Khi ĐBSCL học cách sống chung với biến đổi khí hậu

Ông Nguyễn Phước Thiện, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp, phát biểu. Ảnh: Hồng Nhung - TTXVN

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, việc lựa chọn con đường phát triển hài hòa với tự nhiên đang trở thành hướng đi tất yếu đối với Đồng bằng sông Cửu Long, một trong những khu vực dễ tổn thương nhất trước nước biển dâng và các hiện tượng thời tiết cực đoan.

Nhận định này được các chuyên gia nhấn mạnh tại lễ khởi động giai đoạn II của dự án “Giải pháp thuận thiên thích ứng với biến đổi khí hậu khu vực Đồng bằng sông Cửu Long” (CRxN) do Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên (WWF) Việt Nam phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp tổ chức ngày 27/3 tại Đồng Tháp nhằm đánh dấu bước chuyển từ thí điểm sang mở rộng các mô hình thích ứng hiệu quả.

Bà Alice Hawkins, Bí thư thứ hai, Đại sứ quán Australia tại Bangkok (Thái Lan), thống nhất ủng hộ dự án giải pháp thuận thiên thích ứng với biến đổi khí hậu khu vực ĐBSCL. Ảnh: Hồng Nhung - TTXVN

Phát biểu tại sự kiện, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp Nguyễn Phước Thiện nhấn mạnh, thích ứng với biến đổi khí hậu không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc. Theo ông, cách tiếp cận thuận thiên là phát triển dựa trên quy luật tự nhiên chính là nền tảng căn cơ, lâu dài để địa phương vừa bảo vệ môi trường, vừa đảm bảo sinh kế cho người dân.

Thực tiễn tại Đồng Tháp cho thấy nhiều mô hình sinh kế mùa lũ như lúa – cá đã phát huy hiệu quả rõ rệt, phù hợp với điều kiện biến đổi khí hậu không chỉ giúp người dân ổn định thu nhập, các mô hình này còn góp phần phục hồi hệ sinh thái tự nhiên. Dự án do WWF triển khai tiếp tục củng cố hướng đi này khi kết hợp hài hòa giữa bảo tồn và phát triển, giữa sinh kế và hệ sinh thái.

Địa phương cũng đang thúc đẩy chuyển đổi từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp, lấy nông dân làm trung tâm và môi trường làm nền tảng. Đây là định hướng quan trọng nhằm hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân thông minh trong giai đoạn tới, đồng thời hướng tới mục tiêu trở thành địa phương dẫn đầu khu vực về nông nghiệp vào giai đoạn 2030–2045.

Bà Charlotte Sterrett, Quản lý Cấp cao Chương trình Tăng cường khả năng chống chịu và Thích ứng của cộng đồng, WWF-Úc, phát biểu. Ảnh: Hồng Nhung - TTXVN

Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Đồng Tháp Lê Hà Luân, tỉnh đang đẩy mạnh chuyển đổi sang mô hình nông nghiệp thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu. Trong đó, các giải pháp dựa vào thiên nhiên (NbS) được xem là “chìa khóa” giúp khôi phục chế độ lũ tự nhiên của Đồng bằng sông Cửu Long – yếu tố cốt lõi cho sự bền vững của cả hệ sinh thái và đời sống người dân.

Giai đoạn II của dự án, với nguồn tài trợ từ Chính phủ Australia thông qua chương trình hợp tác Mekong về khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu, đặt mục tiêu phục hồi khoảng 1.750 ha hệ sinh thái nước ngọt quan trọng, đồng thời hỗ trợ gần 2.000 hộ dân tại Đồng Tháp và Tây Ninh xây dựng sinh kế bền vững, thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu.

Theo dự báo của Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu (IPCC) năm 2023, nếu mực nước biển dâng 1 mét, khoảng 40% diện tích Đồng bằng sông Cửu Long có nguy cơ bị ngập, ảnh hưởng trực tiếp tới sinh kế của hơn 17 triệu người. Điều này đòi hỏi các giải pháp thích ứng không chỉ mang tính ngắn hạn mà phải có tầm nhìn dài hạn, gắn với phục hồi hệ sinh thái.

Các đại biểu tìm hiểu sản phẩm chế biến từ lúa mùa nổi. Ảnh: Hồng Nhung - TTXVN

Trong giai đoạn I, dự án đã thí điểm thành công nhiều mô hình thuận thiên như trồng lúa nổi, sen – cá kết hợp. Những mô hình này cho thấy khả năng “hai trong một” là vừa phục hồi đất ngập nước, vừa cải thiện thu nhập cho người dân, đồng thời góp phần giảm khoảng 25% lượng phát thải khí nhà kính.

Ông Vương Quốc Chiến, Quản lý Dự án vùng WWF-Greater Mekong cho biết: Thành công bước đầu là kết quả của sự đồng hành chặt chẽ giữa các đối tác và cộng đồng địa phương. Bước sang giai đoạn II, dự án sẽ tập trung mở rộng quy mô theo hướng tiếp cận cảnh quan; trong đó, các hệ sinh thái khỏe mạnh và sinh kế bền vững có thể hỗ trợ lẫn nhau, tạo nền tảng cho an ninh khí hậu dài hạn.

Đại sứ Australia tại Việt Nam, bà Gillian Bird, bày tỏ kỳ vọng những kết quả đạt được sẽ tiếp tục được nhân rộng, góp phần xây dựng một Tiểu vùng Mekong có khả năng chống chịu cao hơn trước các tác động của biến đổi khí hậu. Việc kết hợp phục hồi thiên nhiên với phát triển sinh kế được xem là hướng đi mang lại lợi ích kép cho cả con người và môi trường.

Các đại biểu nhấn nút khởi động dự án Giải pháp thuận thiên thích ứng với biến đổi khí hậu khu vực đồng bằng sông Cửu Long. Ảnh: Hồng Nhung - TTXVN

Theo bà Charlotte Sterrett, đại diện WWF-Australia, giai đoạn II không chỉ dừng lại ở việc triển khai mô hình mà còn hướng tới xây dựng lộ trình mở rộng. Khi các giải pháp dựa vào thiên nhiên được chứng minh hiệu quả và đảm bảo tính bền vững, khả năng thu hút nguồn lực đầu tư sẽ được nâng cao, giúp duy trì và phát triển các mô hình ngay cả sau khi dự án kết thúc.

Dự án dự kiến triển khai đến năm 2029 tại Đồng Tháp và Tây Ninh với kỳ vọng phục hồi hệ sinh thái, nâng cao khả năng chống chịu và đảm bảo sinh kế bền vững cho cộng đồng. Đây không chỉ là giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu trước mắt, mà còn là bước đi chiến lược nhằm kiến tạo tương lai phát triển hài hòa giữa con người và thiên nhiên tại Đồng bằng sông Cửu Long.