Hướng chuyển đổi nâng giá trị cho tôm càng xanh

Trong bối cảnh đó, việc chuyển đổi từ tư duy "sản lượng" sang nâng cao "giá trị" đang trở thành hướng đi cần thiết. Mô hình nuôi tôm càng xanh lột xen canh trong mương vườn, ruộng lúa ở Vĩnh Long mở ra hướng đi mới cho nông dân, giúp tăng giá trị con tôm càng xanh gấp hai lần so với trước.

Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp An Thạnh Nguyễn Hữu Nam, người đầu tiên thực hiện thành công mô hình nuôi tôm càng xanh lột ở xã Thạnh Phú (Vĩnh Long) cho biết, từ lâu tôm càng xanh được người dân vùng nước lợ xem như vật nuôi mang lại giá trị kinh tế cao so với các loại cá. Tuy nhiên, theo cách nuôi truyền thống, nông dân thường chờ tôm đạt kích cỡ lớn, vỏ cứng cáp mới tiến hành thu hoạch đồng loạt. Cách làm này tuy mang lại sản lượng cao, nhưng lại vấp phải sự cạnh tranh gay gắt về giá cả, chi phí thức ăn lớn; nhất là tôm chỉ có thể bán khi còn sống thì chất lượng thịt mới được đảm bảo, nếu cấp đông con tôm càng xanh thịt không được chất lượng như mong muốn.

Trong khi đó, tôm mới lột vỏ mềm ăn rất ngon, nhưng hầu như không thấy bán trên thị trường. Do đó, sau hơn một năm tìm tòi nghiên cứu kỹ thuật, anh  Nam đã hoàn thiện quy trình kỹ thuật nuôi, cho ra sản phẩm tôm càng lột cấp đông để bán ra thị trường. Mở ra hướng đi mới cho nông dân nuôi con tôm càng xanh tại địa phương.

Anh Nguyễn Hữu Nam phân tích, sự chuyển hướng sang khai thác tôm càng xanh lột (tôm lột) là một bước ngoặt, sát nhu cầu thực tế của thị trường. Về mặt sinh học, để tôm càng xanh lớn lên buộc phải trải qua nhiều kỳ lột xác. Trong khoảng 12 đến 24 giờ sau khi lột, lớp vỏ mới của tôm vô cùng mềm mại. Lúc này, toàn bộ con tôm từ đầu đến đuôi đều có thể ăn được, không bỏ đi phần nào. Thịt tôm lột không chỉ giữ được độ ngọt lịm, săn chắc mà còn cung cấp lượng canxi dồi dào, hàm lượng cholesterol thấp, được giới sành ăn và các nhà hàng cao cấp săn đón.

Sau khi hoàn thiện quy trình kỹ thuật, anh Nam đưa ý tưởng trình bày trước Ban lãnh đạo hợp tác xã và nhận được sự đồng thuận. Hợp tác xã thống nhất lựa chọn đây là hướng sản xuất chiến lược nhằm nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm địa phương. Hiện tại, tôm càng xanh nuôi trong ruộng lúa khoảng 5 tháng có giá khoảng 180.000 đồng/kg. Sau đó, hợp tác xã sẽ thu mua rồi nuôi thêm khoảng 1 tháng để thu hoạch tôm lột. Hiện sản phẩm tôm càng xanh lột cấp đông của hợp tác xã có giá 360.000 đồng/kg đối với loại 12 con/kg và 320.000 đồng/kg đối với loại 16 con/kg.

Không chỉ nâng cao giá trị kinh tế, sản phẩm tôm càng xanh lột còn được người tiêu dùng đánh giá cao về chất lượng, nhờ giữ được độ tươi ngon, giá trị dinh dưỡng cao và màu sắc hấp dẫn sau khi chế biến. Đặc biệt, người tiêu dùng có thể ăn nguyên con mà không cần bóc vỏ, thuận tiện trong chế biến nhiều món ăn đa dạng. Các nhà hàng, điểm thu mua cũng ghi nhận chất lượng vượt trội của sản phẩm, từ đó mở rộng cơ hội tiêu thụ trên thị trường. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong việc xây dựng thương hiệu cho tôm càng xanh địa phương.

Hợp tác xã Nông nghiệp An Thạnh hiện có 151 thành viên, với tổng diện tích nuôi tôm càng xanh trong ruộng lúa khoảng 50ha. Hợp tác xã đã xây dựng được hệ thống liên kết thu mua nguyên liệu ngay tại địa phương, bảo đảm toàn bộ quy trình sản xuất khép kín, kiểm soát chất lượng từ đầu vào đến đầu ra. Đây là yếu tố quan trọng giúp nâng cao giá trị sản phẩm, đồng thời tạo đầu ra ổn định cho người nuôi tôm trong vùng. Hiện tại, sản phẩm tôm càng xanh lột của hợp tác xã được công nhận sản phẩm đạt tiêu chuẩn OCOP 3 sao, đồng thời đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ cho quy trình sản xuất với nhãn hiệu “Tôm càng lột xứ dừa”.

Trong thời gian tới, hợp tác xã Nông nghiệp An Thạnh  đặt mục tiêu xây dựng thương hiệu riêng, mở rộng liên kết vùng nguyên liệu trên địa bàn, tạo sản lượng lớn đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường từ đó vừa giúp nâng cao giá trị sản phẩm gấp 2 lần, vừa góp phần đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo việc làm ổn định cho người dân

Ông Nguyễn Văn Đức, nông dân ở xã Thạnh Phú chia sẻ, với 2 ha lúa kết hợp nuôi xen tôm càng xanh, mỗi năm ông thu được 3-5 tấn tôm càng xanh. Tuy nhiên, tôm càng xanh chủ yếu bán cho thương lái với giá cả bấp bênh. Nếu hợp tác xã chuyển giao kỹ thuật, ký kết tiêu thụ sản phẩm tôm càng xanh lột sẽ tạo điều kiện tốt để người dân phát triển sản xuất, tăng thu nhập kinh tế bền vững trong thời gian tới.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, toàn tỉnh có diện tích nuôi trồng thủy sản khoảng 92.420 ha. Trong đó, diện tích nuôi tôm nước lợ khoảng 71.300 ha. Các mô hình nuôi tôm càng xanh trong vườn dừa, nuôi tôm càng xanh xen ruộng lúa phát huy hiệu quả, giúp nông dân tăng thêm thu nhập trên cùng diện tích đất canh tác. Bên cạnh đó, mô hình nuôi tôm càng xanh lột mang tính đột phá, tăng giá trị sản phẩm, phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp hiện đại, thích ứng với điều kiện biến đổi khí hậu hiện nay.