Thương mại điện tử định hình cuộc chơi mới

Thương mại điện tử Việt Nam đang bước vào cuộc chơi mới bởi lợi thế không còn nằm chủ yếu ở giá rẻ hay tăng đơn mà ở hiệu quả vận hành, chất lượng, minh bạch và niềm tin. Hơn nữa, thị trường càng sàng lọc doanh nghiệp càng phải kiểm soát chi phí, chuẩn hóa hoạt động và đáp ứng tốt hơn yêu cầu của người tiêu dùng về nguồn gốc, chất lượng và dịch vụ. Cuộc chơi vì thế đang chuyển từ chạy theo quy mô sang nâng cao chất lượng, lấy hiệu quả và niềm tin làm nền tảng phát triển bền vững.

Ông Lê Anh Tuấn, Founder & CEO Firstcom Digital cho biết: Chi phí bán hàng trên sàn thương mại điện tử đã bước sang một mặt bằng mới. Theo tổng hợp từ các báo cáo thực chiến và cộng đồng người bán, nếu cộng phí cố định, phí thanh toán, phí hạ tầng cùng các gói dịch vụ, người bán có thể phải chi khoảng từ 24,5-27,6% doanh thu cho nền tảng. Con số này cho thấy kỷ nguyên thương mại điện tử dễ bán, chi phí thấp đã chính thức kết thúc.

Theo ông Lê Anh Tuấn, các sàn không bán sản phẩm mà bán quyền tiếp cận người mua. Sau nhiều năm đầu tư vào người dùng, dữ liệu, logistics, thanh toán và các công cụ thúc đẩy mua sắm, nền tảng đã trở thành một phần quan trọng của hạ tầng thị trường.

Các chuyên gia cũng chỉ ra rằng, khi người tiêu dùng có quá nhiều lựa chọn, giá rẻ không còn đủ để tạo ra lợi thế lâu dài. Khảo sát cho thấy 70% người tiêu dùng Việt sẵn sàng chi tiêu nhiều hơn cho nhà bán đáng tin cậy và cung cấp dịch vụ ổn định; 49% sẽ từ bỏ giao dịch nếu nhà bán không có đánh giá của người mua trước.

Chị Nguyễn Thị Thuỳ Linh, nhân viên văn phòng tại Hà Nội chia sẻ: “Trước đây tôi thường so sánh giá trước tiên nhưng bây giờ tiêu chí đầu tiên là gian hàng chính hãng hoặc cửa hàng uy tín. Giá có thể cao hơn một chút nhưng tôi yên tâm về chất lượng, chế độ bảo hành và dịch vụ sau bán hàng”.

Nhiều ý kiến cho rằng: Điều này cho thấy niềm tin đang trở thành một loại tài sản bởi sản phẩm tốt nhưng thông tin không rõ ràng sẽ khó cạnh tranh với sản phẩm có nguồn gốc, tiêu chuẩn và chính sách hậu mãi được công khai đầy đủ. Việc áp dụng các tiêu chuẩn chung sẽ giúp thị trường minh bạch hơn, thúc đẩy doanh nghiệp cạnh tranh bằng chất lượng, dịch vụ và trải nghiệm. 

Hơn nữa, yêu cầu về thuế, định danh người bán và minh bạch thông tin sẽ buộc doanh nghiệp chuẩn hóa hoạt động, kiểm soát hàng hóa và nâng chất lượng hậu mãi. Đây là bước cần thiết để hạn chế hàng giả, hàng nhái và hàng không rõ nguồn gốc trên môi trường số. Đặc biệt, từ ngày 1/7/2026, Luật Thương mại điện tử 2025 và Nghị định 248/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Thương mại điện tử đã tạo hành lang pháp lý mới theo hướng tăng tính minh bạch và trách nhiệm của các chủ thể trên thị trường. 

Ông Kiều Tiến Anh, Giám đốc vận hành sàn Hi1 - Thuần Việt đánh giá: Các quy định mới hướng thị trường đến sự minh bạch, an toàn và phát triển bền vững hơn; đồng thời nâng cao trách nhiệm trong việc xác thực người bán, cung cấp thông tin sản phẩm, bảo vệ người tiêu dùng, quản lý dữ liệu, truy xuất nguồn gốc và xử lý các giao dịch trên môi trường số. Không dừng lại ở đó, cuộc chơi mới còn mở rộng ra ngoài biên giới bởi AI, dữ liệu và thương mại điện tử xuyên biên giới đang tạo thêm phương thức để doanh nghiệp Việt tiếp cận khách hàng quốc tế.

Theo ông Roger Luo, Giám đốc khu vực Nam Á và Đông Nam Á tại Alibaba.com, trong bối cảnh thương mại toàn cầu, AI không còn là công nghệ của tương lai mà đã trở thành hạ tầng cốt lõi, định hình lại phương thức vận hành của doanh nghiệp. Việt Nam tiếp tục là một trong những thị trường tăng trưởng tích cực khi số lượng nhà xuất khẩu mới tham gia nền tảng trong giai đoạn từ tháng 4/2025 đến tháng 3/2026 tăng khoảng 10% so với cùng kỳ năm trước.

Bà Lê Hoàng Oanh- Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) khẳng định: Xuất khẩu qua thương mại điện tử là một trong những trụ cột quan trọng của Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026-2030, qua đó giúp doanh nghiệp tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng quốc tế, giảm chi phí và nâng vị thế thương hiệu Việt.

Từ phía cơ quan quản lý, định hướng hiện nay không chỉ là thúc đẩy quy mô mà còn xây dựng một thị trường an toàn, minh bạch và bền vững. Bộ Công Thương đang triển khai Luật Thương mại điện tử và Nghị định 248/2026/NĐ-CP theo hướng tăng cường xác thực, truy xuất, bảo vệ người tiêu dùng và phối hợp quản lý giữa các cơ quan. Mặt khác, với doanh nghiệp, yêu cầu quan trọng nhất là tính đúng chi phí, làm chủ dữ liệu, chuẩn hóa vận hành, nâng chất lượng dịch vụ và giảm dần sự phụ thuộc vào một nền tảng. Còn với các sàn, khi đã trở thành một phần của hạ tầng thị trường, trách nhiệm cũng không thể dừng ở việc tạo giao dịch mà phải cùng xây dựng môi trường kinh doanh công bằng và an toàn.

Đặc biệt, thương mại điện tử xanh cũng cần được nhìn trong chính quá trình từ bao bì, kho vận, giao hàng chặng cuối đến đổi trả, hoàn đơn và tái chế, mỗi giao dịch trực tuyến đều có một vòng đời phía sau. Tăng trưởng vì thế không chỉ được đo bằng số lượng hàng hóa bán ra mà còn bằng hiệu quả kinh tế - xã hội và môi trường tạo ra từ mỗi giao dịch. Ngoài ra, công nghệ có thể mở cửa thị trường, dữ liệu giúp doanh nghiệp quyết định nhanh hơn, AI nâng năng suất, còn chính sách tạo hành lang cho cuộc chơi.

Tuy nhiên, yếu tố quyết định doanh nghiệp có đi được đường dài hay không vẫn là năng lực tự chuyển đổi. Vì vậy, thương mại điện tử đang định hình một cuộc đua ai vận hành tốt hơn, minh bạch hơn và tạo được niềm tin lâu hơn. Đây cũng là nền tảng để thị trường chuyển từ tăng trưởng nóng sang phát triển theo chiều sâu, đưa hàng Việt không chỉ bán được nhiều hơn trên môi trường số mà còn đi xa hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu.