Hợp tác năng lượng tái tạo là tương lai ASEAN

Theo phóng viên TTXVN tại Kuala Lumpur, bằng cách kết nối các nguồn năng lượng đa dạng của Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) và cho phép dòng điện xuyên biên giới hiệu quả hơn, các nước thành viên ASEAN có thể tăng cường khả năng phục hồi của khu vực và khai thác năng lượng tái tạo ở quy mô lớn hơn.

Đây là khẳng định của Bộ trưởng Kinh tế Malaysia Akmal Nasrullah tại khai mạc Hội nghị năng lượng bền vững quốc tế (ISES) 2026, diễn ra ngày 11-12/8 tại Kuala Lumpur.

Phát biểu tại ISES ngày 11/8, Bộ trưởng Akmal Nasrullah cho rằng Lưới điện ASEAN cần được các nước chung tay đẩy nhanh thực hiện.

Đây không chỉ là mạng lưới truyền tải điện mà còn đòi hỏi các quy định tương thích, quy tắc thị trường minh bạch, thỏa thuận thương mại có khả năng huy động vốn, thuộc tính năng lượng tái tạo đáng tin cậy và sự phân bổ hợp lý giữa chi phí và lợi ích.

Bộ trưởng Akmal Nasrullah nhấn mạnh ASEAN cần xây dựng lòng tin thông qua các hệ thống đáng tin cậy để theo dõi các thuộc tính của năng lượng tái tạo, ngăn chặn việc tính hai lần và xác minh các tuyên bố về môi trường.

Bộ trưởng Akmal Nasrullah khẳng định Malaysia hoan nghênh sự hợp tác sâu rộng hơn trong thương mại điện năng xuyên biên giới, hiện đại hóa lưới điện, lưu trữ năng lượng, tài chính bền vững, nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và phát triển nhân tài cũng như các khuôn khổ năng lượng tái tạo khu vực đáng tin cậy. Malaysia sẵn sàng hợp tác và hành động hướng tới tương lai năng lượng an toàn, giá cả phải chăng, bền vững và được chia sẻ. Thông qua Sàn giao dịch năng lượng Malaysia (ENEGEM), quốc gia này đang củng cố khuôn khổ thương mại điện tái tạo xuyên biên giới, bằng cách sử dụng các kết nối hiện có.

Bộ trưởng Akmal Nasrullah cho biết Lộ trình chuyển đổi năng lượng quốc gia của Malaysia đang theo đuổi 70% năng lượng tái tạo trong công suất lắp đặt vào năm 2050, với mục tiêu gần nhất là 35% vào năm 2030. Điều này sẽ đòi hỏi đầu tư vào sản xuất, lưới điện, lưu trữ, công nghệ và kỹ năng. Tuy nhiên, Bộ trưởng Akmal Nasrullah khẳng định không quốc gia nào có thể đạt được khả năng phục hồi năng lượng lâu dài nếu thiếu sự hợp tác khu vực.

Tại các phiên thảo luận, các diễn giả đều cho rằng hội nhập năng lượng khu vực, đặc biệt là thông qua Lưới điện ASEAN mạnh mẽ, là điều "hiển nhiên" cho sự phát triển kinh tế, an ninh năng lượng và quá trình chuyển đổi năng lượng công bằng. Những thuận lợi và khó khăn cho việc thực hiện cũng như các giải pháp cũng được chỉ ra. Trong số các giải pháp, có việc phát triển các mẫu Hợp đồng mua bán điện (PPA) và kết nối lưới điện tốt; đơn giản hóa quy trình thu hồi đất và cấp phép.

Trả lời câu hỏi của phóng viên TTXVN bên lề ISES 2026, ông Abdul Razib Dawood - CEO Trung tâm Năng lượng ASEAN (AEC) nhấn mạnh các nước thành viên cần đẩy nhanh thực hiện Kế hoạch hành động hợp tác năng lượng ASEAN trên 7 lĩnh vực hợp tác đã xác định gồm: Lưới điện ASEAN, năng lượng tái tạo, hiệu quả & tiết kiệm năng lượng, chuyển đổi than sạch, hợp tác khí đốt tự nhiên, năng lượng hạt nhân dân sự, hợp tác chính sách và quy hoạch.

Ông Dawood khẳng định tính cấp thiết của Kế hoạch và việc đa dạng hóa nguồn cung năng lượng, nhất là việc chuyển sang năng lượng tái tạo. Ông cho biết cuộc họp Bộ trưởng Năng lượng ASEAN ở Manila (Philippines) vào tháng 10 tới sẽ nhấn mạnh tính cấp bách trong việc đẩy nhanh quá trình chuyển đổi năng lượng trên khắp 11 quốc gia thành viên.

Tại ISES 2026, Chính phủ Malaysia đã công bố hàng chục dự án khí sinh học, sinh khối và thủy điện nhỏ đủ điều kiện tham gia gói đầu tư năng lượng tái tạo năm 2026 - thông qua chương trình Biểu giá điện ưu đãi FiT - với tổng giá trị 4,3 tỷ RM (hơn 1 tỷ USD).

Đặc biệt, Malaysia chính thức ra mắt Chính sách và Kế hoạch hành động hiệu quả năng lượng quốc gia 2026 - 2035 (NEEAP 2.0) do PETRA xây dựng nhằm vạch ra giai đoạn tiếp theo của các sáng kiến tiết kiệm năng lượng. Trong đó, Malaysia đặt mục tiêu tiết kiệm hơn 85 tỷ RM chi phí tiện ích, cắt giảm 11,6% nhu cầu năng lượng - tương đương giảm 26.108 kiloton (Kt) - vào năm 2035.

Trước đó, kết quả thực hiện NEEAP 1.0 (2016-2025) đã giúp Malaysia tiết kiệm điện năng 60.886 GWh, vượt mục tiêu 52.233 GWh. Điều này tương đương với việc giảm ước tính 35,6 triệu tấn khí thải carbon dioxide và tiết kiệm khoảng 16,1 tỷ RM.

ISES 2026 có chủ đề “Tầm nhìn năng lượng bền vững xuyên biên giới” do Bộ Chuyển đổi năng lượng và nước (PETRA) Malaysia chủ trì, bao gồm các phiên thảo luận chuyên gia về hợp tác năng lượng khu vực, tính linh hoạt của lưới điện, lưu trữ năng lượng, tài chính bền vững, năng lượng sinh học, hiệu quả năng lượng & quản lý nhu cầu, năng lượng tái tạo thế hệ tiếp theo, nhiên liệu sạch và các giải pháp đổi mới nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi năng lượng bền vững của ASEAN.