Kết luận thanh tra chuyên đề cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tại Bộ Nội vụ

Bộ Nội vụ đã hoàn thành việc sắp xếp đối với 43 trong tổng số 45 cơ sở nhà, đất

Theo kết luận thanh tra, Bộ Nội vụ là cơ quan của Chính phủ thực hiện chức năng quản lý Nhà nước trên nhiều lĩnh vực. Sau khi hợp nhất Bộ Nội vụ và Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội từ ngày 1/3/2025, 26 cơ quan, đơn vị thuộc và trực thuộc bộ quản lý, sử dụng 45 cơ sở nhà, đất; đến ngày 30/4/2026 còn 44 cơ sở sau khi chuyển giao 1 cơ sở cho Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Y tế.

Qua thanh tra xác định, Bộ Nội vụ có 12 cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp, trong đó có 7 cơ sở dôi dư trước thời điểm hợp nhất và 5 cơ sở phát sinh sau khi hợp nhất.

Kết luận thanh tra đánh giá Bộ Nội vụ đã quán triệt, triển khai việc sắp xếp lại, xử lý cơ sở nhà, đất theo quy định của pháp luật; các văn bản chỉ đạo, điều hành, phê duyệt phương án được ban hành đúng thẩm quyền. Bộ đã giao Vụ Kế hoạch - Tài chính chủ trì tham mưu, rà soát; thủ trưởng các đơn vị trực thuộc chịu trách nhiệm theo dõi, tổ chức thực hiện tại đơn vị.

Đối với công tác kiểm kê, kê khai và quản lý cơ sở dữ liệu, các đơn vị đã thực hiện kiểm kê, rà soát, lập danh mục cơ sở nhà, đất thuộc phạm vi quản lý; cập nhật dữ liệu trên phần mềm tổng kiểm kê quốc gia; báo cáo Bộ Tài chính kết quả kiểm kê, phương án xử lý và lấy ý kiến địa phương đối với phương án chuyển giao, trả lại cơ sở nhà, đất.

Trong công tác lập, thẩm định, phê duyệt và tổ chức thực hiện phương án sắp xếp lại, xử lý cơ sở nhà, đất, Bộ Nội vụ đã hoàn thành việc sắp xếp đối với 43 trong tổng số 45 cơ sở nhà, đất thuộc phạm vi quản lý.

Nhiều cơ sở nhà, đất để trống toàn bộ hoặc một phần trong thời gian dài

Bên cạnh những kết quả đạt được, kết luận thanh tra chỉ rõ nhiều hạn chế, thiếu sót. Về công tác kiểm kê, kê khai, quản lý hồ sơ và cơ sở dữ liệu, có 10 cơ sở nhà, đất có hồ sơ pháp lý chưa đầy đủ theo quy định; trong đó có các trường hợp chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, chưa cập nhật giá trị quyền sử dụng đất hoặc đồng thời tồn tại cả hai nội dung trên. Ngoài ra, có 1 cơ sở không mở sổ theo dõi tài sản nhà, đất theo quy định.

Qua kiểm tra hiện trạng quản lý, sử dụng, Thanh tra Chính phủ xác định nhiều cơ sở nhà, đất để trống toàn bộ hoặc một phần trong thời gian dài; nhiều trường hợp phát sinh tranh chấp, lấn chiếm kéo dài; một số cơ sở sử dụng diện tích vượt định mức, tiêu chuẩn.

Đối với các cơ sở dôi dư trước thời điểm sắp xếp tổ chức bộ máy, có 4 cơ sở để trống toàn bộ hoặc một phần nhà, đất trên 12 tháng; 3 cơ sở có diện tích bị lấn chiếm, phát sinh tranh chấp, trong đó có những trường hợp chưa được xử lý dứt điểm từ các năm 1980, 1988 và 1997. Đối với các cơ sở dôi dư sau thời điểm sắp xếp tổ chức bộ máy, có 1 cơ sở để trống toàn bộ nhà, đất gần 14 tháng và 4 cơ sở để trống toàn bộ hoặc một phần nhà, đất dưới 12 tháng.

Kết luận thanh tra cũng xác định có 3 cơ sở nhà, đất sử dụng diện tích sử dụng chung vượt định mức, tiêu chuẩn theo quy định. Tại cơ sở Nhà khách người có công thuộc Văn phòng Bộ Nội vụ ở số 168 Hai Bà Trưng, phường Tân Định, Thành phố Hồ Chí Minh, đơn vị đã thực hiện hoạt động kinh doanh đối với đối tượng ngoài diện người có công trong thời gian chưa được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt Đề án sử dụng tài sản công vào mục đích kinh doanh theo quy định. Đồng thời, đơn vị chưa kê khai, nộp tiền thuê đất đối với hoạt động sử dụng nhà, đất công vào mục đích kinh doanh, cho thuê theo quy định của pháp luật.

Đối với cơ sở tại số 2 phố Trạm, phường Long Biên, thành phố Hà Nội, kết luận thanh tra xác định có 2 địa điểm cho tư nhân thuê, mượn, nhưng trong quá trình thực hiện đã sử dụng đất không đúng quy định của Đề án sử dụng tài sản công. Việc cho thuê đã chấm dứt từ ngày 31/12/2025 và địa điểm đã được hoàn trả nguyên trạng.

Theo kết luận thanh tra, có 9 cơ sở nhà, đất có thể khơi thông nguồn lực ngay, với tổng diện tích đất 66.078m² và tổng diện tích sàn xây dựng 4.583 m².

Thanh tra Chính phủ cũng chỉ rõ nguyên nhân chủ quan là công tác chỉ đạo, đôn đốc, kiểm tra chưa kịp thời; hồ sơ quản lý nhà, đất chưa được cập nhật đầy đủ; công chức tham mưu chưa nắm vững các quy định về đất đai, xây dựng, tài chính, kế toán. Về nguyên nhân khách quan, kết luận nêu pháp luật hiện hành chưa hướng dẫn cụ thể việc xác định tiêu chuẩn, định mức sử dụng đất; chưa quy định rõ trách nhiệm của địa phương trong việc chậm trả lời phương án sắp xếp nhà, đất; chưa có cơ chế đặc thù để xử lý các trường hợp nhà, đất bị lấn chiếm, tranh chấp, chồng lấn. Bên cạnh đó, nhiều cơ sở nhà, đất có lịch sử pháp lý phức tạp, hồ sơ chưa hoàn thiện; quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy diễn ra trong thời gian ngắn; sự phối hợp của một số địa phương trong xử lý nhà, đất còn chậm.

Kiến nghị rà soát hoạt động sử dụng tài sản công vào mục đích kinh doanh

Trên cơ sở kết quả thanh tra, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Chính phủ ban hành văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn cụ thể việc xác định tiêu chuẩn, định mức sử dụng đất làm cơ sở chung cho việc điều chuyển, sắp xếp, sử dụng đối với trụ sở nhà và đất.

Đối với Bộ Nội vụ, Thanh tra Chính phủ kiến nghị chỉ đạo các đơn vị liên quan khẩn trương khắc phục những hạn chế, thiếu sót; rà soát hoạt động sử dụng tài sản công vào mục đích kinh doanh; xác định đầy đủ các nghĩa vụ tài chính để thực hiện theo quy định; kiểm tra việc cho thuê, cho mượn đất; hoàn thiện hồ sơ pháp lý, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; cập nhật giá trị quyền sử dụng đất và tài sản; giải quyết các trường hợp tranh chấp, lấn chiếm; đồng thời rà soát, xem xét trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan theo quy định của pháp luật.

Thanh tra Chính phủ cũng kiến nghị Bộ Nội vụ sớm phê duyệt phương án sắp xếp đối với các cơ sở chưa ban hành phương án sau khi địa phương có ý kiến; tiếp tục rà soát, điều chỉnh các phương án đã phê duyệt để chuyển giao, trả lại hoặc điều chuyển các cơ sở nhà, đất không còn nhu cầu sử dụng hoặc vượt định mức, tiêu chuẩn; tổ chức công khai kết luận thanh tra và thực hiện đầy đủ các nội dung của kết luận theo quy định.