Iran và Liban lập đơn vị giám sát việc thực thi biên bản ghi nhớ với Mỹ

Ngày 28/6, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cho biết nước này và Liban đã nhất trí thành lập một "đơn vị kiểm soát xung đột" với sự tham gia của Mỹ, nhằm giám sát việc thực hiện bản ghi nhớ (MoU) giữa Tehran và Washington, trong đó bao gồm các điều khoản có liên quan tới tình hình Liban.

Trong cuộc điện đàm với người đồng cấp Liban Nabih Berri, ông Ghalibaf nhấn mạnh việc chấm dứt giao tranh và giúp những người dân Liban trở lại sau khi phải di tản do xung đột, bên cạnh việc Israel rút quân khỏi các khu vực chiếm đóng ở Liban, là những phần quan trọng trong Điều 1 của MoU giữa Tehran và Washington.

Quang cảnh eo biển Hormuz. Ảnh: THX/TTXVN phát

Về phần mình, Chủ tịch Quốc hội Liban cáo buộc Israel đang coi thường chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Liban.

Cùng ngày, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei kêu gọi thiết lập một thời gian biểu sớm nhất có thể cho việc "rút quân vô điều kiện" của Israel khỏi các khu vực chiếm đóng ở Liban.

Quan chức này nêu rõ việc thực thi đầy đủ Điều 1 của MoU là điều kiện quan trọng để đạt được một thỏa thuận cuối cùng và lâu dài nhằm thiết lập sự ổn định trong khu vực.

Trong một diễn biến liên quan, Ngoại trưởng Iran, ông Abbas Araghchi, đang ở thăm Iraq, đã có các cuộc hội kiến riêng rẽ với Tổng thống nước chủ nhà Nizar Amedi và Thủ tướng Ali al-Zaidi để thảo luận về MoU giữa Tehran và Washington nhằm chấm dứt xung đột.

Thông báo của Văn phòng Tổng thống Iraq cho biết Tổng thống Amedi đã nhấn mạnh tầm quan trọng của đối thoại trong việc thúc đẩy một môi trường khu vực ổn định hơn và mở đường cho các thỏa thuận lâu dài nhằm giải quyết các vấn đề còn tồn đọng.

Trong khi đó, Văn phòng truyền thông của Thủ tướng Iraq nêu rõ ông Al-Zaidi đã khẳng định ủng hộ việc ưu tiên chấm dứt các cuộc giao tranh và lựa chọn đối thoại cũng như đàm phán là con đường hướng tới việc tăng cường sự ổn định trong khu vực.

Tại các cuộc hội kiến, Ngoại trưởng Araghchi đã đánh giá cao vai trò của Iraq trong việc kiềm chế các cuộc khủng hoảng và thu hẹp những bất đồng.

Theo phóng viên TTXVN tại vùng Vịnh, Ngoại trưởng Araghchi lưu ý các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz không nên thiết lập các tuyến hàng hải ngoài hành lang do Tehran quy định,  đồng thời cảnh báo động thái này có thể làm gia tăng căng thẳng và cản trở quá trình khôi phục hoàn toàn hoạt động vận tải qua tuyến đường biển chiến lược này.

Ngoại trưởng Araghchi nhấn mạnh mọi nỗ lực thiết lập "các cơ chế hoặc tuyến hàng hải riêng" ngoài khuôn khổ đã thống nhất sẽ dẫn đến "những tình huống phức tạp hơn" và kéo dài thời gian khôi phục hoạt động bình thường tại eo biển Hormuz. Ông Araghchi cũng kêu gọi các bên tuân thủ MoU và không làm chệch hướng tiến trình đàm phán.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng tuyên bố sẽ xử lý nghiêm hơn đối với các tàu không tuân thủ quy định lưu thông mà Tehran áp dụng tại eo biển Hormuz.

Theo biên bản ghi nhớ giữa Mỹ và Iran, Tehran cam kết bảo đảm hoạt động đi lại an toàn của các tàu thương mại giữa Vịnh Péc-xích (Persian) và biển Oman trong thời hạn 60 ngày.

Tuy nhiên, trong những ngày gần đây, nhiều tàu thương mại được cho là đã lựa chọn di chuyển gần bờ biển Oman thay vì hành lang do Iran kiểm soát, làm gia tăng nguy cơ va chạm trên tuyến hàng hải vốn vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới.