Khắc phục "thẻ vàng" IUU: Quảng Trị chuyển đổi 771 tàu cá khai thác kém bền vững

Tàu cá Quảng Trị. Ảnh: TTXVN

UBND tỉnh Quảng Trị vừa ban hành Kế hoạch thực hiện Đề án "Chuyển đổi một số nghề khai thác hải sản ảnh hưởng đến nguồn lợi và môi trường sinh thái" trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026 – 2030, tầm nhìn đến năm 2045, nhằm từng bước cơ cấu lại đội tàu khai thác thủy sản theo hướng bền vững, thân thiện với môi trường. 

Theo kế hoạch, giai đoạn 2026 – 2030, tỉnh Quảng Trị đặt mục tiêu chuyển đổi 771 tàu cá đang khai thác các nghề có nguy cơ ảnh hưởng lớn đến nguồn lợi và môi trường sinh thái biển sang các nghề khai thác ít tác động hơn hoặc chuyển sang hoạt động trong các lĩnh vực khác phù hợp. 

Cụ thể, tỉnh Quảng Trị sẽ chuyển đổi 500 tàu cá hoạt động ở vùng ven bờ (chiều dài từ 6 m đến dưới 12 m); 86 tàu hoạt động vùng lộng (từ 12 m đến dưới 15 m); 85 tàu hoạt động vùng khơi (từ 15m trở lên). Bên cạnh đó, dự kiến giải bản khoảng 100 tàu cá không còn đủ điều kiện hoạt động hoặc hiệu quả khai thác thấp. 

Mục tiêu của đề án nhằm chuyển đổi các nghề khai thác có tác động lớn đến nguồn lợi thủy sản, môi trường và hệ sinh thái sang các nghề khai thác thân thiện, bền vững hơn; đồng thời chuyển một bộ phận tàu cá sang lĩnh vực khác để từng bước cân bằng lại năng lực khai thác phù hợp với trữ lượng nguồn lợi. Qua đó, nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả hoạt động của đội tàu cá, bảo đảm 100% ngư dân chuyển đổi nghề có việc làm và thu nhập ổn định, góp phần chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). 

Để thực hiện Đề án, tỉnh Quảng Trị sẽ rà soát, phân loại tàu cá hoạt động nghề lưới kéo và lưới rê thu ngừ theo tuổi tàu, kích thước và khả năng hoạt động nhằm cắt giảm hoặc chuyển đổi sang nghề khác theo lộ trình. Đồng thời, tổ chức rà soát, phân loại và tổng hợp nhu cầu giải bản của các chủ tàu hoạt động vùng ven bờ có nguyện vọng chuyển đổi sang các nghề thân thiện với môi trường hoặc sang các lĩnh vực khác ngoài khai thác thủy sản.

Tỉnh Quảng Trị cũng không cấp văn bản chấp thuận mua tàu cá từ ngoài tỉnh đối với các tàu lưới kéo và lưới rê thu ngừ, trừ trường hợp chủ tàu cam kết chuyển đổi sang nghề khác. Đối với tàu đã đăng ký cải hoán nghề, chỉ cấp văn bản chấp thuận nếu chuyển đổi sang nghề khác, không cho phép tiếp tục hành nghề lưới kéo và lưới rê thu ngừ. 

Bên cạnh đó, các lực lượng chức năng sẽ tăng cường kiểm soát hạn ngạch giấy phép khai thác đối với nhóm tàu khai thác, xử lý nghiêm các trường hợp tàu cá không có giấy phép hoặc hoạt động không đúng nội dung giấy phép; kiểm soát chặt chẽ sản lượng khai thác nhằm bảo vệ nguồn lợi thủy sản.

Song song, chủ động rà soát, cắt giảm đội tàu có nghề khai thác ảnh hưởng lớn đến nguồn lợi và môi trường sinh thái ngoài những nghề đã được quy định trong kế hoạch; đồng thời xây dựng các dự án chuyển đổi nghề phù hợp với thực tế từng địa phương. 

Theo thống kê, hiện tỉnh Quảng Trị có 4.664 tàu thuyền khai thác thủy sản; trong đó, tàu từ 6 m đến dưới 12 m có 2.969 chiếc, chủ yếu hoạt động ở vùng biển ven bờ; tàu từ 12 m đến dưới 15 m có 345 chiếc hoạt động vùng lộng; tàu từ 15 m trở lên có 1.350 chiếc hoạt động vùng khơi.

Đáng chú ý, tại tỉnh Quảng Trị, tỷ lệ tàu thuyền khai thác bằng các nghề có nguy cơ ảnh hưởng đến nguồn lợi và môi trường như lưới kéo, lưới rê chiếm tới 55,6%. Tàu có chiều dài dưới 12 m hoạt động tại vùng ven bờ chiếm tới gần 71% tổng số tàu cá toàn tỉnh. Áp lực khai thác quá lớn tập trung tại vùng ven bờ đã khiến nguồn lợi thủy sản có dấu hiệu suy giảm nghiêm trọng.

Theo UBND tỉnh Quảng Trị, việc triển khai đề án có ý nghĩa quan trọng trong việc tái cơ cấu ngành thủy sản theo hướng bền vững, góp phần bảo vệ và phục hồi nguồn lợi thủy sản, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường sinh thái biển. Đây cũng là giải pháp căn cơ nhằm ổn định sinh kế lâu dài cho ngư dân, giảm phụ thuộc vào khai thác ven bờ, từng bước chuyển dịch lao động sang các ngành nghề phù hợp hơn như nuôi trồng thủy sản, dịch vụ hậu cần nghề cá hoặc các lĩnh vực kinh tế biển khác.

Đến năm 2045, tỉnh Quảng Trị phấn đấu hoàn thành việc chuyển đổi các tàu cá khai thác ảnh hưởng đến nguồn lợi hải sản và môi trường sinh thái vùng biển, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý đội tàu cá, bảo vệ hệ sinh thái biển và góp phần phát triển kinh tế biển bền vững, ổn định đời sống cho cộng đồng ngư dân ven biển.