Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo là "chìa khóa vàng" để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước

Sáng 18/5, tại Hà Nội, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dự Lễ chào mừng Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam 18/5 và Hội nghị triển khai công nghệ chiến lược với chủ đề “Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số - Động lực chính của mô hình tăng trưởng mới”.

Cùng dự có Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng; Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân; đại diện lãnh đạo các Ban, bộ, ngành Trung ương và địa phương; các tổ chức quốc tế, cơ quan đại diện nước ngoài tại Việt Nam; doanh nghiệp, viện, trường, tập đoàn kinh tế; nhà khoa học trong và ngoài nước; lãnh đạo, cán bộ Bộ Khoa học và Công nghệ các thời kỳ.

Trong những năm qua, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã đóng góp ngày càng rõ nét vào tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng suất lao động, chất lượng sản phẩm và năng lực cạnh tranh quốc gia. Trong bối cảnh thế giới bước vào giai đoạn cạnh tranh chiến lược mới, công nghệ đang trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh, vị thế và mức độ tự chủ của mỗi quốc gia. Những chuyển động lớn về trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, dữ liệu lớn, công nghệ sinh học, công nghệ lượng tử và sản xuất thông minh đang làm thay đổi sâu sắc mô hình phát triển truyền thống và cấu trúc kinh tế toàn cầu. Theo định hướng phát triển mới, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo không còn chỉ là lĩnh vực hỗ trợ phát triển mà đang trở thành nền tảng của tăng trưởng nhanh và bền vững; là điều kiện để bảo đảm tự chủ, tự cường trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng gay gắt.

“Hội nghị triển khai công nghệ chiến lược” nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị  về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Quyết định số 21/QĐ-TTg ngày 30/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ về Danh mục công nghệ chiến lược và Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược quốc gia. Theo đó, Việt Nam ưu tiên phát triển các công nghệ lõi, công nghệ nền tảng và sản phẩm chiến lược có khả năng tạo đột phá về tăng trưởng, năng lực cạnh tranh và năng lực tự chủ quốc gia trong giai đoạn mới.

Tại hội nghị, nhiều tham luận tập trung vào định hướng làm chủ công nghệ lõi, phát triển các nền tảng số và thúc đẩy thương mại hóa sản phẩm công nghệ Make in Viet Nam trong các lĩnh vực điện toán đám mây, an ninh mạng, bán dẫn, AI, công nghệ lượng tử…

Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh, Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam không chỉ là dịp để tôn vinh các nhà khoa học, trí thức, doanh nhân với những thành tích trong nghiên cứu, phát triển, ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo; mà còn là dịp rất quan trọng để khơi dậy niềm tự hào về trí tuệ Việt Nam, tinh thần đổi mới sáng tạo trong các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ Việt Nam. Thủ tướng cho rằng yêu cầu phát triển đất nước đòi hỏi phải đổi mới mạnh mẽ mô hình tăng trưởng trong đó khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là nền tảng, là động lực, là đột phá chiến lược hàng đầu để bước vào kỷ nguyên phát triển mới của đất nước.

Thủ tướng chỉ rõ, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Đây là Nghị quyết chiến lược đặc biệt quan trọng, thể hiện quyết tâm chính trị rất cao của Đảng ta trong phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Nhân Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam, thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Thủ tướng  Lê Minh Hưng nhiệt liệt biểu dương và chúc mừng các thế hệ cán bộ, công chức, viên chức công tác trong lĩnh vực khoa học công nghệ, đặc biệt là những hy sinh, cống hiến thầm lặng và lao động quên mình của các thế hệ những người làm công tác khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo trên mọi miền đất nước và cả ở nước ngoài.

Thẳng thắn chỉ rõ những tồn tại, hạn chế trong hoạt động khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo trong thời gian qua, Thủ tướng cho rằng trong thời đại mà khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo phát triển và thay đổi từng ngày, cạnh tranh toàn cầu ngày càng tăng, quốc gia nào có năng lực cạnh tranh cao sẽ nắm được cơ hội để vươn lên, phát triển nhanh và bền vững. Với mục tiêu trở thành nước công nghiệp hiện đại vào năm 2030 và nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực chủ chốt, là "chìa khóa vàng", là yếu tố sống còn để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước.

Trong bối cảnh đó, Thủ tướng yêu cầu trong thời gian tới Bộ Khoa học và Công nghệ phải đóng vai trò hạt nhân cùng các Bộ, cơ quan và địa phương trong thực hiện phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; phát triển công nghệ chiến lược phải tạo ra được sản phẩm cụ thể. Sản phẩm công nghệ chiến lược được tạo ra phải có giá trị gia tăng, tính áp dụng thực tiễn, thương mại hóa và tỷ lệ nội địa hóa cao, phải có đóng góp thực sự cho tăng năng suất lao động.

Người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh, doanh nghiệp, viện, trường phải là trung tâm của hệ sinh thái; các bộ, ngành được Thủ tướng Chính phủ giao nhiệm vụ phải nhanh chóng xây dựng nhiệm vụ, đặt hàng doanh nghiệp, viện, trường để phát triển công nghệ lõi, sản phẩm công nghệ chiến lược. Cơ chế chính sách ưu đãi phải đủ mạnh và áp dụng được trong thực tế, đồng thời, khẩn trương rà soát, tháo gỡ các “điểm nghẽn” liên quan đến cơ chế tài chính cho khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; ưu tiên bảo đảm nguồn lực cho công nghệ chiến lược, công nghệ lõi và doanh nghiệp công nghệ; thúc đẩy phát triển thị trường vốn cho đổi mới sáng tạo, quỹ đầu tư mạo hiểm và doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Nhà nước phải làm tốt vai trò hướng dẫn, kết nối, đặt hàng, hỗ trợ nghiên cứu phát triển và đóng vai trò “người mua đầu tiên” đối với sản phẩm công nghệ chiến lược khi đủ điều kiện trên tinh thần rõ bài toán, rõ sản phẩm, rõ cơ quan chủ trì, rõ doanh nghiệp và viện, trường tham gia, rõ nguồn lực, rõ thời hạn. Tập trung làm chủ công nghệ, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.

Yêu cầu xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hiệu quả, Thủ tướng khẳng định Nhà nước tập trung hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực hấp thụ, làm chủ công nghệ, phát triển và thương mại hóa sản phẩm công nghệ chiến lược, phải hình thành các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam có năng lực cạnh tranh quốc tế, dẫn dắt trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược.

Thủ tướng Lê Minh Hưng  lưu ý phải tăng cường hợp tác quốc tế; có cơ chế để các doanh nghiệp nước ngoài đầu tư tại Việt Nam chuyển giao công nghệ; từng bước tham gia và làm chủ các chuỗi công nghệ chiến lược; phát huy mạnh mẽ mạng lưới các trí thức và chuyên gia người Việt Nam ở nước ngoài. Các bên liên quan đặc biệt coi trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; phải có cơ chế vượt trội để phát hiện, đào tạo, thu hút, trọng dụng nhân tài, nhất là các chuyên gia đầu ngành, nhà khoa học trẻ và nhân tài công nghệ. Các trường đại học, viện nghiên cứu cần phấn đấu trở thành trung tâm nghiên cứu mạnh, trung tâm đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp.

Thủ tướng cho rằng phải chuyển mạnh từ tư duy “làm cho có” sang tư duy tạo ra sản phẩm thực chất, giá trị thực chất và hiệu quả thực chất. Mọi chương trình, nhiệm vụ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo phải hướng tới giải quyết các bài toán lớn của đất nước, phục vụ trực tiếp người dân, doanh nghiệp, lấy sản phẩm đầu ra, hiệu quả thực tiễn và mức độ thương mại hóa làm thước đo đánh giá kết quả thực hiện.

Thủ tướng khẳng định, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và công nghệ chiến lược chính là con đường để đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới. Thủ tướng tin tưởng rằng, với trí tuệ Việt Nam, bản lĩnh Việt Nam cùng với khát vọng vươn lên của dân tộc Việt Nam, chúng ta nhất định sẽ từng bước làm chủ các công nghệ chiến lược, nâng cao năng lực tự chủ quốc gia và khẳng định vị thế Việt Nam trong kỷ nguyên số.

Thủ tướng Lê Minh Hưng kêu gọi đội ngũ nhà trí thức, nhà khoa học, chuyên gia, doanh nhân, cộng đồng doanh nghiệp công nghệ và toàn xã hội tiếp tục phát huy mạnh mẽ tinh thần yêu nước, khát vọng cống hiến, tinh thần đổi mới sáng tạo; cùng chung tay xây dựng nền khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo Việt Nam phát triển mạnh mẽ, góp phần xây dựng đất nước Việt Nam giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.