Khơi thông điểm nghẽn, giải ngân vốn đầu tư công

Các đại biểu đã phân tích đa chiều về những thành tựu đạt được thời gian qua cũng như những cơ hội, thuận lợi đan xen khó khăn, thách thức và đưa ra những đề xuất giải pháp để thực hiện những mục tiêu tăng trưởng.

Đa số ý kiến phát biểu của các đại biểu cho rằng để hiện thực hóa khát vọng “vươn ra biển lớn”, Việt Nam cần tiếp tục đổi mới tư duy, hoàn thiện thể chế, phát huy nguồn lực trong nước, đồng thời kiểm soát rủi ro, củng cố nền tảng an sinh và tạo môi trường phát triển bền vững.

*Mục tiêu mang tầm nhìn chiến lược, khát vọng phát triển

Phần lớn ý kiến đại biểu bày tỏ sự đồng tình, đánh giá cao báo cáo của Chính phủ, coi đây là bản tổng kết toàn diện, phản ánh sinh động sức sống của nền kinh tế Việt Nam sau giai đoạn vượt qua nhiều biến động toàn cầu.

“Tôi rất ấn tượng với báo cáo của Thủ tướng – một bản báo cáo toàn diện, đầy đủ, thể hiện rõ khát vọng lớn của đất nước trong giai đoạn phát triển mới”, đại biểu Tạ Đình Thi (Hà Nội) phát biểu.

Đại biểu Nguyễn Thị Lan (Hà Nội) cho rằng: Báo cáo kết quả thực hiện phát triển kinh tế xã hội năm 2025, giai đoạn 2021 - 2025 và dự kiến kế hoạch phát triển kinh tế xã hội năm 2026 đã phản ánh bức tranh chung tích cực của đất nước sau 5 năm, cũng như đồng tình và nhất trí với các kết quả mà báo cáo nêu ra.

Cho rằng báo cáo của Thủ tướng trình bày trước Quốc hội có nhiều “cảm xúc”, đầy trách nhiệm và tâm huyết, đại biểu Nguyễn Anh Trí (Hà Nội) bày tỏ ấn tượng với nhận định kinh tế tăng trưởng cao, đạt mục tiêu đề ra, gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô; kiểm soát tốt lạm phát; bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế. “Đây là việc làm rất khó mà chúng ta đã làm được”, đại biểu Nguyễn Anh Trí phát biểu.

Thảo luận các mục tiêu phát triển đất nước giai đoạn mới, nhiều đại biểu bày tỏ tâm đắc với phát biểu của Thủ tướng về Chính phủ sẽ có cơ chế, chính sách đột phá để khai thác hiệu quả không gian biển, không gian ngầm và không gian vũ trụ, "vươn ra biển lớn, tiến sâu vào lòng đất, bay cao lên vũ trụ"; cho rằng đây là mục tiêu mang tầm nhìn chiến lược, khát vọng phát triển mạnh mẽ của đất nước.

Theo đại biểu Tạ Đình Thi, kinh tế Việt Nam như báo cáo của Chính phủ nhận định là đủ sức chống chịu, duy trì tốc độ tăng trưởng thuộc nhóm cao hàng đầu thế giới. Đặc biệt, kinh tế biển nổi lên như một động lực chủ đạo, mở ra không gian phát triển mới, khi hạ tầng ven biển phát triển mạnh với hơn 1.700 km đường ven biển đã hoàn thành, vượt xa kế hoạch đề ra.

Hệ thống cảng biển quốc tế như Lạch Huyện, Cái Mép - Thị Vải được nâng cấp, kết nối với các tuyến logistics chiến lược. Thương mại biển và xuất khẩu tăng trưởng kỷ lục với kim ngạch thương mại đạt khoảng 900 tỷ USD, đưa Việt Nam vào nhóm 20 có kim ngạch xuất nhập khẩu hàng đầu thế giới. Du lịch biển phục hồi ấn tượng, dự kiến trong năm 2025, Việt Nam đón 22-23 triệu lượt khách quốc tế, minh chứng cho sức bật và sức hút của các vùng biển, đảo.

Với kết quả này, 15/15 chỉ tiêu kinh tế - xã hội đều đạt và vượt kế hoạch; tốc độ tăng trưởng GDP được điều chỉnh lên 8%, cao hơn mục tiêu 6,5-7% ban đầu.

*Quyết liệt khơi thông những điểm nghẽn, giải ngân vốn đầu tư công

Bên cạnh kết quả tích cực, nhiều đại biểu chỉ rõ những hạn chế và thách thức đang cản trở sự phát triển bền vững, đòi hỏi Chính phủ phải có giải pháp quyết liệt, đồng bộ hơn trong thời gian tới. Dù được xem là động lực quan trọng, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công vẫn chậm.

Tính đến giữa tháng 10/2025, cả nước mới đạt khoảng 50%, thấp hơn kỳ vọng. Nhiều đại biểu nhấn mạnh, giải ngân vốn đầu tư công không chỉ là chi tiêu ngân sách, mà là công ăn việc làm, là sinh kế của người dân...

“Đến tháng 9, giải ngân cả nước vẫn chỉ ở mức khoảng 50%. Câu chuyện giải ngân số vốn đầu tư công còn lại là một thách thức; là vấn đề rất lớn, đòi hỏi năng lực, kiến thức, trình độ. Bên cạnh đó là sự quyết tâm, trách nhiệm lớn lao đối với các chương trình, dự án, đơn vị và đối với đất nước. Tôi được biết, Thủ tướng rất bức xúc và Chính phủ cũng rất quyết tâm để làm; rất mong tất cả ban, ngành, đoàn thể, các bộ, các cơ quan, địa phương tập trung để làm cho tốt việc giải ngân vốn đầu tư công”, đại biểu Nguyễn Anh Trí phát biểu.

Nhiều ý kiến cũng bày tỏ lo ngại trước tình trạng giá bất động sản tăng nhanh, đặc biệt ở phân khúc nhà chung cư, gây áp lực lớn cho người thu nhập trung bình; trong khi đó, thị trường vàng biến động mạnh.

Cho rằng, thị trường bất động sản và thị trường vàng là "thước đo" quan trọng của nền kinh tế, phản ánh xu hướng, sức khỏe và độ ổn định kinh tế - xã hội, đại biểu Nguyễn Lâm Thành (Thái Nguyên) đề nghị Chính phủ cần có các biện pháp mạnh mẽ hơn trong kiểm soát, điều hành, vừa bảo đảm thị trường vàng hoạt động đúng quy luật cung - cầu, vừa giữ cho thị trường bất động sản phát triển lành mạnh.

Theo đại biểu, quản lý tốt không phải là siết chặt giao dịch mua bán, mà Nhà nước cần là tạo môi trường minh bạch, ổn định để thị trường vận hành tự nhiên, đúng hướng.

Bên cạnh đó, một số đại biểu cảnh báo vấn nạn hàng giả, hàng kém chất lượng diễn biến phức tạp. Theo đại biểu Nguyễn Thị Thủy (Thái Nguyên), ngay trong tháng 10 này, lực lượng chức năng đã phát hiện nhiều vụ việc nghiêm trọng như nước khoáng Lavie giả, hay vụ sản xuất hơn 3 triệu bình chữa cháy giả từ 2018 đến nay, đã cung cấp cho nhiều địa phương, mới được các cơ quan chức năng phát hiện và khởi tố.

Đại biểu Nguyễn Thị Thủy nhấn mạnh, cử tri và các đại biểu Quốc hội rất lo ngại vấn đề này vì liên quan trực tiếp đến tính mạng, an toàn và tài sản của người dân.

Các đại biểu cũng đặc biệt quan tâm đến tình trạng tội phạm công nghệ cao, lừa đảo qua mạng. Đại biểu Hà Sỹ Đồng (đoàn Quảng Trị) nhấn mạnh đây là "vấn đề xã hội rất nhức nhối hiện nay”,  “gây thiệt hại rất lớn về tài sản và uy tín của quốc gia” và đề nghị Chính phủ tăng cường năng lực quản lý về phòng, chống tội phạm công nghệ cao, phối hợp chặt chẽ giữa công an, biên phòng, ngoại giao trong đấu tranh, điều tra, xử lý nghiêm các đường dây lừa đảo xuyên quốc gia.

Nhấn mạnh tác động của biến đổi khí hậu ngày càng rõ rệt, đơn cử là hai cơn bão số 10 và 11 vừa qua gây thiệt hại nặng tại một số địa phương, nhiều đại biểu đề nghị coi phòng, chống thiên tai là định hướng ưu tiên trong chiến lược phát triển quốc gia, đồng thời đầu tư hiện đại hóa hệ thống cảnh báo, giám sát thiên tai...

Nhấn mạnh việc chuyển sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp là một bước ngoặt lớn, song một số đại biểu đề nghị cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về nhân lực, cơ sở vật chất và cơ chế phân cấp phù hợp.

Ghi nhận các ý kiến sâu sắc của các đại biểu Quốc hội, nhất là những kiến nghị về phân cấp, phân quyền, vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp ở các địa bàn đặc thù như miền núi, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ, Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã có nhiều cuộc họp, thậm chí là họp hàng tuần để chỉ đạo Đảng ủy Chính phủ, Đảng ủy Quốc hội, các bộ, ngành liên quan giải quyết, tháo gỡ.

Theo Chủ tịch Quốc hội, thực tế trong giai đoạn đầu thực hiện mô hình mới, việc phân định chức năng, nhiệm vụ giữa các cấp trong một số lĩnh vực vẫn còn chồng chéo, chưa đồng bộ, cùng với đó là một số bất cập về cơ sở vật chất, khoảng cách địa lý, hạ tầng công nghệ thông tin, các văn bản hướng dẫn còn thiếu thống nhất hoặc chưa được ban hành đầy đủ, kịp thời.

"Những vấn đề này, các đồng chí yên tâm là Bộ Chính trị đã chỉ đạo cho Đảng ủy Quốc hội, Đảng ủy Chính phủ tiếp tục rà soát, điều chỉnh, nội dung nào luật đã quy định là phải có nghị định, thông tư hướng dẫn, tạo điều kiện thuận lợi để chính quyền địa phương hoạt động hiệu quả", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Còn theo Bộ trưởng Bộ Nội vụ Phạm Thị Thanh Trà, về tổng thể, chính quyền địa phương 2 cấp sau sắp xếp đang vận hành tốt, không có gián đoạn hay đứt gãy. Liên thông, đồng bộ, thống nhất từ Trung ương tới cơ sở được bảo đảm. Nhiều địa phương có cách làm hay, sáng tạo, giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy sau sắp xếp.

Cho rằng những băn khoăn của các đại biểu là hoàn toàn xác đáng, Bộ trưởng Bộ Nội vụ đồng thời cho biết, mức độ phân cấp từ Trung ương xuống địa phương đạt khoảng 56%. Con số này vẫn còn thấp so với yêu cầu thực tiễn, cần được tiếp tục điều chỉnh để địa phương được quyết và chịu trách nhiệm thực chất hơn.

Theo Bộ trưởng, nhiệm vụ trọng tâm hiện nay là hoàn thiện toàn bộ hệ thống thể chế vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, trong đó ưu tiên hoàn thành các tiêu chí phân loại đơn vị hành chính và tiêu chuẩn đô thị. Các bộ, ngành đang khẩn trương rà soát lại toàn bộ cơ chế, chính sách tiền lương, phụ cấp và an sinh xã hội để phù hợp với việc phân loại đơn vị hành chính.