Khát vọng vươn tầm trong kỷ nguyên mới: Hạ tầng cứng và nền tảng mềm

Khi “phần cứng” là hạ tầng gặp gỡ “phần mềm” là công nghệ số - một hệ sinh thái trải nghiệm thông minh sẽ được hình thành, trở thành “đòn bẩy” kép đưa ngành kinh tế xanh địa phương cất cánh.

Hạ tầng đồng bộ

Góp phần để du lịch Đồng Nai đột phá chính là sự đồng bộ hóa mạng lưới giao thông đa phương thức, tạo ra một hành lang di chuyển xuyên suốt. Do đó, nếu không chuẩn bị tốt hệ thống giao thông kết nối ngay từ bây giờ, Đồng Nai sẽ khó tận dụng hiệu quả cơ hội phát triển du lịch khi Cảng hàng không quốc tế Long Thành đi vào khai thác.

Thạc sĩ Phan Văn Hải (Trường Đại học Lạc Hồng) khẳng định, cùng với vai trò hạt nhân của Cảng hàng không quốc tế Long Thành, sự phát triển đồng bộ của hệ thống hạ tầng giao thông đang tái cấu trúc không gian du lịch Đồng Nai nói riêng và vùng Đông Nam Bộ nói chung theo hướng liên kết và tích hợp. Việc đầu tư các tuyến cao tốc trọng điểm, đường vành đai liên vùng, hệ thống cảng biển nước sâu và mạng lưới logistics đa phương thức đã và đang tăng cường khả năng kết nối giữa Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai và khu vực Tây Nguyên.

Trên cơ sở đó, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trịnh Tú Anh (Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh) đề xuất việc xây dựng tuyến kết nối ngang Đông - Tây (Đồng Xoài - Tân Phú - Xuân Lộc) đóng vai trò “mạch máu” liên kết các cụm sinh thái rừng vốn đang bị cô lập. Cùng đó, tỉnh có thể xây dựng hệ thống bến thuyền, du thuyền chất lượng cao trên sông Đồng Nai và các hồ Trị An, Cần Đơn để tạo ra loại hình trải nghiệm du lịch dòng sông độc đáo; triển khai các tuyến xe buýt từ các trung tâm điều tiết như Biên Hòa, Đồng Xoài đến các điểm sinh thái sẽ giúp giảm tải áp lực giao thông cá nhân và tăng tính kết nối liên vùng.

Khi sân bay Long Thành vận hành đầy đủ, việc tích hợp sớm các tuyến Metro, đường sắt đô thị và đường Vành đai 3, 4 cùng cao tốc Bắc - Nam là yếu tố then chốt. Sự kết hợp này chuyển đổi tư duy từ điểm đến đơn lẻ sang mạng lưới điểm đến. Các hành lang giao thông chiến lược sẽ điều tiết dòng khách quốc tế từ sân bay tỏa đi các vùng sinh thái phía Bắc, đảm bảo sự phát triển đồng đều. Từ đây, các hành lang kết nối mở ra hệ thống trải nghiệm đa dạng, đa điểm đến.

Tiến sĩ Phạm Nguyễn Hoài (Viện Đô thị Thông minh và Quản lý) cho rằng, Đồng Nai cần phát triển các khu phức hợp dịch vụ cửa ngõ gần sân bay. Đây là những không gian tích hợp tạo sự thoải mái, khu mua sắm, ăn uống, trung tâm thông tin du lịch và các dịch vụ nhanh chóng, tiện lợi, tạo ấn tượng đầu tiên mạnh mẽ và chuyên nghiệp. Tỉnh cần xây dựng hệ thống di chuyển trải nghiệm, bao gồm xe đưa đón liên điểm, xe buýt du lịch chuyên tuyến, vé tích hợp đa chặng, các tuyến đường thủy hoặc xe điện nội khu trong các cụm điểm đến… Việc này không chỉ giải quyết vấn đề giao thông mà còn tái định hình hạ tầng thành yếu tố cốt lõi xây dựng bản sắc, tạo sức hút bền vững cho du lịch, kinh tế và cư dân.

Nhận thức rõ tầm quan trọng của hạ tầng giao thông trong phát triển kinh tế - xã hội nói chung và ngành du lịch nói riêng, Đồng Nai hiện đang ưu tiên triển khai và hoàn thành sớm các dự án giao thông quan trọng như: cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, các tuyến Vành đai 3 và Vành đai 4 Thành phố Hồ Chí Minh, mở rộng cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Long Thành, cao tốc Bến Lức - Long Thành, cao tốc Dầu Giây - Tân Phú, cao tốc Gia Nghĩa - Chơn Thành, cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Chơn Thành, các tuyến giao thông kết nối sân bay Long Thành, các tuyến trục giao thông Bắc - Nam liên kết khu vực phía Nam với khu vực phía Bắc của tỉnh. Khi hoàn thành, các dự án này sẽ tạo ra mạng lưới giao thông liên vùng thuận lợi cho phát triển du lịch.

Bên cạnh đó, Đồng Nai đẩy mạnh thực hiện các dự án về du lịch đã được cấp có thẩm quyền cấp quyết định chủ trương đầu tư như: Dự án Khu du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng núi Chứa Chan; Dự án Thành phố du lịch sinh thái Sơn Tiên; Đề án Du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí của Khu Bảo tồn Thiên nhiên - Văn hóa Đồng Nai… Ngoài ra, tỉnh còn tập trung đầu tư, phát triển 2 khu du lịch quốc gia: Hồ Trị An và núi Bà Rá - Thác Mơ.

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh, Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, Đồng Nai triển khai các dự án đô thị, du lịch, dịch vụ nghỉ dưỡng đẳng cấp ven sông, ven núi, ven hồ, tập trung phát triển các khu đô thị - du lịch - dịch vụ kề cận sân bay Long Thành; khu đô thị - du lịch núi Chứa Chan, hồ Núi Le; khu đô thị - du lịch hồ Suối Giai; khu đô thị - du lịch núi Bà Rá - Thác Mơ; chuỗi đô thị ven sông Đồng Nai tập trung các khu vực đô thị Biên Hòa, Long Thành, Nhơn Trạch.

Đồng Nai đã đầu tư phát triển các vùng du lịch trọng điểm bao gồm: cụm du lịch sinh thái nghỉ dưỡng, giải trí cao cấp hồ Trị An, vườn quốc gia Cát Tiên, vườn quốc gia Bù Gia Mập, núi Chứa Chan, Thác Mai - Bàu Nước Sôi; cụm du lịch văn hóa cộng đồng S’tiêng sóc Bom Bo, văn miếu Trấn Biên và các di tích lịch sử tại Trấn Biên; cụm du lịch văn hóa Bà Rá - Thác Mơ; cụm du lịch MICE và giải trí tại Long Thành; cụm du lịch nông nghiệp và cộng đồng tại Bình Lộc, Hàng Gòn, Tân Triều, Cẩm Mỹ, Xuân Lộc, Cát Tiên, Tà Lài, Định Quán, Hiếu Liêm, Phú Lý...; cụm đô thị - du lịch ven sông Đồng Nai và các điểm du lịch khác trên toàn tỉnh theo quy hoạch chi tiết ngành.

Khi AI “thiết kế” hành trình du lịch

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai Lê Trường Sơn, để đưa du lịch trở thành ngành kinh tế quan trọng, góp phần tăng trưởng GRDP và tạo việc làm, tỉnh đã tăng cường ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số để quảng bá hình ảnh, văn hóa, con người Đồng Nai, thương hiệu và xúc tiến du lịch, cũng như hỗ trợ và tăng trải nghiệm cho du khách, phát triển theo hướng du lịch thông minh.

Để ứng dụng khoa học công nghệ trong phát triển du lịch, Sở Khoa học và Công nghệ Đồng Nai cho biết, tỉnh cần xây dựng hệ sinh thái du lịch thông minh trên nền tảng chuyển đổi số gồm: cổng thông tin du lịch thông minh, ứng dụng du lịch trên thiết bị di động, bản đồ du lịch số (Digital Tourism Map), hệ thống đặt dịch vụ trực tuyến. Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong quản lý và phục vụ du lịch như: chatbot hỗ trợ du khách 24/7, hệ thống gợi ý lịch trình du lịch cá nhân hóa, phân tích dữ liệu hành vi du khách, dự báo xu hướng du lịch. Ứng dụng Internet vạn vật (IoT) trong quản lý khu, điểm du lịch để giám sát lượng khách theo thời gian thực, quản lý môi trường và tài nguyên du lịch, quản lý bãi đỗ xe thông minh, giám sát an ninh và an toàn du khách. Ứng dụng blockchain trong quản lý và kinh doanh du lịch Blockchain để quản lý giao dịch du lịch minh bạch, xác thực vé điện tử, quản lý dữ liệu du khách, phát triển hệ thống thanh toán du lịch an toàn.

Đồng Nai đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thực tế ảo (VR/AR) công nghệ VR/AR để xây dựng tour tham quan ảo, giới thiệu các điểm du lịch bằng mô hình 3D. Với công nghệ này, thời gian qua, Trung tâm Xúc tiến đầu tư, thương mại và du lịch tỉnh Đồng Nai đã thực hiện quảng bá một số điểm đến như: Vườn quốc gia Cát Tiên, hồ Trị An, Khu du lịch Bửu Long, địa đạo Nhơn Trạch, Văn miếu Trấn Biên… Bảo tàng tỉnh Đồng Nai đã thực hiện tour tham quan thực tế ảo 360 độ tại đền thờ Nguyễn Hữu Cảnh, Mộ cự thạch Hàng Gòn, Không gian trưng bày văn hóa Bình Phước…

Ở góc độ chuyên gia, nhà nghiên cứu du lịch, Tiến sĩ Bùi Trọng Tiến Bảo (Khoa Du lịch, Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh) đề xuất, UBND tỉnh Đồng Nai cần ban hành quyết định về quản lý và khai thác dữ liệu du lịch tỉnh, xác định rõ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của các bên liên quan. Quyết định này cần được ban hành trước quý II/2026 để kịp thời phát huy tác dụng khi sân bay Long Thành đi vào hoạt động. Đồng thời, tỉnh thành lập Tổ công tác liên ngành “Du lịch số và sân bay Long Thành” bao gồm đại diện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Sở Giao thông Vận tải, đơn vị quản lý sân bay (ACV)… với nhiệm vụ phối hợp chuẩn bị hệ sinh thái du lịch số trước khi sân bay khai thác thương mại.

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cần được đầu tư xây dựng năng lực phân tích dữ liệu thông qua đào tạo nhân sự chuyên trách, trang bị công cụ phân tích và hợp tác với các trường đại học trong vùng để nghiên cứu ứng dụng. Tỉnh đưa hạ tầng dữ liệu du lịch vào kế hoạch đầu tư công với mức phân bổ ngân sách ít nhất 0,5 - 1% tổng ngân sách phát triển du lịch. Đặc biệt, Đồng Nai ưu tiên nguồn ngân sách trước tháng 6/2026 với các hoạt động không thể trì hoãn như xây dựng hệ thống thông tin du lịch đa ngữ (Anh, Trung, Hàn, Nhật) trên nền tảng số; xây dựng chiến lược SEO và nội dung trên Google My Business, TripAdvisor, Booking.com cho tất cả điểm tham quan du lịch chính.