JICA đồng hành cùng Việt Nam chuyển đổi mô hình tăng trưởng với gói hỗ trợ 4 trụ cột

Tại buổi họp báo giữa kỳ tài khóa 2026 diễn ra vào ngày 7/10, Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) đã công bố gói hỗ trợ mới mang tính toàn diện nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng của Việt Nam. Đồng thời, phía JICA khẳng định sẵn sàng mở rộng nguồn vốn vay để đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế trong giai đoạn then chốt sắp tới.

Phát biểu tại cuộc họp báo, ông Kobayashi Yosuke, Trưởng đại diện Văn phòng JICA Việt Nam, nhấn mạnh rằng nhiều năm qua, tăng trưởng kinh tế của Việt Nam chủ yếu dựa vào các ngành sản xuất thâm dụng lao động, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và quá trình hội nhập với thị trường toàn cầu. Mô hình này đã mang lại những thành quả đáng ghi nhận và đưa Việt Nam trở thành một trong những nền kinh tế năng động nhất châu Á.

Tuy nhiên, để đạt mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045, Việt Nam đang tìm kiếm các động lực tăng trưởng mới. JICA xem đây là thời điểm quan trọng để đồng hành cùng chương trình cải cách của Chính phủ Việt Nam, nâng tầm Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện giữa hai nước.

Nhằm hỗ trợ Việt Nam thực hiện thành công bước chuyển mình chiến lược, JICA đã xây dựng gói hỗ trợ tổng thể gồm 4 trụ cột mang tính bổ trợ chặt chẽ lẫn nhau, bám sát chương trình cải cách của Việt Nam cũng như tầm nhìn chung đã được lãnh đạo hai nước Việt Nam và Nhật Bản thống nhất.

Trước hết, xác định nguồn nhân lực chính là "trái tim" của quá trình đổi mới, JICA sẽ tập trung thúc đẩy hợp tác nghiên cứu và đào tạo trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Ông Kobayashi Yosuke cho biết JICA sẽ tập trung vào các lĩnh vực chiến lược được kỳ vọng đóng vai trò ngày càng quan trọng trong tương lai của Việt Nam như công nghệ vũ trụ, công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), chuyển đổi số. Ngoài ra, một mục tiêu quan trọng khác là thúc đẩy “tuần hoàn chất xám” giữa Nhật Bản và Việt Nam, thông qua tăng cường giao lưu giữa sinh viên, nhà nghiên cứu, kỹ sư và doanh nhân của hai nước, để tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo được lưu chuyển mạnh mẽ hơn.

Nguồn nhân lực chất lượng cao và nền tảng công nghệ số sẽ tạo tiền đề quan trọng cho trụ cột tiếp theo: phát triển doanh nghiệp trong nước và hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Trưởng đại diện Văn phòng JICA nhận định Việt Nam đã đạt được nhiều thành công trong việc thu hút đầu tư nước ngoài trong nhiều thập kỷ qua. Theo ông, thách thức tiếp theo là bảo đảm các doanh nghiệp trong nước có thể tham gia tích cực hơn vào các hoạt động có giá trị gia tăng cao, nâng cao năng lực cạnh tranh và trở thành những mắt xích quan trọng trong mạng lưới sản xuất toàn cầu. Nhằm giúp các doanh nghiệp Việt Nam nâng tầm cạnh tranh và hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, JICA chú trọng hỗ trợ chuyển giao công nghệ, kết nối kinh doanh và mở rộng khả năng tiếp cận tài chính. Đáng chú ý, cơ quan này cũng dự kiến mở rộng hợp tác sang các lĩnh vực then chốt đối với an ninh kinh tế như năng lượng, khoáng sản thiết yếu, an ninh lương thực, an ninh hàng hải.

Song song với việc phát triển doanh nghiệp trong nước, JICA xác định trụ cột tiếp theo trong gói hỗ trợ trên là cải thiện môi trường đầu tư. Ông Kobayashi Yosuke nhấn mạnh một môi trường đầu tư thuận lợi là yếu tố then chốt cho tăng trưởng bền vững. Ông cho biết các nhà đầu tư cần sự minh bạch, khả năng dự đoán, tính hiệu quả và niềm tin vào các thể chế. Trên nền tảng hợp tác trong lĩnh vực pháp luật và tư pháp lâu năm với Việt Nam, JICA tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam hoàn thiện hệ thống pháp luật, nâng cao hiệu quả bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, cải thiện chính sách thuế và đổi mới mô hình quản trị. Những cải cách này không chỉ tạo niềm tin vững chắc cho các nhà đầu tư quốc tế mà còn đem lại lợi ích trực tiếp cho toàn bộ cộng đồng doanh nghiệp trong nước.

Trụ cột cuối cùng trong định hướng hỗ trợ của JICA dành cho Việt Nam là hạ tầng chiến lược. JICA cam kết tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam trong việc nâng cấp cơ sở vật chất cho giáo dục và nghiên cứu, hạ tầng công nghệ tiên tiến, hạ tầng đô thị chiến lược như: đường sắt đô thị, cảng biển, đường bộ, cầu, hệ thống thoát nước, hệ thống xử lý nước thải. Ông Kobayashi Yosuke lưu ý điểm đặc biệt trong phương thức hợp tác của JICA là chú trọng chuyển giao công nghệ từ các doanh nghiệp và tổ chức Nhật Bản cho các đối tác Việt Nam, giúp Việt Nam từng bước tự chủ và nâng cao năng lực công nghiệp dài hạn trong tương lai.

Cũng tại sự kiện, thông tin về khả năng đáp ứng nguồn vốn cho Việt Nam đã thu hút sự chú ý đặc biệt từ giới truyền thông. Ông Fukuda Chihiro, Phó Trưởng đại diện JICA phụ trách các dự án vốn vay, chia sẻ rằng trong bối cảnh Việt Nam đang đặt mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn 2026-2030, nhu cầu nguồn vốn là rất lớn. Để góp phần đáp ứng nhu cầu vốn của Chính phủ Việt Nam trong chặng đường này, ông Fukuda Chihiro cho biết JICA đặt mục tiêu trong những năm tới sẽ tăng các khoản cam kết và cho vay lên hơn 100 tỷ yen mỗi năm (tương đương gần 650 triệu USD).

JICA tin rằng những nỗ lực này sẽ góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045, đồng thời tăng cường hơn nữa quan hệ hợp tác Việt Nam - Nhật Bản trong các lĩnh vực ngày càng quan trọng đối với an ninh kinh tế và phát triển bền vững.