Huế ứng dụng AI trong quản lý chất thải, thay đổi hành vi của người dân

Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên (WWF) đã phối hợp với Trung tâm Giám sát và Điều hành đô thị thông minh (HueIOC) triển khai một chuỗi giải pháp ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) vào công tác giám sát, xử lý hành vi vi phạm liên quan đến rác thải nhằm ứng dụng chuyển đổi số trong công tác quản lý chất thải. Bước đầu, Dự án này đã mang lại hiệu quả thiết thực, góp phần thay đổi hành vi của người dân trong việc xả thải rác.

Kết nối đa chiều

Dự án được triển khai theo mô hình "Kết nối đa chiều". AI được tích hợp vào hệ thống camera giám sát để tự động nhận diện rác thải, phát hiện hành vi vi phạm và chuyển cảnh báo ngay sang ứng dụng Hue-S. Toàn bộ dữ liệu được cập nhật theo thời gian thực, giúp giảm tối đa sự can thiệp thủ công. Người dân là trung tâm của mô hình. Thông qua Hue-S, mọi người có thể dễ dàng gửi phản ánh, tham gia khảo sát hoặc trực tiếp tham gia các hoạt động cộng đồng như "Chủ nhật xanh", "Thử thách làm cho Huế sạch hơn". Chính sự tham gia chủ động này giúp tạo ra một vòng tuần hoàn: Từ giám sát - phản ánh - hành động - thay đổi thói quen. Ngoài ra, toàn bộ dữ liệu về vị trí thùng rác, điểm tập kết, lượng rác thu gom được số hóa và tích hợp vào hệ thống bản đồ thông minh. Điều này không chỉ giúp chính quyền ra quyết định kịp thời, minh bạch, mà còn cho phép người dân và doanh nghiệp tiếp cận thông tin công khai, đồng hành cùng quản lý đô thị.

Ông Trần Trọng Hiếu, Giám đốc Trung tâm HueIOC nhấn mạnh: "Chúng tôi xác định đây không chỉ là một Dự án ngắn hạn, mà là nền móng cho chiến lược xây dựng Huế trở thành "thành phố xanh – thông minh – di sản". Định hướng sắp tới tập trung vào ba trụ cột: Công nghệ, kinh tế tuần hoàn và văn hóa cộng đồng". Về công nghệ, Trung tâm HueIOC sẽ mở rộng ứng dụng AI tại các điểm du lịch, khu dân cư trọng điểm; phát triển hệ thống phân tích dữ liệu lớn để dự báo xu hướng phát sinh rác thải. Mục tiêu là từ quản lý bị động sang quản lý chủ động, thậm chí là dự báo trước.

Trung tâm sẽ định hướng gắn phân loại rác với tái chế, tái sử dụng, biến "rác thành tài nguyên". Nhựa có thể tái chế thành vật liệu xây dựng, rác hữu cơ có thể sản xuất phân bón sinh học. Nếu làm tốt, đây không chỉ là giải pháp môi trường, mà còn là cơ hội phát triển kinh tế mới cho người dân.

"Chúng tôi sẽ đẩy mạnh giáo dục, truyền thông để phân loại rác trở thành nếp sống văn minh, hình thành "văn hóa sống xanh" đặc trưng của người Huế. Đồng thời, chia sẻ dữ liệu để mỗi người dân, mỗi du khách đều có thể tham gia vào quản lý rác thải một cách thuận tiện" ông Trần Trọng Hiếu chia sẻ.

Thay đổi hành vi của người dân

Giám đốc Trung tâm HueIOC khẳng định: "Bước đầu, Dự án đã đem lại những hiệu quả rõ rệt. Thông qua việc tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) vào hệ thống camera giám sát, hệ thống đã tự động phát hiện và cảnh báo các hành vi xả rác, vi phạm vệ sinh môi trường. Điều này giúp tiết kiệm đáng kể nguồn nhân lực, giảm khâu xác minh thủ công vốn mất nhiều thời gian, đồng thời nâng cao độ chính xác trong việc nhận diện và phân loại rác.

Quan trọng hơn, dữ liệu từ hệ thống được kết nối, cung cấp với ứng dụng Hue-S, tạo ra cơ chế giám sát cộng đồng. Người dân có thể cùng chính quyền phản ánh, theo dõi và hành động. Đây là điểm mới quan trọng – chuyển từ quản lý "tập trung, một chiều" sang "quản lý thông minh, đa chiều" với sự đồng hành của xã hội.

Đại diện Dự án "Huế - Đô thị giảm nhựa ở miền Trung Việt Nam" cho biết, qua các hoạt động cộng đồng và phong trào, cuộc thi trên Hue-S. Hàng chục tấn rác đã được phân loại và thu gom, trong đó có hàng nghìn kg rác hữu cơ, nhựa, kim loại, giấy… đã được phân loại, xử lý đúng cách. Đây là minh chứng rõ ràng cho thấy, khi khoa học công nghệ gắn với sự đồng hành của cộng đồng sẽ góp phần tạo nên thay đổi tích cực cho môi trường và diện mạo cảnh quan đô thị.

Chị Hồ Thị Thanh An, trú tại phường Thuận Hóa chia sẻ: Môi trường Huế ngày càng được cải thiện. Trên các đường phố ít có rác, bụi bẩn. Đặc biệt, ý thức khi xả thải rác của mỗi người dân sống trong khu dân cư được thay đổi, mọi người đều có trách nhiệm trong việc bảo vệ môi trường sống chung. Cùng với đó, thành phố cũng đã tuyên truyền rộng rãi việc phân loại rác, công tác giám sát xử lý rác của người dân đã làm cho mọi người phải thay đổi thói quen xấu, và luôn xả rác đúng nơi quy định. Chị mong muốn, thành phố sẽ áp dụng rộng hơn nữa mô hình giám sát hành vi xả rác ở các khu dân, để người dân nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường, chung tay cùng thành phố Huế xây dựng đô thị xanh, sạch và đẹp.

Ông Trần Trọng Hiếu, Giám đốc Trung tâm HueIOC khẳng định, Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên là một đối tác chiến lược quan trọng của Trung tâm. Nhờ sự hợp tác trong dự án này, Trung tâm đã được tiếp cận được công nghệ tiên tiến, nguồn lực hỗ trợ cũng như kinh nghiệm quốc tế về giảm nhựa và phân loại rác. Các cuộc thi, chiến dịch truyền thông của Tổ chức đồng hành đã thu hút hàng nghìn người dân tham gia, tạo hiệu ứng lan tỏa xã hội mạnh mẽ. Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiêncòn giúp kết nối sáng kiến của Huế với mạng lưới toàn cầu, nâng cao hình ảnh của thành phố như một đô thị tiên phong về chuyển đổi xanh. Nhờ vậy, Huế không chỉ giải quyết bài toán rác thải tại chỗ, mà còn định vị Huế trên bản đồ quốc tế như một thành phố thân thiện môi trường, gắn kết di sản và phát triển bền vững.