Khơi thông sức mua tạo động lực tăng trưởng kinh tế

Ngày 22/5 tại TP. Hồ Chí Minh, Báo Thanh Niên tổ chức hội thảo “Khơi thông sức mua, kích cầu tiêu dùng”, với sự tham gia của nhiều chuyên gia kinh tế, doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhằm tìm giải pháp thúc đẩy tiêu dùng nội địa trong bối cảnh kinh tế còn nhiều biến động.

Theo đánh giá tại hội thảo, với quy mô hơn 100 triệu dân và đóng góp khoảng 62% GDP, thị trường nội địa không chỉ là “trụ đỡ” cho nền kinh tế mà còn là dư địa lớn để thúc đẩy tăng trưởng trong bối cảnh xuất khẩu còn nhiều thách thức. Tuy nhiên, diễn biến thị trường vẫn chưa thực sự bền vững, khi sức mua chủ yếu tăng vào các dịp lễ, Tết, du lịch rồi nhanh chóng chững lại.

Số liệu được các đại biểu dẫn tại hội thảo cho thấy, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 4 tháng đầu năm đạt gần 2.600 nghìn tỷ đồng, tăng 11,1% so với cùng kỳ năm trước; nếu loại trừ yếu tố giá vẫn tăng 6,3%. Dù vậy, sức mua của nền kinh tế vẫn còn yếu và thiếu ổn định.

Trong bối cảnh đó, cộng đồng doanh nghiệp tiếp tục đối mặt với nhiều khó khăn. Gần 109.000 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường trong 4 tháng đầu năm, tăng 12,8% so với cùng kỳ; riêng số doanh nghiệp giải thể tăng gần gấp đôi. Áp lực lạm phát, chi phí đầu vào tăng cao, cùng những biến động của kinh tế toàn cầu tiếp tục ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng.

TS. Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường cho rằng, dù tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ đầu năm 2026 tăng nhưng vẫn chưa đủ tạo nền tảng cho thị trường phát triển bền vững. Theo ông, sức mua hiện chịu áp lực lớn từ giá cả leo thang, khiến người dân phải thắt chặt chi tiêu và ưu tiên các nhu cầu thiết yếu.

“Nhiều doanh nghiệp, nhà bán lẻ và hộ kinh doanh cá thể đang phải giảm lợi nhuận, tăng khuyến mãi để giữ khách nhưng sức mua vẫn khá dè dặt. Trong đầu năm 2026 đã có khoảng 91.000 hộ kinh doanh cá thể ngưng hoạt động, trong khi chỉ khoảng 2% doanh nghiệp có kế hoạch mở rộng sản xuất kinh doanh”, TS. Phạm Viết Thuận cho biết.

Cũng theo TS. Phạm Viết Thuận, có hai nguyên nhân chính tác động trực tiếp đến tiêu dùng hiện nay, đó là những thay đổi trong chính sách thuế đối với hộ kinh doanh cá thể, đặc biệt quy định kê khai doanh thu và xuất hóa đơn điện tử; và biến động giá xăng dầu, vật tư đầu vào từ thị trường quốc tế khiến giá hàng hóa, dịch vụ tăng mạnh, tác động trực tiếp đến chi tiêu của người dân.

Tại hội thảo, ông Nguyễn Thành Nam, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương cho biết, trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, chiến sự và các rào cản thương mại tiếp tục ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, xuất khẩu, thì phát triển thị trường trong nước, kích cầu tiêu dùng và hỗ trợ doanh nghiệp là nhiệm vụ trọng tâm để thúc đẩy tăng trưởng.

Theo ông Nam, hiện quy mô thị trường bán lẻ Việt Nam đạt khoảng 270 tỷ USD. Năm 2025, doanh thu bán lẻ hàng hóa khoảng 5,3 triệu tỷ đồng, chiếm khoảng 76% tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ. Đặc biệt, thương mại điện tử đang tăng trưởng khoảng 20% mỗi năm và còn nhiều dư địa phát triển. Tuy nhiên, sức mua nội địa vẫn chưa phục hồi mạnh như kỳ vọng, trong khi chi phí logistics còn ở mức cao, khoảng 16 – 17%, ảnh hưởng đến sức cạnh tranh của hàng hóa.

“Nghị quyết 88/NQ-CP của Chính phủ tập trung vào nhiều nhóm giải pháp như phát triển thị trường trong nước theo hướng hiện đại, bền vững; thúc đẩy tiêu dùng nội địa; phát triển hệ thống phân phối hiện đại; đẩy mạnh thương mại điện tử, chuyển đổi số; tăng cường kết nối sản xuất – phân phối – tiêu dùng; đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý thị trường, đấu tranh chống hàng giả, hàng nhái và gian lận thương mại, đặc biệt trên môi trường thương mại điện tử”, ông Nguyễn Thành Nam nhấn mạnh.

Theo ông Nam, để triển khai hiệu quả các giải pháp kích cầu, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa địa phương, hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp. Các Sở Công Thương cần chủ động tham mưu UBND địa phương xây dựng kế hoạch phù hợp với thực tế từng địa bàn; các hiệp hội ngành hàng tăng cường kết nối doanh nghiệp, cung cấp thông tin thị trường và hỗ trợ xây dựng thương hiệu hàng Việt.

Đối với doanh nghiệp và các nền tảng thương mại điện tử, ông Nam cho rằng cần tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao chất lượng hàng hóa, minh bạch nguồn gốc xuất xứ và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng nhằm củng cố niềm tin thị trường.

Bên cạnh đó, nhiều đại biểu cũng đề xuất cần tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp giảm chi phí đầu vào, kiểm soát lạm phát, nâng thu nhập người dân để tăng sức mua; đồng thời phát triển hệ thống phân phối hiện đại, thúc đẩy tiêu dùng xanh, bán hàng đa kênh và khai thác hiệu quả hơn nguồn chi tiêu từ du lịch, khách quốc tế.

Đối với TP. Hồ Chí Minh, trung tâm kinh tế, thương mại và dịch vụ lớn nhất cả nước, việc gắn các chương trình khuyến mại tập trung với du lịch, văn hóa và trải nghiệm đô thị có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Trong xu hướng phát triển đô thị hiện đại, các chương trình khuyến mại không còn đơn thuần là hoạt động giảm giá ngắn hạn mà cần trở thành công cụ thúc đẩy tiêu dùng, phát triển dịch vụ và nâng cao năng lực cạnh tranh đô thị.

Theo ông Nguyễn Nguyên Phương, Phó Giám đốc Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh, việc kết hợp kích cầu tiêu dùng với du lịch và văn hóa không chỉ góp phần gia tăng tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng, tạo thêm động lực tăng trưởng GRDP, mà còn nâng sức hấp dẫn của thành phố với du khách thông qua các hoạt động mua sắm, ẩm thực, lễ hội và trải nghiệm văn hóa.

“Sở Công Thương đang xây dựng Chương trình Khuyến mại tập trung và kích cầu tiêu dùng TP. Hồ Chí Minh giai đoạn 2026 – 2030 với nhiều định hướng lớn như tổ chức các đợt khuyến mại quy mô lớn hằng năm; xây dựng nền tảng số hệ sinh thái tiêu dùng thành phố; đẩy mạnh chuyển đổi số, kết nối các chương trình khuyến mại với lễ hội, du lịch, văn hóa… kỳ vọng sẽ khai thác mạnh hơn thị trường, kích thích tiêu dùng và góp phần tăng trưởng kinh tế”, ông Nguyễn Nguyên Phương chia sẻ.

Các chuyên gia nhận định, việc khơi thông sức mua, kích cầu tiêu dùng cần được triển khai đồng bộ từ chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, kiểm soát giá cả, nâng thu nhập người dân đến phát triển hệ thống phân phối hiện đại, thương mại điện tử và các chương trình kích cầu gắn với du lịch, văn hóa. Qua đó, từng bước củng cố niềm tin thị trường, thúc đẩy sản xuất kinh doanh và tạo động lực tăng trưởng bền vững cho nền kinh tế.