IMF cảnh báo khủng hoảng thị trường từ hệ thống tài chính mã hóa

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) vừa đưa ra cảnh báo việc chuyển đổi hạ tầng giao dịch của Phố Wall sang các hệ thống dựa trên công nghệ blockchain có thể đẩy nhanh tốc độ lan rộng của các cuộc khủng hoảng tài chính, vượt quá khả năng ứng phó của các cơ quan quản lý, bất chấp việc công nghệ này hứa hẹn sẽ cắt giảm chi phí và loại bỏ sự chậm trễ trong thanh toán.

Trong báo cáo công bố ngày 2/4, ông Tobias Adrian, đại diện IMF, nhấn mạnh rằng "mã hóa" - số hóa các tài sản như cổ phiếu, trái phiếu và tiền mặt thành các mã thông báo kỹ thuật số trên sổ cái dùng chung - không chỉ đơn thuần là cải thiện hiệu suất mà là một cuộc tái thiết toàn diện cấu trúc tài chính toàn cầu.

Hiện nay, các ngân hàng, tổ chức thanh toán bù trừ và các tập đoàn quản lý tài sản hàng đầu như BlackRock và JPMorgan Chase đã bắt đầu triển khai các dự án thí điểm về tài chính mã hóa. Hầu hết các doanh nghiệp đều kỳ vọng những tiến bộ về công nghệ sẽ giúp tối ưu hóa phí giao dịch và đơn giản hóa việc mua bán các tài sản truyền thống.

Vào tháng 9/2025, sàn giao dịch Nasdaq đã đệ trình lên Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) đề xuất cho phép mã hóa cổ phiếu để giao dịch trên các nền tảng có sự quản lý. Đầu năm nay, Sàn Giao dịch Chứng khoán New York (NYSE) cũng thông báo đang xây dựng một nền tảng sử dụng công nghệ blockchain để cho phép giao dịch cổ phiếu được mã hóa và các quỹ hoán đổi danh mục (ETF) xuyên suốt 24/7. Chủ tịch SEC Paul Atkins đã bày tỏ sự ủng hộ đối với xu hướng mã hóa này.

Mặc dù công nghệ blockchain giúp đẩy nhanh tốc độ xử lý giao dịch và loại bỏ độ trễ thanh toán, nhưng ông Tobias Adrian cho rằng chính ưu điểm này lại là một lỗ hổng tiềm ẩn. Ông giải thích, các sự kiện căng thẳng có khả năng diễn ra nhanh hơn, để lại ít thời gian hơn cho sự can thiệp tùy ý.  Chuyên gia của IMF lưu ý rằng chính sự chậm trễ trong thanh toán đóng vai trò như một lớp đệm giúp các ngân hàng trung ương và cơ quan quản lý có thời gian can thiệp trong các cuộc khủng hoảng.

Theo báo cáo của IMF, các sự cố gây căng thẳng thị trường có khả năng diễn biến nhanh hơn, khiến các cơ quan chức năng có ít thời gian hơn để thực hiện các biện pháp can thiệp có tính quyết định. Trong các cuộc khủng hoảng trước đây, độ trễ thanh toán đóng vai trò như một "vùng đệm", giúp các ngân hàng trung ương và cơ quan quản lý có thêm thời gian để can thiệp.

Trong một hệ thống thanh toán tức thì và liên tục 24/7, các lệnh gọi ký quỹ sẽ ập đến gần như ngay lập tức. Trong khi đó, các công cụ cứu trợ khẩn cấp của ngân hàng trung ương hiện nay chủ yếu được thiết kế để ứng phó với các cuộc khủng hoảng diễn ra trong giờ hành chính.

Bên cạnh đó, ông Tobias cũng so sánh các loại tiền ổn định (stablecoin) do tư nhân phát hành — vốn đang được sử dụng ngày càng nhiều làm tài sản thanh toán — với các quỹ thị trường tiền tệ: chúng hoạt động tốt trong điều kiện bình thường nhưng rất dễ bị tổn thương trước các đợt tháo chạy của nhà đầu tư.

Ông Adrian khuyến nghị các nhà hoạch định chính sách cần chủ động ứng phó với sự tái phân bổ cấu trúc về niềm tin và rủi ro. Các giải pháp đề xuất bao gồm việc neo giữ hoạt động thanh toán vào các loại tiền tệ an toàn và làm rõ địa vị pháp lý của tài sản mã hóa.

"Cửa sổ cơ hội để định hình kiến trúc của hệ thống tài chính mã hóa đang mở ra, nhưng nó sẽ không tồn tại mãi mãi. Các nhà hoạch định chính sách cần hành động quyết liệt thay vì chỉ phản ứng thụ động trước những biểu hiện của sự thay đổi kỹ thuật số", báo cáo nhấn mạnh.