Phân cấp, khai thác tối đa nguồn lực tài sản công

Ông Nguyễn Tân Thịnh, Cục trưởng Cục Quản lý công sản (Bộ Tài chính), cho biết năm 2026, quản lý tài sản công sẽ được triển khai theo hướng khai thác tối đa nguồn lực, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm vi phạm.

Theo ông Nguyễn Tân Thịnh, tài sản công vừa là cơ sở vật chất phục vụ hoạt động quản lý nhà nước và cung cấp dịch vụ công, vừa là nguồn lực quan trọng cho phát triển. Do đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là quản lý chặt chẽ, tiết kiệm, đúng tiêu chuẩn, định mức mà còn phải khai thác hiệu quả, tránh lãng phí.

Tư duy mới đặt ra là không giữ tài sản theo tâm lý “an toàn” nếu không sử dụng, bởi điều đó đồng nghĩa với lãng phí. Tài sản cần được đưa vào khai thác thông qua cơ chế công khai, minh bạch như đấu giá, đấu thầu.

Cùng với đó, Bộ Tài chính tiếp tục đẩy mạnh phân cấp cho các bộ, ngành, địa phương và không can thiệp vào các nội dung cụ thể thuộc thẩm quyền của đơn vị sử dụng tài sản. Các địa phương cũng được khuyến nghị phân cấp sâu hơn cho sở, ngành, đơn vị trực thuộc, trong bối cảnh nguồn lực quản lý có hạn, để cơ quan quản lý nhà nước tập trung vào hoạch định chính sách và giám sát thực hiện.

Ông Nguyễn Tân Thịnh nhấn mạnh, phân cấp, phân quyền mạnh phải gắn với tăng cường kiểm tra và xử lý vi phạm. Cục Quản lý công sản đã thành lập Phòng Kiểm tra và xử lý vi phạm nhằm nâng cao hiệu lực quản lý. Khi không trực tiếp quyết định các vấn đề cụ thể, nhiệm vụ trọng tâm sẽ là kiểm tra việc thực hiện; nếu phát hiện sai phạm sẽ kiên quyết xử lý theo quy định, bảo đảm kỷ cương, kỷ luật trong quản lý, sử dụng tài sản công.

Năm 2025 đánh dấu sự thay đổi mạnh mẽ về tổ chức bộ máy trong toàn hệ thống chính trị. Những điều chỉnh này kéo theo yêu cầu cấp thiết phải rà soát, hoàn thiện đồng bộ cơ chế quản lý tài sản công để bảo đảm tương thích với mô hình mới. Theo đánh giá, nếu không kịp thời sửa đổi, bổ sung quy định và chuẩn hóa quy trình quản lý, việc vận hành chính quyền địa phương hai cấp sẽ gặp nhiều vướng mắc về cơ sở pháp lý và tổ chức thực hiện.

Ông Nguyễn Tân Thịnh cho biết riêng lĩnh vực công sản đã xây dựng 38 văn bản quy phạm pháp luật trong năm 2025; đến nay 30 văn bản đã được ban hành, gồm Luật, Nghị định, Quyết định của Thủ tướng Chính phủ và các Thông tư hướng dẫn. Bước sang đầu năm 2026, thêm 3 văn bản tiếp tục được ký ban hành, đồng thời nhiều dự thảo khác đang được hoàn thiện. Theo ông Thịnh, các điều chỉnh này không chỉ phục vụ yêu cầu phân cấp, phân quyền trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp mà còn thể hiện sự thay đổi căn bản về tư duy quản lý tài sản công theo hướng minh bạch, rõ trách nhiệm và nâng cao hiệu quả sử dụng.

Cùng với hoàn thiện khung khổ pháp lý, việc sắp xếp trụ sở, nhà đất và các tài sản công khác được triển khai đồng bộ nhằm bảo đảm ổn định hoạt động của bộ máy sau sáp nhập, hợp nhất. Thời điểm đầu triển khai, một số địa phương còn lúng túng trong bố trí trụ sở làm việc cho các cơ quan cấp tỉnh, huyện, xã theo mô hình mới. Tuy nhiên, với cơ chế cho phép bố trí linh hoạt của Thủ tướng Chính phủ, mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã vận hành thông suốt, không xảy ra gián đoạn về cơ sở vật chất.

Một điểm nhấn đáng chú ý là kết quả xử lý tài sản dôi dư. Đến nay, 25.885 cơ sở nhà, đất dôi dư tại các địa phương đã được phê duyệt phương án xử lý. Quá trình thực hiện được giám sát chặt chẽ, bảo đảm đúng tiến độ và yêu cầu đề ra, góp phần hạn chế lãng phí và từng bước đưa tài sản vào khai thác hiệu quả hơn.

Song song với đó, đợt tổng kiểm kê tài sản công trên phạm vi cả nước đã hoàn thành, bao quát toàn bộ tài sản cố định và tài sản kết cấu hạ tầng. Theo Cục trưởng Cục Quản lý công sản, kết quả kiểm kê không chỉ giúp xác lập bức tranh đầy đủ về quy mô tài sản mà còn nhận diện rõ những khoảng trống trong cơ chế quản lý, đặc biệt là quy định về tính hao mòn và xác định giá trị đối với tài sản hạ tầng./.

Thùy Dương