Khai phá kinh tế không gian tầm thấp: Tây Ninh đón đầu xu hướng mới

Từ tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Tây Ninh lựa chọn hướng đi đột phá khi xây dựng Chiến lược phát triển hệ sinh thái phương tiện không người lái (UAV) giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2035.

UAV được lựa chọn làm lĩnh vực khởi đầu, từng bước hình thành ngành kinh tế - kỹ thuật mới từ nghiên cứu, thử nghiệm đến ứng dụng, thương mại hóa, hướng tới đưa Tây Ninh trở thành trung tâm thử nghiệm, đào tạo, ứng dụng và dịch vụ trong hệ sinh thái phương tiện không người lái quốc gia.

Lấy lợi thế địa phương để mở hướng công nghệ mới

Theo Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Tây Ninh, chiến lược phát triển hệ sinh thái phương tiện không người lái được xây dựng trong bối cảnh UAV có tốc độ phát triển nhanh, phạm vi ứng dụng rộng và khả năng tạo giá trị gia tăng cao.

UAV ngày càng được ứng dụng nhiều trong nông nghiệp thông minh, logistics, giám sát hạ tầng, quản lý tài nguyên, môi trường, phòng chống thiên tai và cung cấp dịch vụ số, gắn với xu hướng hình thành “kinh tế không gian tầm thấp”.

Đối với Tây Ninh, nhu cầu ứng dụng UAV được đánh giá là lớn, tỉnh có điều kiện thuận lợi về quỹ đất, không gian thử nghiệm, vị trí liên kết vùng và tiềm năng thu hút doanh nghiệp, viện - trường. Tuy nhiên, các hoạt động hiện nay còn phân tán, chưa có định hướng tổng thể và chưa hình thành hệ sinh thái đồng bộ.

Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Tây Ninh Huỳnh Thị Hồng Nhung cho biết, việc lựa chọn hướng đi này nhằm cụ thể hóa các chủ trương phát triển công nghệ chiến lược của Trung ương, tạo động lực tăng trưởng mới cho địa phương. Phát triển UAV không chỉ phục vụ các lĩnh vực kinh tế - xã hội mà còn góp phần hình thành không gian phát triển mới, nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại.

Tỉnh phát triển hệ sinh thái UAV theo hướng lấy doanh nghiệp làm trung tâm, khuyến khích sự tham gia của các viện nghiên cứu, cơ sở đào tạo, chuyên gia và các tổ chức hỗ trợ đổi mới sáng tạo. Nhà nước đóng vai trò định hướng, kiến tạo môi trường thuận lợi, ban hành cơ chế, chính sách hỗ trợ và huy động các nguồn lực xã hội.

Tây Ninh phát triển UAV gắn với nhu cầu thực tiễn, ưu tiên các lĩnh vực có tiềm năng ứng dụng cao như nông nghiệp công nghệ cao, quản lý đô thị, tài nguyên môi trường, logistics và chuyển đổi số trong quản lý nhà nước. Tây Ninh định hướng triển khai các mô hình thí điểm, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), tăng cường hợp tác với các địa phương, viện - trường, doanh nghiệp trong và ngoài nước để tiếp nhận, làm chủ và phát triển công nghệ.

Tỉnh xác định các nhiệm vụ trọng tâm gồm xây dựng hạ tầng phục vụ thử nghiệm, đào tạo, sát hạch và ứng dụng UAV; nghiên cứu, đề xuất cơ chế, chính sách; thúc đẩy nghiên cứu, chuyển giao công nghệ; tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, viện - trường và các tổ chức liên quan.

Hoàn thiện từ hạ tầng thử nghiệm đến hệ sinh thái mới

Theo Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Tây Ninh, đến năm 2027, tỉnh tập trung 3 mục tiêu. Đó là thành lập và từng bước đưa vào vận hành Trung tâm Thử nghiệm, Đào tạo, Sát hạch UAV Việt Nam đặt tại tỉnh Tây Ninh, làm đầu mối thử nghiệm, đào tạo, sát hạch, đánh giá công nghệ và bồi dưỡng nguồn nhân lực; tổ chức các hoạt động tiền đề hình thành hệ sinh thái UAV, kết nối cơ quan quản lý, doanh nghiệp, viện - trường, chuyên gia thông qua hội thảo, diễn đàn, triển lãm, kết nối cung - cầu công nghệ; hoàn thành Đề án thành lập Khu liên hợp UAV tại tỉnh Tây Ninh, xác định quy mô, chức năng, phân khu, mô hình tổ chức, cơ chế vận hành, thu hút đầu tư và huy động nguồn lực.

Đến năm 2030, tỉnh định hướng nâng cấp Trung tâm theo hướng đạt tiêu chuẩn khu vực và tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế; phát triển hệ sinh thái UAV đồng bộ, thúc đẩy nghiên cứu, thử nghiệm, ứng dụng, chuyển giao công nghệ, hỗ trợ hình thành doanh nghiệp và dịch vụ liên quan. Khu liên hợp UAV được định hướng hình thành và đưa vào vận hành với các khu chức năng phục vụ nghiên cứu, thử nghiệm, đào tạo và ứng dụng, từng bước thu hút các tổ chức, doanh nghiệp tham gia. Các lĩnh vực ưu tiên ứng dụng UAV gồm nông nghiệp công nghệ cao, quản lý tài nguyên môi trường, giám sát hạ tầng, logistics, phòng chống thiên tai, quản lý đô thị và chuyển đổi số trong quản lý nhà nước. Đây là cơ sở để tỉnh xây dựng các mô hình ứng dụng, trình diễn công nghệ phù hợp, đề xuất lộ trình triển khai và khả năng nhân rộng.

Đến năm 2035, Tây Ninh định hướng trở thành địa phương có điều kiện thuận lợi để nghiên cứu, thử nghiệm, đào tạo và ứng dụng UAV; từng bước hình thành hệ sinh thái UAV, phát triển các mô hình hạ tầng phù hợp như Trung tâm và Khu liên hợp UAV, góp phần phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và chuyển đổi số của tỉnh.

Theo Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh Lê Văn Hẳn, cùng với phát triển công nghệ và hạ tầng, tỉnh tập trung hoàn thiện cơ chế, chính sách; huy động, sử dụng hiệu quả các nguồn lực; tăng cường liên kết, hợp tác; phát triển nguồn nhân lực; thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ UAV. Hạ tầng phục vụ UAV được định hướng gồm khu vực thử nghiệm bay, hành lang bay thử nghiệm, hạ tầng đào tạo, sát hạch, trình diễn và ứng dụng phù hợp với quy định pháp luật và điều kiện thực tiễn.

Việc phát triển hệ sinh thái UAV cũng đặt ra yêu cầu bảo đảm an toàn bay, bảo mật dữ liệu và cơ chế phối hợp liên ngành. Tây Ninh định hướng thu hút doanh nghiệp, viện - trường, chuyên gia và các tổ chức liên quan; tổ chức hội thảo, diễn đàn, triển lãm, hội nghị chuyên đề và hoạt động kết nối hợp tác nhằm quảng bá tiềm năng, định hướng phát triển và thu hút các đối tác trong, ngoài nước tham gia lĩnh vực UAV tại tỉnh.

Với định hướng lấy doanh nghiệp làm trung tâm, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo và phát triển dựa trên nhu cầu thực tiễn, Tây Ninh đang từng bước xác lập những nền tảng đầu tiên cho hệ sinh thái thiết bị bay không người lái. Từ hạ tầng thử nghiệm, đào tạo, sát hạch đến nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ, địa phương kỳ vọng mở ra không gian phát triển mới, góp phần đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực cho phát triển trong những năm tới.