Khắc phục tình trạng “vốn chờ dự án” trong giải ngân vốn đầu tư công

Năm 2026, Tuyên Quang xác định giải ngân vốn đầu tư công là một trong những nhiệm vụ chính trị trọng tâm của tỉnh; lấy tiêu chí giải ngân đầu tư công để kiểm điểm, đánh giá, xếp loại chất lượng đối với tập thể, cá nhân, nhất là người đứng đầu trong thực hiện nhiệm vụ được giao. Đặc biệt, kiên quyết xử lý những cán bộ, công chức, nhà thầu, đơn vị thi công năng lực yếu, thiếu chuyên môn và thiếu tinh thần trách nhiệm...

Đâu là nguyên nhân?

Ngay sau khi được Thủ tướng Chính phủ giao kế hoạch đầu tư vốn ngân sách nhà nước năm 2026, tỉnh đã hoàn thành phân bổ chi tiết 100% kế hoạch vốn đến từng nhiệm vụ, chương trình, dự án, bảo đảm đúng thời gian, trình tự, thứ tự ưu tiên; cập nhật đầy đủ trên Hệ thống đầu tư công theo quy định. Cùng đó, công tác chỉ đạo, điều hành giải ngân được triển khai quyết liệt; các cơ quan, đơn vị, chủ đầu tư được hướng dẫn, đôn đốc thực hiện đúng quy định của pháp luật về ngân sách, giải ngân vốn đầu tư công và 3 chương trình mục tiêu quốc gia.

Theo ông Phan Huy Ngọc, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Tuyên Quang, tổng kế hoạch đầu tư vốn ngân sách nhà nước năm 2026 được giao trên 5.970 tỷ đồng, nhưng đến nay giá trị giải ngân vẫn còn đạt thấp, nhất là cuối tháng 3/2026, nguồn đầu tư công do cấp xã quản lý mới giải ngân đạt trên 18 tỷ đồng, bằng 2% kế hoạch. Đáng chú ý, tiến độ thực hiện và giải ngân vốn đầu tư công đều chậm ở cả cấp tỉnh và cấp xã; trong đó các dự án đã quyết toán mới giải ngân đạt 21,8%.

Nguyên nhân chủ yếu là do vướng mắc trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng tại một số dự án chưa được giải quyết dứt điểm; một số dự án phải điều chỉnh thiết kế; số lượng dự án nhiều, quy mô lớn, tính chất phức tạp, trong khi đội ngũ cán bộ chuyên môn tại các địa phương còn thiếu.

Điều đáng nói là tình trạng này cũng xảy ra năm 2025 bởi đến hết tháng 12/2025, tỉnh Tuyên Quang cũng chỉ giải ngân được 8.496 tỷ đồng, bằng 54,9% tổng kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nguyễn Mạnh Tuấn cho rằng, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công trên địa bàn tỉnh chưa đạt theo yêu cầu do một số nguyên nhân liên quan đến công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng; việc khảo sát, thiết kế thi công các dự án còn hạn chế; điều chỉnh dự án, yếu tố thời tiết mưa lũ kéo dài ảnh hưởng đến tiến độ thi công; năng lực thi công của một số nhà thầu còn hạn chế; số lượng dự án nhiều, quy mô lớn, tính chất phức tạp...

Đồng bộ giải pháp

Khắc phục vấn đề luôn tồn tại lâu nay, tỉnh Tuyên Quang tiếp tục yêu cầu các sở, ngành, địa phương tập trung triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp nhằm hoàn thành mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số.

Ông Phan Huy Ngọc, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Tuyên Quang nhấn mạnh, các cấp, ngành phải nâng cao chất lượng công tác chuẩn bị đầu tư, khắc phục tình trạng “vốn chờ dự án”, đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng, tái định cư, di dời hạ tầng kỹ thuật, bảo đảm nguồn vật liệu phục vụ thi công các công trình. Chủ động phân công trách nhiệm cụ thể cho lãnh đạo, cán bộ phụ trách từng dự án; xây dựng tiến độ giải ngân theo tuần, tháng, quý, năm; tăng cường kiểm tra, giám sát, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai. Rà soát nguồn vốn thuộc kế hoạch đầu tư công năm 2025 đủ điều kiện trình cấp có thẩm quyền quyết định cho phép kéo dài thời gian thực hiện và giải ngân sang năm 2026; đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án, công trình trọng điểm của tỉnh gắn với đảm bảo chất lượng các dự án, công trình.

Đối với các sở, ngành, giao Hội đồng thẩm định cấp tỉnh đẩy nhanh tiến độ thẩm định các dự án khởi công mới; Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp tháo gỡ vướng mắc về đất đai, môi trường, giải phóng mặt bằng; rà soát các dự án có khả năng tạo nguồn thu từ đất để bổ sung nguồn lực đầu tư. Sở Tài chính chủ trì rà soát các nguồn vốn, tham mưu điều chuyển vốn từ dự án giải ngân chậm sang dự án có khả năng giải ngân tốt, bảo đảm sử dụng hiệu quả nguồn lực đầu tư công.

Đồng thời, siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong quản lý, phân bổ và giải ngân vốn đầu tư công; kịp thời biểu dương các tập thể, cá nhân có kết quả tốt; xử lý nghiêm các trường hợp thiếu trách nhiệm, gây chậm tiến độ thực hiện dự án, giải ngân vốn; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, đơn giản hóa hồ sơ thanh toán, thực hiện nghiêm chế độ báo cáo theo quy định. Ngoài ra, nâng cao chất lượng thẩm định chủ trương đầu tư, thiết kế, dự toán; kiểm soát chặt chẽ sự cần thiết và hiệu quả đầu tư.

Các chủ đầu tư phải phân bổ chi tiết 100% kế hoạch vốn năm 2026 đến từng nhiệm vụ, dự án; khẩn trương lập hồ sơ thanh toán ngay đối với khối lượng hoàn thành, không để dồn vào cuối năm; thường xuyên rà soát tiến độ giải ngân từng dự án, kịp thời đề xuất điều chuyển vốn đối với các dự án giải ngân chậm; chỉ đạo nhà thầu tập trung nhân lực, thiết bị, tranh thủ thời tiết thuận lợi đẩy nhanh tiến độ thi công, nhất là các dự án trọng điểm, dự án sử dụng nguồn vốn ngân sách Trung ương.

Các địa phương chủ động triển khai công tác chuẩn bị đầu tư các dự án theo phân cấp; phối hợp chặt chẽ trong giải phóng mặt bằng; thực hiện giải ngân 100% kế hoạch vốn các dự án do cấp xã quản lý trước ngày 31/12/2026; xây dựng kế hoạch, lộ trình cụ thể thực hiện dự toán thu tiền sử dụng đất, phấn đấu hoàn thành chỉ tiêu thu trước quý IV/2026.

Theo Bí thư Tỉnh ủy Tuyên Quang Hầu A Lềnh, trong quý II/2026, các cấp, ngành cần tiếp tục phát huy tinh thần đổi mới, chủ động, quyết tâm cao hơn trong bối cảnh còn nhiều khó khăn như: biến động giá cả, năng lượng, đứt gãy chuỗi cung ứng... Trong đó, nhiệm vụ hàng đầu là tổ chức triển khai đầy đủ, kịp thời các kết luận, chỉ thị, nghị quyết của Trung ương; rà soát, cụ thể hóa phù hợp với từng cấp, từng ngành; hoàn thành các đề án trong chương trình hành động của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh cũng như các chương trình thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV.

Đối với các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, tiếp tục rà soát, tập trung hoàn thành các chỉ tiêu, nhất là tăng trưởng kinh tế, giải ngân vốn đầu tư công, thu ngân sách và quản lý hiệu quả nguồn vốn đầu tư. Đồng thời, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, đẩy nhanh giải ngân nguồn vốn của 3 Chương trình mục tiêu quốc gia năm 2025 chuyển sang năm 2026; chủ động bố trí vốn đối ứng cho các chương trình năm 2026; rà soát, xử lý dứt điểm các dự án tồn đọng kéo dài.