Hôm nay 1/1: Hộ kinh doanh chính thức bỏ thuế khoán

Đây được xem là thay đổi lớn trong quản lý thuế đối với khu vực kinh tế cá thể, hướng tới minh bạch, công bằng và phù hợp hơn với thực tế hoạt động kinh doanh.

Ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính) nhấn mạnh, việc xóa bỏ thuế khoán có ý nghĩa then chốt trong việc cải cách quản lý thuế và thúc đẩy sự phát triển của kinh tế tư nhân.

Theo ông Mai Sơn, thay đổi này giúp nâng cao tính minh bạch và công bằng trong thu thuế. Khi chuyển từ khoán sang tự kê khai và nộp thuế theo doanh thu thực tế, cơ quan thuế có thể nắm bắt chính xác hơn năng lực kinh doanh của từng hộ, đồng thời bảo đảm nguyên tắc “tự khai, tự nộp, tự chịu trách nhiệm”.

Cục Thuế cũng cho hay đã có hơn 18.300 hộ kinh doanh nộp thuế khoán tự nguyện chuyển sang phương pháp kê khai trước thời điểm 1/1/2026 và hơn 3.200 hộ chuyển lên mô hình doanh nghiệp.

Ngày 10/12, Quốc hội đã thông qua Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025. Theo quy định mới, hộ kinh doanh không còn phải nộp thuế môn bài mà chỉ thực hiện nghĩa vụ thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân. Ngưỡng doanh thu chịu thuế được nâng lên 500 triệu đồng/năm, cao gấp 5 lần so với mức 100 triệu đồng trước đây.

Theo Bộ Tài chính, với quy định này, dự kiến khoảng 2,3 triệu hộ kinh doanh sẽ không phải nộp thuế, chiếm khoảng 90% tổng số hộ kinh doanh trên cả nước. Việc nâng ngưỡng chịu thuế nhằm giảm gánh nặng nghĩa vụ tài chính, hỗ trợ nhóm hộ kinh doanh nhỏ, siêu nhỏ, đồng thời khuyến khích khu vực kinh tế cá thể phát triển bền vững hơn.

Cơ quan quản lý dự kiến phân hộ kinh doanh thành 4 nhóm theo quy mô doanh thu. Nhóm có doanh thu dưới 500 triệu đồng mỗi năm không phải nộp VAT và thuế thu nhập cá nhân, nhưng cần kê khai doanh thu mỗi năm một lần. Các hộ có doanh thu từ 500 triệu đến dưới 3 tỷ đồng một năm là nhóm 2, được chọn tính thuế thu nhập cá nhân trên doanh thu hoặc lợi nhuận. Mức thu mỗi năm từ 3 đến dưới 50 tỷ đồng thuộc nhóm 3 và nhóm 4 là trên 50 tỷ đồng. Hộ kinh doanh thuộc hai nhóm này dự kiến tính thuế thu nhập cá nhân trên lãi (doanh thu - chi phí).

Bên cạnh đó, việc sử dụng hóa đơn điện tử cũng được áp dụng rõ ràng hơn; trong đó hộ có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên bắt buộc phải sử dụng hóa đơn điện tử, các hộ còn lại được khuyến khích áp dụng để thuận tiện trong quản lý, kê khai và đối chiếu dữ liệu.

Trong ngày đầu chuyển sang cơ chế mới, nhiều hộ kinh doanh cho biết vừa kỳ vọng vừa lo lắng. Bà Trần Thị Dung, chủ một cửa hàng tạp hóa tại phường Hoa Lư (tỉnh Ninh Bình), cho biết trước đây nộp thuế khoán khá đơn giản, mỗi tháng biết trước số tiền phải đóng. Nay chuyển sang kê khai, bà phải ghi chép doanh thu, chi phí và làm quen với hóa đơn điện tử, ban đầu có phần áp lực nhưng đổi lại là cảm giác minh bạch và công bằng hơn.

Anh Nguyễn Bảo Sơn, kinh doanh quán ăn tại Hà Nội, cho rằng điểm tích cực lớn nhất là việc nâng ngưỡng chịu thuế. Doanh thu của quán chưa đến 500 triệu đồng mỗi năm nên theo quy định mới anh không phải nộp thuế, nhờ đó giảm được chi phí và có thêm nguồn lực để duy trì hoạt động kinh doanh.

Bên cạnh đó, không ít hộ có doanh thu trung bình tỏ ra băn khoăn về yêu cầu sổ sách, chứng từ và việc tách bạch dòng tiền cá nhân với dòng tiền kinh doanh. Thực tế hai tháng qua, cơ quan thuế đã triển khai đợt cao điểm hỗ trợ hộ và cá nhân kinh doanh trong quá trình chuyển đổi sang phương thức quản lý, kê khai mới. Việc này giúp người kinh doanh nắm rõ quy định, giảm tâm lý lo lắng, lúng túng ban đầu và hạn chế sai sót khi thực hiện kê khai, nộp thuế theo yêu cầu mới.

Theo các chuyên gia thuế, để thích ứng với cơ chế mới, hộ kinh doanh cần chủ động rà soát doanh thu để xác định đúng nhóm, kiểm kê hàng tồn kho tại thời điểm chuyển đổi, đăng ký và làm quen với hóa đơn điện tử, chuẩn bị sổ sách kế toán, cập nhật thông tin đăng ký kinh doanh và thuế, mở tài khoản ngân hàng riêng cho hoạt động kinh doanh và thực hiện kê khai đúng hạn trên ứng dụng eTax Mobile. Kỳ kê khai đầu tiên đối với đa số hộ kinh doanh là quý I/2026, nộp chậm nhất ngày 30/4/2026, nhưng việc chuẩn bị sổ sách, hóa đơn cần được thực hiện ngay từ đầu năm.