Hoàn thiện cơ chế quản lý tài sản kết cấu hạ tầng thủy lợi

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư quy định về quản lý, tính hao mòn và trích khấu hao tài sản kết cấu hạ tầng thủy lợi, với nhiều nội dung sửa đổi theo hướng nâng mức nguyên giá xác định tài sản cố định và tăng thẩm quyền cho địa phương trong việc quyết định thời gian, tỷ lệ hao mòn.

Việc xây dựng dự thảo xuất phát từ yêu cầu hoàn thiện khung pháp lý khi Bộ Tài chính đang trình Chính phủ Nghị định mới thay thế quy định hiện hành về quản lý, sử dụng và khai thác tài sản kết cấu hạ tầng thủy lợi.

Nhiều nội dung liên quan đến phạm vi điều chỉnh, xác định nguyên giá, mức hao mòn, trích khấu hao và chế độ báo cáo tài sản được đề xuất sửa đổi, bổ sung, đòi hỏi Thông tư hướng dẫn phải điều chỉnh tương ứng để bảo đảm đồng bộ với hệ thống pháp luật về quản lý tài sản công và phù hợp với đặc thù lĩnh vực thủy lợi.

Trước đó, thực hiện quy định tại Nghị định 08/2025/NĐ-CP quy định việc quản lý, sử dụng và khai thác tài sản kết cấu hạ tầng thủy lợi, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 24/2025/TT-BTC hướng dẫn việc tính hao mòn, trích khấu hao đối với tài sản kết cấu hạ tầng thủy lợi, tạo cơ sở pháp lý để các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp thực hiện kế toán và báo cáo tài sản theo quy định. Tuy nhiên, quá trình triển khai cho thấy một số quy định chưa bao quát hết các tình huống phát sinh trong thực tế.

Theo Bộ Tài chính, tài sản kết cấu hạ tầng thủy lợi bao gồm nhiều loại như đập, hồ chứa, trạm bơm, hệ thống kênh dẫn nước… được hình thành từ nhiều nguồn khác nhau và phần lớn đã đưa vào sử dụng từ lâu.

Công tác xác định nguyên giá, giá trị còn lại, tính hao mòn và trích khấu hao thời gian qua cơ bản được thực hiện, góp phần hoàn thiện cơ sở dữ liệu tài sản công và nâng cao hiệu quả quản lý. Tuy vậy, yêu cầu thực tiễn đặt ra cần có hướng dẫn chi tiết hơn, đặc biệt trong các trường hợp đặc thù.

Một nội dung đáng chú ý tại dự thảo là điều chỉnh tiêu chuẩn xác định tài sản cố định. Theo đó, tài sản kết cấu hạ tầng thủy lợi được xác định là tài sản cố định khi có thời gian sử dụng từ một năm trở lên và nguyên giá từ 30 triệu đồng trở lên. So với quy định hiện hành tại Thông tư số 24/2025/TT-BTC (mức 10 triệu đồng), ngưỡng nguyên giá đã được nâng lên nhằm phù hợp với đặc thù tài sản hạ tầng quy mô lớn và bảo đảm thống nhất với các lĩnh vực chuyên ngành khác.

Dự thảo cũng tái khẳng định nguyên tắc quản lý tài sản theo quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công, yêu cầu các cơ quan, đơn vị quản lý chặt chẽ cả về hiện vật và giá trị, ghi chép đầy đủ toàn bộ tài sản hiện có vào sổ kế toán.

Để khắc phục vướng mắc phát sinh, dự thảo bổ sung quy định cụ thể về xác định nguyên giá đối với từng trường hợp như: tài sản hình thành từ mua sắm; đầu tư xây dựng; được giao, điều chuyển; phát hiện thừa qua kiểm kê; hoặc tiếp nhận lại sau khi hết thời hạn chuyển nhượng quyền khai thác.

Đối với tài sản đầu tư xây dựng, nguyên giá được xác định theo giá trị quyết toán được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Trường hợp chưa có quyết toán hoặc phải điều chỉnh theo kết luận thanh tra, kiểm toán, dự thảo cho phép ghi nhận theo nguyên giá tạm tính để hạch toán, đồng thời quy định rõ trách nhiệm hoàn thiện hồ sơ và điều chỉnh khi có số liệu chính thức.

Bên cạnh đó, dự thảo đề xuất bãi bỏ quy định về sử dụng “giá công trình mẫu” do không còn phù hợp; yêu cầu loại trừ các giá trị không thuộc hạ tầng thủy lợi khi xác định nguyên giá. Khi phát sinh thay đổi nguyên giá, đơn vị quản lý phải lập biên bản, xác định lại giá trị làm căn cứ tính hao mòn và điều chỉnh sổ kế toán; việc thuê doanh nghiệp thẩm định giá phải tuân thủ pháp luật về giá.

Nguyên tắc tính hao mòn cũng được làm rõ đối với các trường hợp đặc thù như: tài sản chưa tính đủ hao mòn nhưng không còn nhu cầu sử dụng; tài sản đã tính đủ hao mòn nhưng vẫn tiếp tục khai thác; tài sản cho thuê hoặc chuyển nhượng có thời hạn quyền khai thác; hay khai thác theo hình thức hỗn hợp.

Theo định hướng của dự thảo, việc hoàn thiện quy định không chỉ nhằm bảo đảm tính thống nhất pháp lý mà còn tăng cường phân cấp cho địa phương trong quản lý tài sản kết cấu hạ tầng thủy lợi, qua đó nâng cao tính chủ động, trách nhiệm và hiệu quả sử dụng tài sản công.