Hiệp hội Ô tô, Xe máy, Xe đạp Việt Nam kiến nghị phát triển trạm sạc xe điện theo hướng mở

Xe máy và mô hình trạm đổi pin xe điện của thương hiệu Selex. Ảnh: Văn Xuyên/Bnews/vnanet.vn

Trước xu thế chuyển đổi xanh và mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero vào năm 2050), Hiệp hội Ô tô, Xe máy, Xe đạp Việt Nam (VAMOBA) vừa có văn bản số 121/2025/CV-VAMOBA gửi Thủ tướng Chính phủ kiến nghị về việc phát triển hệ thống trạm sạc xe điện theo hướng mở.

Theo Chủ tịch VAMOBA Phạm Cường, những năm qua, Việt Nam đã ban hành nhiều chính sách khuyến khích giao thông điện hóa, tạo điều kiện để các tập đoàn và doanh nghiệp đầu tư mạnh vào hạ tầng sạc. Nhiều dự án quy mô lớn đã được triển khai như V-Green (Vingroup) lắp đặt hàng nghìn trạm sạc trên toàn quốc, PVOIL – PV Power phối hợp tích hợp trạm sạc tại hệ thống cây xăng, cùng các doanh nghiệp như TMT Motors, Dat Bike, EBOOST tham gia mở rộng mạng lưới. 

VAMOBA đánh giá đây là tín hiệu tích cực cho quá trình chuyển đổi năng lượng. Tuy nhiên, nhiều hệ thống trạm sạc hiện nay chỉ phục vụ cho xe cùng thương hiệu, hạn chế khả năng tiếp cận của doanh nghiệp khác. Thực trạng này tiềm ẩn nguy cơ hình thành thế độc quyền hạ tầng, gây khó cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa, đặc biệt là hội viên trong nước khi tham gia thị trường, đồng thời làm giảm quyền lựa chọn của người tiêu dùng.

Hiệp hội cho rằng hạ tầng trạm sạc xe điện là tài sản công cộng mang tính chiến lược, gắn liền với an ninh năng lượng và phát triển bền vững của ngành công nghiệp xe điện quốc gia. Nếu để hình thành mô hình khép kín, Việt Nam có thể đối diện với tình trạng “khóa hệ sinh thái”, lệ thuộc vào một số tập đoàn lớn và mất cơ hội phát triển công nghiệp hỗ trợ trong nước.

Ngược lại, việc xây dựng hệ thống sạc mở, có chuẩn kết nối chung và cơ chế sử dụng minh bạch sẽ giúp hình thành thị trường cạnh tranh lành mạnh, thu hút nguồn vốn xã hội hóa, khuyến khích đổi mới công nghệ và đảm bảo lợi ích của người tiêu dùng.

Từ kinh nghiệm của Liên minh châu Âu, Nhật Bản và Hàn Quốc, VAMOBA nhấn mạnh ba yếu tố quyết định thành công trong phổ cập xe điện gồm: chuẩn sạc chung, hạ tầng mở và cơ chế quản lý minh bạch.

Trên cơ sở đó, Hiệp hội kiến nghị Thủ tướng Chính phủ xem xét một số giải pháp trọng tâm. Đó là ban hành bộ tiêu chuẩn kỹ thuật và quy định pháp lý đối với hệ thống trạm sạc mở; xây dựng tiêu chuẩn quốc gia về chuẩn sạc chung và giao thức kết nối, đảm bảo mọi phương tiện đủ điều kiện kỹ thuật đều có thể sử dụng, không phân biệt thương hiệu.

Bên cạnh đó là quy định rõ nguyên tắc không độc quyền, cho phép các hãng xe khác sử dụng hạ tầng theo cơ chế thương mại minh bạch.

Cùng với đó là công khai giá dịch vụ và thông tin hạ tầng, tăng cường giám sát của cơ quan quản lý. Song song đó là ban hành chính sách hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tham gia đầu tư phát triển hạ tầng trạm sạc mở, trong đó ưu tiên về quỹ đất, thuế và vốn vay ưu đãi cho các doanh nghiệp trong nước. Đồng thời, khuyến khích mô hình liên kết – đồng đầu tư nhằm tạo sự tham gia rộng rãi của doanh nghiệp.

Đại diện VAMOBA cho biết, Hiệp hội cam kết đồng hành cùng Chính phủ trong việc xây dựng chính sách, tư vấn kỹ thuật, phản ánh ý kiến doanh nghiệp hội viên và hỗ trợ cơ quan quản lý trong quá trình triển khai.