Iran đóng eo biển Hormuz, nguy cơ chấn động thị trường dầu mỏ

Tàu thuyền neo ngoài khơi thị trấn Khasab, Oman, chờ qua eo biển Hormuz ngày 29/5/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Theo phóng viên TTXVN tại Trung Đông, Bộ Chỉ huy Trung tâm Khatam al-Anbiya của Iran ngày 20/6 tuyên bố đóng eo biển Hormuz đối với hoạt động hàng hải, với lý do Mỹ vi phạm các cam kết trong thỏa thuận chấm dứt xung đột gần đây giữa hai bên và Israel tiếp tục các hoạt động quân sự tại miền Nam Liban.

Trong tuyên bố được phát trên truyền hình nhà nước Iran, Bộ Chỉ huy Khatam al-Anbiya cho biết việc đóng cửa eo biển Hormuz là "bước đi đầu tiên" nhằm đáp trả điều mà Tehran cho là vi phạm cam kết của đối phương. Cơ quan này cảnh báo Iran có thể triển khai thêm các biện pháp khác nếu các hành động mà nước này coi là gây hấn tiếp tục diễn ra.

Phía Iran cáo buộc Mỹ không thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ theo Bản ghi nhớ chấm dứt xung đột vừa đạt được giữa hai nước, đồng thời cho rằng Israel vẫn liên tục vi phạm thỏa thuận ngừng bắn tại miền Nam Liban, tiếp tục các hoạt động quân sự và chưa rút lực lượng khỏi một số khu vực ở miền Nam nước này.

Eo biển Hormuz là một trong những tuyến hàng hải chiến lược quan trọng nhất thế giới, kết nối Vịnh Péc-xích (Persian) với Ấn Độ Dương. Khoảng 20% lượng dầu mỏ giao dịch toàn cầu được vận chuyển qua khu vực này. Bất kỳ động thái hạn chế hoặc gián đoạn lưu thông hàng hải nào tại Hormuz đều có thể tác động đáng kể tới thị trường năng lượng quốc tế và hoạt động thương mại toàn cầu.

Động thái mới nhất của Iran diễn ra trong bối cảnh căng thẳng khu vực tiếp tục ở mức cao bất chấp những nỗ lực ngoại giao nhằm duy trì thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran cũng như ngăn chặn nguy cơ xung đột lan rộng tại Trung Đông.

Cuộc đàm phán Mỹ-Iran lẽ ra được tổ chức ngày 19/6 tại Thụy Sĩ nhằm tiếp tục triển khai thỏa thuận chấm dứt xung đột tại Trung Đông và hướng tới một giải pháp lâu dài, song đã bị hoãn. Hiện chưa có thông báo về thời điểm nối lại đàm phán. Tiến trình đàm phán đang bị “phủ bóng” do Israel tiến hành không kích tại miền Nam Liban ngày 20/6.

Cùng ngày 20/6, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho biết các đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner, đã đến Thụy Sĩ để đàm phán về vấn đề Iran. Trong một cuộc phỏng vấn với hãng Fox News, ông Vance nói rằng có kế hoạch đến Thụy Sĩ và khả năng cuộc đàm phán có thể bắt đầu sớm nhất là trong ngày 21/6.

Về phía Iran, truyền hình nhà nước cũng cho biết Tehran sẽ cử một phái đoàn tới Thụy Sĩ để tiến hành các cuộc đàm phán với Mỹ liên quan đến việc triển khai thỏa thuận tạm thời chấm dứt xung đột giữa hai nước.

Trong một tuyên bố, Bộ Ngoại giao Thụy Sĩ cho biết các nhà ngoại giao của nhiều quốc gia cùng ngày nhóm họp tại khu nghỉ dưỡng Burgenstock, gần thành phố Lucerne, miền Trung nước này, nhằm duy trì đối thoại về thỏa thuận sơ bộ giữa Mỹ và Iran.

Tuy nhiên, bộ trên không cung cấp thêm thông tin chi tiết. Bộ Ngoại giao Thụy Sĩ nhấn mạnh nước này tiếp tục “cung cấp địa điểm kín và tin cậy” nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các cuộc đàm phán tại Burgenstock về việc thực thi Bản ghi nhớ giữa Mỹ và Iran.

Trong khi đó, một nguồn tin ngoại giao cho rằng cuộc họp trên mang tính chất chuẩn bị cho cuộc đàm phán chính. Đài truyền hình công cộng RTS của Thụy Sĩ đưa tin các phái đoàn kỹ thuật của Mỹ và Iran, cùng 2 nước trung gian hòa giải là Qatar và Pakistan, đã tham gia cuộc thảo luận. 

Bộ Ngoại giao Pakistan cũng cho biết các cuộc đàm phán kỹ thuật giữa Mỹ và Iran sẽ diễn ra trong ngày 21/6 tại Thụy Sĩ.