chỉ với cái tên, công dụng hay giá cả, mà còn với câu chuyện về nguồn gốc, nguyên liệu, kỹ nghệ, con người và những giá trị văn hóa đứng phía sau sản phẩm.

Thông qua video ngắn, livestream, mạng lưới nhà sáng tạo bản địa và tương tác cộng đồng, những câu chuyện đó có thể được chuyển tải theo ngôn ngữ và bối cảnh phù hợp với từng thị trường. Đây cũng là tham vọng dài hạn của “Beyond Vietnam - Hàng Việt cất cánh”, không chỉ giúp nhiều sản phẩm Việt được bán ra nước ngoài hơn, mà góp phần tạo ra nhiều thương hiệu Việt được người tiêu dùng quốc tế biết đến, ghi nhớ và chủ động lựa chọn hơn.

Bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) chia sẻ, dư địa để doanh nghiệp Việt tận dụng thương mại điện tử nhằm tiếp cận người tiêu dùng quốc tế vẫn còn rất lớn. Trong bối cảnh đó, TikTok Shop với thương mại điện tử khám phá đã và đang mang tới thêm một phương thức tiếp cận thị trường đáng chú ý.

Trong đó, doanh nghiệp có thể chủ động tạo ra nhu cầu, kể câu chuyện thương hiệu và tiếp cận những nhóm khách hàng mới thông qua nội dung. Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số kỳ vọng các doanh nghiệp sẽ tận dụng tối đa những ưu điểm của mô hình này để thúc đẩy xuất khẩu trực tuyến và nâng cao sự hiện diện của thương hiệu Việt Nam trên thị trường toàn cầu.

Mở rộng không gian tăng trưởng mới

Một số chuyên gia cho hay, tại Hoa Kỳ thì TikTok hiện đang có hơn 200 triệu người dùng. TikTok Shop chính thức ra mắt tại thị trường này vào tháng 9/2023 và đang thay đổi cách người dùng khám phá và mua sắm mỗi ngày với hệ sinh thái mua sắm sôi động xoay quanh nội dung, nhà sáng tạo và cộng đồng.

Nghiên cứu do TikTok Shop phối hợp cùng GlobalData được công bố mới đây cũng cho thấy, hai phần ba người dùng TikTok Shop tại Hoa Kỳ đã khám phá một thương hiệu mà trước đó họ chưa từng biết đến trên nền tảng. Đặc biệt, có 72% số thương hiệu mới được khám phá là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, gần 90% người dùng từng khám phá một thương hiệu mới đã mua sản phẩm của thương hiệu đó chỉ trong vòng một tháng.

Trong khi đó, Sách trắng về phát triển thương mại điện tử Livestream 2025 do Tổng cục Quản lý Thị trường Nhà nước Trung Quốc và Viện Khoa học Xã hội Trung Quốc phối hợp công bố, tổng giá trị giao dịch hàng hoá qua livestream tại Trung Quốc đã vượt 5 nghìn tỷ NDT (tương đương khoảng 740 tỷ đô) trong năm 2025. Đồng thời, con số này tương đương gần một phần ba tổng doanh số bán lẻ trực tuyến; đồng thời, quy mô người dùng của ngành đạt 660 triệu người.

Tại thị trường thương mại qua livestream tại Trung Quốc là một ví dụ điển hình cho thấy mua sắm dựa trên nội dung đang định hình lại hành vi người tiêu dùng ở quy mô lớn. Điều này là một cơ hội đáng chú ý đối với các doanh nghiệp Việt, với thương mại điện tử khám phá mức độ nhận biết thương hiệu ban đầu không còn là điều kiện tuyệt đối để sản phẩm có cơ hội tiếp cận người mua.

Do đó, nhằm hiện thực hóa những mục tiêu của của “Beyond Vietnam - Hàng Việt cất cánh”, trong giai đoạn đầu thì TikTok Shop và mạng lưới đối tác trong hệ sinh thái sẽ tập trung hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng kinh doanh tại Hoa Kỳ và Trung Quốc. Đây cũng là hai thị trường có quy mô thương mại điện tử lớn và hệ sinh thái mua sắm qua nội dung phát triển mạnh, trước khi mở rộng cơ hội sang các thị trường khác trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dương (APAC).

Bà Trần Thị Tân, Giám đốc Trách nhiệm xã hội và Hợp tác chiến lược, TikTok Shop; đồng thời là Giám đốc dự án “Beyond Vietnam - Hàng Việt cất cánh” chỉ ra rằng, cách một thương hiệu có thể bước ra thị trường quốc tế đang thay đổi. Thương mại điện tử nói chung đã thay đổi một phần cấu trúc của xuất khẩu truyền thống, riêng thương mại điện tử khám phá đang tạo ra thêm một bước thay đổi nữa.

Cùng với phát triển nhanh chóng của mô hình thương mại điện tử khám phá tại Việt Nam, nhiều doanh nghiệp Việt đã tích luỹ những năng lực mới về xây dựng nội dung, livestream và hợp tác với nhà sáng tạo, từ đó giúp tăng tương tác với người tiêu dùng và chuyển đổi doanh số. “Beyond Vietnam - Hàng Việt Cất Cánh” hướng tới việc biến những năng lực này thành lợi thế khi doanh nghiệp Việt bước ra thị trường quốc tế.

Với lịch sử 30 năm hiện diện tại thị trường Hoa Kỳ qua các kênh phân phối truyền thống, đầu năm 2026, VIFON đã bắt đầu đẩy mạnh kinh doanh qua thương mại điện tử tại thị trường này. Gian hàng chính thức của VIFON trên TikTok Shop đi vào hoạt động từ tháng 5/2026.

Còn ông Nguyễn Anh Hào, Trưởng Bộ phận thương mại điện tử thị trường Hoa Kỳ, Công ty CP Kỹ nghệ thực phẩm Việt Nam (VIFON) cho biết, doanh số khởi đầu trên TikTok Shop cao gấp khoảng 3–4 lần so với một số kênh thương mại điện tử khác mà doanh nghiệp đang đồng thời xây dựng và thử nghiệm tại Hoa Kỳ. Đáng chú ý, kết quả này được ghi nhận trong giai đoạn VIFON vẫn đang chủ yếu tự vận hành và chưa triển khai mạnh hợp tác với mạng lưới nhà sáng tạo nội dung bản địa.

Một trong những trọng tâm khác biệt của “Beyond Vietnam - Hàng Việt cất cánh”, là ứng dụng thương mại điện tử khám phá, trong đó nội dung video ngắn và livestream, nhà sáng tạo nội dung và cộng đồng trở thành những động lực giúp người tiêu dùng quốc tế phát hiện sản phẩm, thương hiệu Việt Nam. Đối với doanh nghiệp Việt Nam, ý nghĩa của thương mại điện tử khám phá không chỉ là việc tạo thêm một kênh bán hàng, mà cho phép giải quyết một trong những rào cản lớn nhất khi bước vào thị trường mới: rào cản về nhận biết thương hiệu.

Ông Đỗ Quốc Hưng, Vụ Phát triển thị trường nước ngoài (Bộ Công Thương) nhấn mạnh, thay vì phụ thuộc vào độ nhận diện sẵn có, hệ thống phân phối truyền thống, sản phẩm Việt có cơ hội được giới thiệu bởi những nhà sáng tạo bản địa, được giải thích và trải nghiệm qua video ngắn và livestream, từ đó liền mạch chuyển từ nhận biết sang cân nhắc và mua hàng ngay trong cùng một hành trình. Với thương mại điện tử khám phá, doanh nghiệp có thể vừa tiếp cận khách hàng mới, vừa từng bước xây dựng nhận diện và vị thế thương hiệu tại thị trường sở tại.