Ngành ô tô Đức chịu sức ép lớn từ lợi nhuận, việc làm và cạnh tranh

Công nhân làm việc trên dây chuyền sản xuất xe điện ID 3 của Tập đoàn sản xuất xe hơi Đức Volkswagen (VW) ở Dresden, miền Đông Đức. Ảnh: AFP/TTXVN

Theo báo Le Monde của Pháp, ngành công nghiệp ô tô Đức đang trải qua giai đoạn khó khăn với doanh số và lợi nhuận sụt giảm, giá trị vốn hóa trên thị trường chứng khoán đi xuống và hàng loạt kế hoạch cắt giảm việc làm.

Những diễn biến này đang gây sức ép lớn đối với các tập đoàn chủ chốt như Volkswagen, Mercedes-Benz và Porsche, đồng thời tác động tới hàng trăm nghìn lao động và nhiều địa phương vốn phụ thuộc đáng kể vào ngành ô tô.

Ngày 21/9, công đoàn IG Metall tổ chức hơn 280 cuộc tập trung trên toàn nước Đức với khoảng 175.000 người tham gia, theo số liệu do công đoàn công bố, nhằm phản đối tình trạng cắt giảm việc làm và yêu cầu bảo đảm tương lai ngành ô tô.

Các hoạt động diễn ra tại những trung tâm sản xuất lớn như Wolfsburg, Hannover, Salzgitter, Munich, Ingolstadt và khu vực Stuttgart, cũng như tại nhiều cơ sở của các doanh nghiệp cung ứng linh kiện.

Theo IG Metall, khoảng 50.000 việc làm trong ngành ô tô Đức đã bị cắt giảm trong năm 2025. Số liệu của Cơ quan Thống kê Đức cho thấy đến cuối nửa đầu năm 2026, ngành này chỉ còn khoảng 691.500 lao động, mức thấp nhất kể từ năm 2005.

Việc làm tại các nhà sản xuất ô tô giảm 6,1%, trong khi các doanh nghiệp cung ứng giảm 7,6%. Sự suy giảm việc làm cũng gây sức ép lên tài chính của các địa phương, vốn có nguồn thu liên quan đến lợi nhuận doanh nghiệp và thuế thu nhập.

Khó khăn của ngành ô tô Đức còn thể hiện rõ trên thị trường vốn. Ngày 21/9, Volkswagen, tập đoàn sản xuất ô tô lớn nhất châu Âu, phải rời khỏi chỉ số Euro Stoxx 50, nơi quy tụ 50 doanh nghiệp có vốn hóa lớn nhất khu vực đồng euro.

Trước đó, Stellantis cũng rời chỉ số này vào tháng 9/2025. Hiện trong số các nhà sản xuất ô tô Đức, chỉ còn BMW và Mercedes-Benz, cùng Ferrari của Italy, duy trì vị trí trong chỉ số.

Volkswagen chịu tác động đáng kể từ những khó khăn của Porsche, thương hiệu có đóng góp lợi nhuận quan trọng cho tập đoàn. Biên lợi nhuận hoạt động của Porsche, từng đạt 18% năm 2023, được dự báo chỉ còn tối đa 7,5% trong năm 2026. Giá trị vốn hóa của Porsche đã giảm 62% kể từ năm 2023, trong bối cảnh doanh số tại Trung Quốc suy yếu và các chính sách thuế quan của Mỹ tạo thêm sức ép.

Volkswagen hiện nắm 75,4% vốn trong Porsche và đã phải ghi giảm 6 tỷ euro giá trị khoản đầu tư này. Tập đoàn chỉ còn kỳ vọng biên lợi nhuận hoạt động khoảng 1% trong năm 2026, so với 2,8% năm 2025 và thấp hơn đáng kể mức 4-5,5% từng được dự kiến.

Đầu tháng 9, Volkswagen cũng ký thỏa thuận với IG Metall về chương trình tiết giảm chi phí, trong đó có kế hoạch cắt giảm thêm 50.000 việc làm vào năm 2030.

Mercedes-Benz cũng chịu sức ép tương tự. Biên lợi nhuận hoạt động của tập đoàn trong nửa đầu năm 2026 chỉ đạt 4%, giảm mạnh so với mức 10% năm 2024.

Chiến lược tập trung vào phân khúc xe siêu sang không giúp Mercedes duy trì khả năng định giá như trước, trong khi các nhà sản xuất Trung Quốc ngày càng có khả năng cung cấp những mẫu xe cao cấp với mức giá cạnh tranh.

Trước sức ép chi phí, Mercedes-Benz đang xem xét lại một trong những thành quả mang tính biểu tượng của ngành công nghiệp Đức.

Ngày 18/9, tập đoàn xác nhận mong muốn nâng thời gian làm việc từ 35 lên 38 giờ/tuần mà không tăng lương. Chế độ 35 giờ/tuần, được IG Metall giành được từ năm 1985 cho ngành luyện kim và cơ khí, từng được xem là một dấu mốc quan trọng của phong trào công đoàn Đức. 

Những khó khăn hiện nay cho thấy mô hình công nghiệp dựa nhiều vào ô tô của Đức đang chịu tác động đồng thời từ nhiều yếu tố, trong đó có sự suy giảm việc làm, lợi nhuận và sức cạnh tranh trên các thị trường lớn.

Sự cạnh tranh ngày càng mạnh từ các nhà sản xuất Trung Quốc, đặc biệt tại thị trường Trung Quốc, cùng tác động của chính sách thuế quan Mỹ đang tạo thêm áp lực đối với các tập đoàn Đức.

Diễn biến này không chỉ ảnh hưởng tới các doanh nghiệp và người lao động mà còn đặt ra vấn đề đối với hệ sinh thái công nghiệp rộng lớn gồm các nhà cung ứng, các địa phương và hệ thống đào tạo nghề của Đức.

Ngành ô tô từng là một trong những trụ cột của nền kinh tế Đức, tạo ra nhiều việc làm ổn định và có mức thu nhập cao. Việc ngành này thu hẹp quy mô đang buộc các doanh nghiệp phải điều chỉnh chiến lược, giảm chi phí và xem xét lại những mô hình sản xuất, lao động vốn được duy trì trong nhiều thập kỷ.

Trong bối cảnh chuyển đổi của ngành ô tô toàn cầu, những khó khăn của các tập đoàn Đức cho thấy áp lực cạnh tranh đang chuyển từ các yếu tố truyền thống như thương hiệu và chất lượng sang cả chi phí, công nghệ, thị trường và khả năng thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của ngành.