Kịch bản tăng trưởng GDP: Đích đến không chỉ là con số

Tuy nhiên, nếu thiếu một nền tảng vững chắc về thể chế, hạ tầng và môi trường kinh doanh, mức tăng trưởng này nhiều khả năng chỉ mang tính ngắn hạn.

Vấn đề cốt lõi không nằm ở tốc độ tăng trưởng trong một vài năm, mà là khả năng tạo dựng nền móng để Việt Nam vươn lên mạnh mẽ, phát triển ổn định và bền vững trong giai đoạn 10–20 năm tới.

Đây là vấn đề được nhiều chuyên gia kinh tế nhấn mạnh tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam lần 3 năm 2025, với chủ đề "Động lực nào cho tăng trưởng GDP 8,3%-8,5%", do Báo Người Lao động tổ chức tại TP. Hồ Chí Minh ngày 26/9.

* Ổn định niềm tin

Theo GS. TS Hoàng Văn Cường, Ủy viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ, Ủy viên Ủy ban Kinh tế - Tài chính của Quốc hội, Việt Nam đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng GDP hơn 8% trong năm 2025 – một cột mốc quan trọng để thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình. Tuy nhiên, tăng trưởng cao luôn đi kèm áp lực lạm phát và rủi ro bất ổn vĩ mô. Bài toán đặt ra là cân bằng giữa ba trụ cột: tăng trưởng – lạm phát – tỷ giá.

Dù lạm phát 8 tháng năm 2025 mới đạt 3,25%, thấp hơn mục tiêu 4,5%, tuy nhiên với cung tiền tăng mạnh trong khi vòng quay tiền thấp (0,68 lần), cho thấy dòng tiền đang "đọng" trong nền kinh tế, tiềm ẩn rủi ro chảy vào các kênh đầu cơ.

Trên thị trường, phân khúc bất động sản cao cấp tăng giá mạnh, trong khi nhà ở xã hội gần như "đóng băng". Chứng khoán cũng tăng nóng nhưng chủ yếu nhờ dòng tiền ngắn hạn và margin, không phản ánh sự cải thiện của doanh nghiệp. Đây là tín hiệu cảnh báo về khả năng hình thành bong bóng tài sản.

Về chính sách tiền tệ, dư địa giảm lãi suất không còn nhiều. Lãi suất thấp hỗ trợ tăng trưởng nhưng gây áp lực tỷ giá. Ở thời điểm hiện tại, đồng USD đang suy yếu nhờ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cắt giảm lãi suất và kỳ vọng nâng hạng thị trường chứng khoán, Việt Nam có cơ hội ổn định tỷ giá, nhưng cần kiểm soát rủi ro từ xuất nhập khẩu, nghĩa vụ nợ ngoại tệ và các khoản chi ngoại hối lớn (như học phí, viện phí)…

Trong bối cảnh đó, GS. TS Hoàng Văn Cường cho rằng, chính sách điều hành cần linh hoạt và tỉnh táo. Không nên quá kỳ vọng vào việc giảm thêm lãi suất khi dư địa chính sách tiền tệ đang dần thu hẹp. Thay vào đó, cần giữ vững mặt bằng lãi suất hiện tại, tập trung ổn định tỷ giá, kiểm soát dòng tiền và tránh hình thành bong bóng tài sản. Đây sẽ là yếu tố then chốt để đảm bảo rằng Việt Nam vừa có thể đạt được mục tiêu tăng trưởng 8%, vừa duy trì được sự ổn định bền vững của nền kinh tế trong trung và dài hạn.

Theo Tiến sĩ Trần Du Lịch, chuyên gia kinh tế, mục tiêu tăng trưởng hai con số không có nghĩa là ngay năm sau đã phải đạt 10–11%. Mục tiêu này cần được hiểu là mức tăng trưởng bình quân theo chu kỳ dài hạn, đi kèm với nền tảng vĩ mô vững chắc, thể chế hiệu quả và niềm tin thị trường ổn định.

Theo tính toán, nếu tăng trưởng thực đạt bình quân 7,2%/năm, sau khoảng 10 năm, quy mô GDP sẽ tăng gấp đôi, điều đó đã đủ tạo ra một sự chuyển mình đáng kể về mặt quy mô và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Tiến sĩ Trần Du Lịch cho rằng, muốn tăng trưởng nhanh và bền vững, yếu tố tiên quyết là phải duy trì được ổn định kinh tế vĩ mô. Ổn định ở đây không chỉ là chỉ số CPI hay tỷ giá, mà quan trọng hơn là sự ổn định của niềm tin – niềm tin của thị trường, nhà đầu tư, doanh nghiệp vào chính sách và triển vọng phát triển.

Thời gian qua, Việt Nam đã ban hành hàng loạt Nghị quyết cải cách quan trọng, từ thể chế đến quản trị kinh tế. Tuy nhiên, để các chủ trương này thực sự đi vào cuộc sống, cần một quyết tâm chính trị mạnh mẽ và sự đồng bộ trong tổ chức thực thi, kể cả trong việc cải cách chính quyền hai cấp, sắp xếp lại bộ máy, cơ cấu lại các khâu quản lý.

Những chính sách như Nghị quyết 68/ NQ-TW về cải cách kinh tế tư nhân hay Nghị quyết 57/ NQ-TW về phát triển khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo… phải thực sự đi vào thực tiễn mới có thể tạo ra đột phá.

"Năm nay, Việt Nam có thể không đạt tăng trưởng 8,5% nhưng mục tiêu 8% có thể đạt được. Trong bối cảnh toàn cầu biến động như hiện nay, việc đạt con số tăng trưởng 8% là rất tốt", Tiến sĩ Lịch nhận định.

* Tháo gỡ các rào cản chính

Tiến sĩ Cấn Văn Lực, chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) đánh giá mục tiêu tăng trưởng 8,3-8,5% của Việt Nam trong năm 2025 là khả thi, song cũng cần chuẩn bị cho kịch bản thấp hơn khoảng 8%. Để đạt mục tiêu này, cả tiêu dùng lẫn đầu tư phải được kích thích tăng mạnh. Các động lực mới như kinh tế số và cải thiện năng suất lao động sẽ là chìa khóa

Theo Tiến sĩ Cấn Văn Lực, để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế vào những tháng cuối năm, điều quan trọng là phải tập trung khai thác mạnh mẽ các động lực mới. Trước hết, chuyển đổi số và ứng dụng khoa học – công nghệ cần được triển khai quyết liệt hơn để gia tăng năng suất lao động cũng như năng suất các yếu tố tổng hợp.

Một số nghiên cứu cho thấy, nếu cải cách thể chế kinh tế được thực hiện hiệu quả, chúng ta hoàn toàn có thể cải thiện thêm khoảng 0,3 điểm phần trăm trong tăng trưởng GDP.

Song song đó, phát triển tăng trưởng xanh và chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu là yêu cầu bắt buộc. Việt Nam phải từng bước nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu, đồng thời đẩy mạnh công nghiệp hỗ trợ để doanh nghiệp trong nước có chỗ đứng vững chắc hơn.

Vị chuyên gia này cho rằng, việc thúc đẩy liên kết vùng cũng cần được ưu tiên, đặc biệt các đầu tàu kinh tế như TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đà Nẵng phải đạt tốc độ tăng trưởng cao hơn bình quân cả nước, khoảng 1,2-1,3 lần để dẫn dắt nền kinh tế.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Hữu Nam, Phó Giám đốc Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) - Chi nhánh khu vực TP. Hồ Chí Minh đánh giá, thị trường có nhiều tín hiệu tích cực trong năm nay. Một số cải cách hành chính thời gian qua đã giúp "cởi trói" phần nào cho doanh nghiệp.

Tuy vậy, nền kinh tế vẫn có dấu hiệu chững lại, đặc biệt trong xuất khẩu. Một trong những nguyên nhân nằm ở việc sáp nhập các bộ, ngành và chính quyền địa phương, kéo theo sáp nhập các sở ban ngành.

Thực tế cho thấy, doanh nghiệp gặp trở ngại ở hai điểm chính: dữ liệu không liên thông giữa các cơ quan và tình trạng quá tải sau sáp nhập. Nhiều thủ tục hành chính trở nên rườm rà, không có đầu mối rõ ràng để giải quyết, điển hình như việc thay đổi địa chỉ doanh nghiệp hiện phải qua nhiều cấp phức tạp.

Đại diện VCCI cho rằng, hiện nay doanh nghiệp chỉ cần Nhà nước hỗ trợ ở hai yếu tố cốt lõi. Đầu tiên là cải cách hành chính phải thực chất, không chỉ dừng ở các chỉ số đo lường, mà phải tiến tới liên thông dữ liệu để đơn giản hóa quy trình cho doanh nghiệp. Song song đó, cần tập trung giảm chi phí logistics, vốn đang chiếm tỷ lệ rất cao, khoảng trên 15%. Muốn vậy, phải đẩy mạnh đầu tư công vào hạ tầng giao thông, giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường.

"Những vấn đề khác như đổi mới công nghệ, đổi mới sáng tạo, tài chính hay chuyển đổi xanh là việc doanh nghiệp hoàn toàn có thể chủ động, tùy theo điều kiện và chiến lược riêng. Nhưng hai yếu tố vừa nêu – cải cách hành chính và giảm chi phí logistics – mới thực sự là những hỗ trợ thiết thực nhất mà doanh nghiệp mong chờ từ phía nhà nước", ông Nguyễn Hữu Nam cho biết.