Hành trình đưa các liệt sĩ trở về sau hơn nửa thế kỷ tại Hang Đá Sập

Hơn nửa thế kỷ sau khi bị bom đạn chiến tranh vùi lấp trong Hang Đá Sập (hang Thương nghiệp K600), thuộc xã Hà Nha, thành phố Đà Nẵng, hành trình đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với đất mẹ đã chính thức bắt đầu bằng lễ động thổ tìm kiếm, quy tập hài cốt do Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố tổ chức. Đây không chỉ là bước khởi đầu của một nhiệm vụ đầy gian nan giữa núi rừng hiểm trở mà còn là sự tiếp nối đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", thể hiện trách nhiệm và lòng tri ân của thế hệ hôm nay đối với những người đã ngã xuống vì Tổ quốc.

Hành trình đến Hang Đá Sập không hề dễ dàng. Từ chân núi, phóng viên theo chân lực lượng làm nhiệm vụ đi bộ hơn 1 km qua rừng, men theo các sườn núi đá dựng đứng, nhiều đoạn chỉ vừa một lối người đi. Nằm ở khu vực giáp ranh giữa rừng phòng hộ và rừng sản xuất thuộc xã Hà Nha, Hang Đá Sập vẫn gần như nguyên trạng sau hơn nửa thế kỷ, với những khối đá lớn bị bom đạn đánh sập che lấp một phần cửa hang, khiến công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ đối mặt nhiều khó khăn và tiềm ẩn không ít nguy cơ mất an toàn.

Theo kết quả xác minh, Hang Đá Sập trước đây là hang Thương nghiệp K600, nơi tập kết lương thực, thực phẩm, vũ khí, đạn dược để bảo đảm hậu cần cho các chiến trường, trong đó có Mặt trận Quảng Đà. Các nhân chứng lịch sử kể lại rằng, khoảng ngày 25/4/1969, sau khi bị lộ vị trí, khu vực này bị máy bay và pháo binh đối phương đánh phá dữ dội, làm sập cửa hang, chôn vùi nhiều cán bộ, chiến sĩ bên trong.

Đại tá Trần Hữu Ích (Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Đà Nẵng) cho biết, để triển khai công tác tìm kiếm, quy tập tại Hang Đá Sập, đơn vị đã chủ động xác minh thông tin, thu thập tư liệu, gặp gỡ nhân chứng lịch sử và tổ chức hội thảo khoa học nhằm làm rõ các dữ liệu liên quan. Đây không phải là một hang đơn lẻ mà là cả một hệ thống hang động. Qua hơn nửa thế kỷ, nhiều thông tin về các khu vực khác vẫn đang tiếp tục được thu thập. Trước mắt, qua kết quả hội thảo và đối chiếu các nguồn tư liệu, cơ quan chức năng xác định có thông tin về 8 liệt sĩ hy sinh tại khu vực Hang Đá Sập.

Hiện, việc tổ chức khai quật khu vực Hang Đá Sập gặp rất nhiều khó khăn do địa hình hiểm trở, đường lên hang phải đi bộ hơn một giờ qua núi dốc, trong khi bên trong vẫn còn nhiều bom, đạn, vật liệu nổ sót lại và kết cấu hang đã bị sập sau nhiều thập kỷ.

Hơn nửa thế kỷ trôi qua, nhiều dấu tích chiến tranh vẫn còn hiện hữu trong lòng hang như: Dép cao su, dép rọ, vải dù, áo mưa, pin đại, dây thông tin, dao, ví cá nhân, lon cá hộp, bàn chải đánh răng, đạn súng AK cùng khu vực cất giữ khoảng 18 - 20 quả đạn cối cỡ 82mm và đạn pháo 105mm. Tại khu vực được xác định là nơi bị bom đánh sập, lực lượng chức năng đã phát hiện một đôi dép rọ nữ cùng nhiều di vật khác và một đoạn xương ống chân dài khoảng 30- 40 cm nằm lộ thiên trong hang.

“Khảo sát hiện trường, chúng tôi xác định phải xây dựng phương án hết sức chặt chẽ, có sự tư vấn của các cơ quan chuyên môn, đặc biệt là lực lượng công binh, để đánh giá đầy đủ nguy cơ, bảo đảm tuyệt đối an toàn cho cán bộ, chiến sĩ trong suốt quá trình thực hiện nhiệm vụ”, Đại tá Trần Hữu Ích chia sẻ.

Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố quyết tâm tổ chức tìm kiếm với mục tiêu đưa các liệt sĩ trở về nơi an nghỉ trang nghiêm tại các nghĩa trang quê nhà. Lực lượng tham gia nhiệm vụ đã được huấn luyện kỹ lưỡng, sẵn sàng dựng lán, bám hiện trường nhiều ngày trong rừng cho đến khi hoàn thành nhiệm vụ.

Hoạt động tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Hang Đá Sập là một phần trong Chiến dịch “500 ngày đêm” hoàn thành ước nguyện của các anh hùng liệt sĩ, thể hiện quyết tâm của toàn quân trong công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ còn thất lạc.

Đại tá Trần Hữu Ích khẳng định, thế hệ hôm nay được sống trong hòa bình, độc lập và chứng kiến sự phát triển của đất nước, trong khi nhiều cán bộ, chiến sĩ vẫn còn nằm lại nơi núi rừng sau hơn 50 năm. Vì vậy, trong suốt thời gian thực hiện nhiệm vụ, cán bộ, chiến sĩ sẽ dựng lán, bám rừng để tổ chức tìm kiếm cho đến khi hoàn thành nhiệm vụ. Việc đưa các liệt sĩ trở về không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà còn là trách nhiệm, nghĩa cử thiêng liêng và sự tri ân của thế hệ hôm nay đối với những người đã ngã xuống vì Tổ quốc.

Ông Mai Thanh Sang, Chủ tịch UBND xã Hà Nha cho biết, thực hiện Chiến dịch “500 ngày đêm”, địa phương đã chủ động phối hợp với Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Đà Nẵng khảo sát thực địa, cung cấp thông tin, tham gia xác minh các dấu tích lịch sử và hỗ trợ quá trình tổ chức tìm kiếm tại Hang Đá Sập. Việc phát hiện, quy tập hài cốt các liệt sĩ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ góp phần tri ân các anh hùng liệt sĩ nhân kỷ niệm Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7, mà còn giáo dục truyền thống cách mạng, lòng yêu nước cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

Ngay sau lễ động thổ ngày 12/7, Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Đà Nẵng đã huy động lực lượng, phương tiện và các đơn vị chuyên môn triển khai công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ theo phương án đã được phê duyệt, bảo đảm tuyệt đối an toàn trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Với quyết tâm của lực lượng làm nhiệm vụ cùng sự phối hợp của các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương, công tác tìm kiếm được triển khai khẩn trương, hướng tới mục tiêu sớm quy tập các hài cốt liệt sĩ về nơi an nghỉ. Theo kế hoạch, lễ truy điệu và an táng sẽ được tổ chức vào ngày 14/7 tại Nghĩa trang Liệt sĩ xã Hà Nha, khép lại hành trình hơn nửa thế kỷ đi tìm đồng đội - những người đã anh dũng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.